'تکبر' نگذاشت اوباما به پاریس برود؟

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption فرد غایب در تصویر: باراک اوباما، رئیس‌جمهور آمریکا

یکشنبه، وقتی بیش از یک میلیون نفر در خیابا‌های پاریس راهپیمایی کردند و رهبران ۴۴ کشور جهان در خیابان ولتر دست به دست هم دادند، جای یک نفر مهم خالی بود.

این غیبت از چشم خیلی از منتقدان باراک اوباما پنهان نماند و با اشاره به آن، او را به خاطر حضور نداشتن در راهپیمایی وحدت فرانسه که در پی حمله به مجله فکاهی شارلی ابدو برگزار شد، سرزنش کردند.

جِیک تَپِر، مجری تلویزیون سی‌ان‌ان، گفت از این‌که آقای اوباما، معاونش جو بایدن یا هر مقام "بلندپایه" دیگری در کنار رهبران بریتانیا، اسرائیل، دولت خودگردان فلسطینی، آلمان و اردن نایستاده، "شرم‌زده" است.

او می‌نویسد: "التفات دارم که رئیس‌جمهور به سفارت فرانسه در واشینگتن رفته بود و جان کری، وزیر خارجه، هم به فرانسوی صحبت کرده بود، و هیچ شکی ندارم که تعهد آمریکا به امنیت اروپا از هر کشور دیگری بیشتر است. اما، با کمال احترام، داریم درباره یک سری سیاستمداری حرف می‌زنیم که کارشان خرج کردن پول دیگران و دادن ماموریت به سربازانی است که شخصا نمی‌شناسند."

در عین حال، عدم استفاده جمهوری‌خواه‌های برجسته از این موقعیت برای اعلام حمایت علنی هم برای او برجسته و محل سوال است.

او در ادامه می‌نویسد: "امیدوارم این ناشی از تکبر آمریکایی نباشد؛ این اعتقاد که وقتی اتفاق بدی برای ما می‌افتد احساسات همه باید لکه‌دار شود ولی وقتی لهجه قربانیان برای ما قابل فهم نباشد، حضور در یک تجمع بین‌المللی حتی به اندازه خریدن بلیت برای تماشای بازی گرین بِی پَکِرز هم ارزش ندارد."

در جریان یک کنفرانس خبری که بعدازظهر دوشنبه برگزار شد، جاش اِرنِست، سخنگوی کاخ سفید، گفت آقای اوباما خیلی علاقه داشت که در برنامه شرکت کند ولی در ۳۶ ساعتی که از زمان مطلع شدن کاخ سفید وقت داشتیم امکان فراهم کردن تدابیر امنیتی "مهم و طاقت‌فرسای" لازم برای یک سفر در سطح ریاست‌جمهوری وجود نداشت.

با این حال، او اضافه کرد: "منصفانه است اگر بگوییم باید مقام بلندپایه‌تری می‌فرستادیم."

آقای کری، که برای دیدار با نارِندرا مُدی، نخست‌وزیر هند، به آن کشور سفر کرده، گفت "ایالات متحده از زمان وقوع این حادثه از نزدیک با مردم فرانسه در ارتباط بوده" و اضافه کرد که در ادامه هفته به پاریس خواهد رفت.

ولی برای ادوارد-ایساک دِوِر، گزارشگر پولیتیکو، ملاحظات امنیتی توجیه خیلی خوبی نیست.

به نوشته او "قاعده کلی این است که سرویس مخفی به اوباما یا بایدن اجازه نمی‌دهد که در محل‌های سربازی که از پیش مورد بازدید امنیتی قرار نگرفته‌اند حاضر شوند، و کاخ سفید هم علاقه چندانی به تحت‌الشعاع قرار دادن برنامه‌های عمومی با تدابیر امنیتی ندارد. اما رئیس‌جمهور اگر بخواهد در ملاء عام علیه تروریسم موضع بگیرد می‌تواند این قواعد را زیر پا بگذارد".

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption بلندپایه‌ترین مقام آمریکای حاضر در راهپیمایی وحدت فرانسه در روز یک‌شنبه جِین هارتلی، سفیر ایالات متحده در فرانسه، بود

همچنین، برزو درگاهی، خبرنگار روزنامه فایننشیال تایمز، در توییتی توضیح می‌دهد که رهبران جهانی واقعا پیشاپیش راهپیمایان در پیچ و خم‌ خیابان‌های پاریس که حفظ امنیتشان سخت است حرکت نکردند و تنها برای "گرفتن عکس در یک خیابان خالی و حفاظت‌شده" دست به دست هم دادند.

به اعتقاد جیم هُفت، وبلاگ‌نویس محافظه‌کار، موضوع اصلی اولویت مسائل است.

"دولت اوباما سه نماینده به مراسم تدفین مایکل براون در فرگوسن، ایالت میسوری، فرستاد. ولی تنها کسی که در راهپمایی تاریخی امروز علیه تروریسم در پاریس حاضر بود خانم سفیر بود."

روزنامه نیویورک دِیلی نیوز هم در سرمقاله خود علیه اوباما موضع گرفت و در تیتر صفحه اول خود نوشت "تو دنیا را ناامید کردی".

به نوشته مایک لوپیکا، نویسنده این روزنامه، "امروز روز حضور و ایستادگی بود. روز شرکت در راهپیمایی دفاع از آزادی، شجاعت و اصولی که همیشه در این کشور از باقی کشورها مهم‌تر بوده. اصیل‌ترین و بهترین راهپیمایی‌های ما در واشینگتن باید تصاویر مشابهی را در چشم جهانیان خلق کرده باشد."

لوپیکا نوشته‌اش را با اشاره به رابطه "پیچیده" آمریکا با فرانسه خاتمه می‌دهد.

"شکی نیست که رهبران فرانسه می‌توانستند در مواقع مشخصی رفتار بهتری با ما داشته باشند. ما هم می‌توانستیم در روز یک‌شنبه رفتار بهتری با آن‌ها داشته باشیم."

این احتمالا اشاره‌ای است به بروز خصومت‌‌ها در سیاست و رسانه‌های آمریکا در پی همکاری نکردن فرانسه در روزهای منتهی به جنگ عراق در سال ۲۰۰۳. خیلی از منتقدان محافظه‌کار آقای اوباما که حالا به خاطر عدم اظهار همبستگی با فرانسه به او سرکوفت می‌زنند، در آن زمان فرانسوی‌ها را به خاطر بزدلی مورد تمسخر قرار می‌دادند و کلمه "فرانسوی" را در منوی کافه کنگره با "آزادی" عوض می‌کردند.

البته دوازده سال زمان زیادی در سیاست است و حالا دولت اوباما با انتقادهای فراوانی روبه‌رو است؛ انتقادهایی که لزوما همگی از جناح راست نیستند.

ریک اونگار در مجله فوربز می‌نویسد: "من در حمایت‌هایم از سیاست‌های دولت اوباما نسبتا ثابت‌قدم بوده‌ام. ولی عدم تمایل اوباما به حضور در راهپیمایی پاریس یک قصور شخصی از جانب او است که به غرور و روح ملتی که رهبری می‌کند صدمه می‌زند."

همان‌طور که جِفری گُلدبِرگ، نویسنده مجله آتلانتیک، توییت کرده: "کاشکی کشوری که در زمان تولد فرانسه را مثل یک قابله در کنار خود داشت، امروز رهبرش را برای ایستادن در کنار فرانسه فرستاده بود."

به نوشته جاش راگین، نویسنده بلومبِرگ، با این‌که نیت کاخ سفید شاید خوب باشد ولی این هم یک نمونه دیگر از تصمیمات غلط این دولت در بزنگاه‌هایی است که "یک تصمیم کوچک می‌تواند کمک بزرگی به ابقاء روابط و اثبات احترام بکند".

او این‌گونه جمع‌بندی می‌کند که "کاخ سفید اغلب فرصت‌ها را از دست می‌دهد و می‌گذارد ضعف بصری مانعی در برابر ایفای نقش مثبت شود".

دیپلماسی در عمل چیزی نیست جز اجتناب کردن از همین خطاهای ساده شخصی.