چین با چک‌های سفید در آمریکای لاتین

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption عطش چین برای نفت، این کشور را برای معامله با کشورهای نفت خیز آمریکای لاتین مانند ونزوئلا ترغیب کرده است

نفوذ چین در آمریکای لاتین تا پیش از آغاز قرن بیست و یکم، به جز چینی‌هایی که به ساخت کانال پاناما کمک کردند و شورشیان مائوییست پرو که خود را گروه "راه درخشان" می‌نامیدند، چندان چشمگیر نبود.

پس از سال ۲۰۱۱، زمانی که چین از طریق عضویت در سازمان تجارت جهانی به بازار جهانی پیوست، این کشور بلافاصله به خرید و سرمایه‌گذاری در کالاهای اساسی آمریکای لاتین پرداخت.

امروز چین شریک اقتصادی شماره یک برخی از بزرگترین اقتصادهای این منطقه است و بانک های توسعه چین، بیش از بانک جهانی یا بانک توسعه آمریکایی، به این منطقه پول تزریق می‌کنند.

چین در مسیر پیشرفت خود و برای تأمین مصرف فزاینده خودروها، کامیون ها و کشتی‌های باربری خود به نفت ونزوئلا، اکوادور و مکزیک محتاج است.

بیش از نیمی از محصولات الکترونیکی جهان که در چین تولید می‌شوند، با مس تولید شده در شیلی و پرو سیم کشی می‌شوند.

سنگ آهن استخراج شده در برزیل، پایه بسیاری از شهرهای جدید چین را تشکیل می‌دهد.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption محموله های عظیم مس از بندر بالپاراییسو در شیلی به چین صادر می‌شود

چینی‌ها با بالا رفتن سطح کیفیت زندگی، گوشت بیشتری مصرف می‌کنند و این گوشت از گوساله هایی که در آرژانتین و برزیل از سویا تغذیه می‌کنند تهیه می‌شود.

در عوض، شرکت های چینی، به پشتوانه چک سفید امضای بانک های توسعه مورد حمایت دولت این کشور، برای سرمایه‌گذاری در این صنایع به آمریکای لاتین هجوم آورده‌اند.

اشتهای سیری ناپذیر

اشتهای سیری ناپذیر چین برای کالاهای آمریکای لاتین، از بسیاری جهات و بخصوص در دوره بحران مالی جهانی، نجات دهنده اقتصادهای این منطقه بوده است.

آمریکای لاتین، با بهره گیری از جهش رشد اقتصادی چین، توانست بین سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۳ اقتصاد خود را با نرخ سالانه ۳.۶ درصد گسترش دهد.

این درست بر خلاف دو دهه پیش از آن است که در زیر سایه "اجماع واشنگتن" گذشت. بر اساس آن دیدگاه، سیاست‌های متداول اقتصادی از جمله باز کردن کامل بازارها و کاهش نقش دولت در اقتصاد، بعنوان بهترین راه رشد برای کشورهای در حال توسعه شناخته می‌شد.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption کشتگران سویا در آرژانتین از افزایش تقاضای چین سود بسیاری برده‌اند

در دوره اجرای "اجماع واشنگتن"، نرخ رشد در رقم بسیار پایین‌تر ۲.۴ درصد قرار داشت.

سرزمین‌های نو

در پی حملات یازده سپتامبر و سپس در پی بحران مالی جهانی که از ایالات متحده آغاز شد، دولت این کشور نگاه خود را به سرزمین های دیگر معطوف کرد.

در نتیجه اهمیت استراتژیک آمریکای لاتین برای چین به سرعت افزایش یافت که دلیلش سرچشمه بودن بسیاری از منابع طبیعی مورد نیاز این کشور برای رشد اقتصادی و سیر کردن شکم بیش از یک میلیارد نفر بود.

به همین دلیل است که اخیرا چین اولین اجلاس مشترک چین و سلاک (مجمع کشورهای آمریکای لاتین و کارائیب) را در سطح وزرا برگزار کرد.

سلاک در سال ۲۰۱۱ تاسیس و از ۳۳ کشور تشکیل شده است.

چین، در کنار چندین توافق همکاری، وعده داده تا مبادلات اقتصادی خود با آمریکای لاتین را تا ۵۰۰ میلیارد دلار افزایش داده و در دهه آینده تا ۲۵۰ میلیارد دلار در این کشورها سرمایه‌گذاری کند.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption در اجلاس چین-سلاک در ماه ژانویه، چین وعده داد تا سطح تبادلات خود با آمریکای لاتین را تا ۵۰۰ میلیارد دلار افزایش دهد

چین همچنین وعده داده تا برای پروژه های زیرساختی بین چین و آمریکای لاتین، ۲۰ میلیارد دلار وام بدهد و یک صندوق همکاری چین-سلاک به ارزش ۵ میلیارد دلار نیز تشکیل داده است.

در این منطقه، که گمان می‌رود در چند سال آینده شاهد رشد کند اقتصادی باشد، از چنین سرمایه‌گذاری ها و مبادلاتی به طور فزاینده ای استقبال می‌شود.

چالش‌های جدید

با این حال، دوستان جدید چالش های جدید نیز با خود به همراه می‌آورند.

تجارت و سرمایه‌گذاری چین در کالاهای اساسی، باعث افزایش برق آسای قیمت ها و نرخ تبادل ارز در این منطقه شد و قابلیت رقابت صنایع تولیدی آمریکای لاتین در بازار جهانی را کاهش داد.

شرکت های تولیدی منسوجات، خودرو و محصولات الکترونیکی مکزیک و برزیل بخش چشمگیری از سهم خود در بازار جهانی و بازارهای منطقه ای را از دست داده‌اند و در جذب سرمایه‌ چندان موفق نبوده‌اند.

علاوه بر این‌ها، مصرف بی رویه منابع طبیعی در آمریکای لاتین، به تخریب محیط زیست و درگیری‌های اجتماعی نیز دامن زده است.

در موارد بسیاری، استخراج معادن، تولید نفت و کشاورزی در مقیاس انبوه، باعث جنگل زدایی و آلودگی منابع آبی شده است – این اتفاقات در مناطقی می‌افتد که محل سکونت برخی از ارزشمندترین فرهنگ‌های بومی جهان است.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption صنایع تولید چوب به جوامع بومی پرو و برزیل ضربه سنگینی وارد کرده است

چندین کارزار بین‌المللی به مقابله با اکتشافات نفتی چین در بخش اکوادوری آمازون و سدسازی در مناطق حفاظت شده طبیعی در هندوراس مشغول هستند.

دولت های آمریکای لاتین در بهره گیری از میوه‌های رشد سریع چین کوتاهی کرده‌اند و نتوانسته اند بخشی از این سود را در صنایع و نوآوری، بهبود زندگی مردم و حفاظت از محیط زیست سرمایه‌گذاری کنند.

بر اساس مطالعات صندوق بین‌المللی پول، با اینکه جهش اقتصادی بازار کالا که از سوی چین رقم خورد یکی از طولانی‌ترین و سودآورترین نمونه‌ها در تاریخ این منطقه بوده است، بیشتر کشورهای منطقه، نسبت به نمونه‌های دیگر در گذشته، بخش کمتری از سود آن را پس انداز کرده‌اند.

به نفع کشورهای آمریکای لاتین است که همزمان با شکل‌گیری این توافقات جدید برای تجارت و سرمایه‌گذاری، به سیاست گذاری ها متناسب با آن نیز بپردازند.

بدون اعمال سیاست‌های درست، آمریکای لاتین شاهد از دست دادن موقعیت های خوب برای رشد اقتصادی، تنش سیاسی و تخریب محیط زیست خواهد بود.

مطالب مرتبط