نزدیکی یونان به روسیه زنگ خطر را در اروپا به صدا در می‌آورد

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption زمانی که دوره تمدید وامهای فعلی یونان در ماه ژوئن به پایان برسد این کشور احتمالا برای پرهیز از ورشکستگی به وامهای جدیدی نیاز خواهد داشت

تقویت روابط دولت جدید یونان با روسیه در شرایطی که آتن برای پرهیز از ورشکستگی مالی مشغول مذاکره با وام دهندگان بین المللی است، زنگ خطر را در اروپا به صدا درآورده است.

شاید هدف دولت یونان از نزدیکی به مسکو کسب امتیاز و مانور در مذاکرات با اتحادیه اروپا باشد. ولی برخی نگرانند که دولت جدید یونان به شکلی اجتناب ناپذیر در حال دور شدن از اروپا و نزدیکی به یک متحد خوش نیتی است که در آینده می تواند به یک سرمایه گذار و وام دهنده مهمی برای یونان بدل شود.

بدترین رازهای نهان

در ماههای آینده تعداد زیادی از اعضای کابینه یونان راهی مسکو خواهند شد.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption آغوش باز: نیکوس کوتزیاس (چپ) وزیر خارجه دولت جدید یونان در مسکو با استقبال گرمی روبرو شد

الکسیس سیپراس در ماه آوریل به دیدار ولادیمیر پوتین خواهد رفت. پانوس کامنوس وزیر دفاع، رهبر حزب دست راستی یونان مستقل و شریک دولت ائتلافی یونان در این سفر او را همراهی خواهد کرد.

کارشناسان معتقدند که زمان این سفر اهمیت خاصی دارد. دوره تمدید وامهای نجات مالی یونان آخر ماه ژوئن به پایان خواهد رسید و بدترین رازی که در اتحادیه اروپا از آن صحبت نمی شود این است که یونان برای زنده نگاه داشتن اقتصاد خود به وامهای بیشتری نیاز دارد.

دولت جدید یونان به شکل رسمی و علنی در جستجوی منابع مالی دیگری نیست. اما کسب وام از روسیه و یا چین می تواند جایگزین و یا حداقل مکمل وام جدیدی باشد که اتحادیه اروپا با شروط دشواری به یونان پیشنهاد خواهد کرد.

یونان می تواند به خرید گاز ارزانتر از روسیه امید ببندد که به حل مشکل اضطراری تامین سوخت و انرژی برای خانواده های فقیر این کشور کمک خواهد کرد. علاوه بر این سرمایه گذاری روسیه در یونان و یا توسعه مناسبات جهانگردی با روسیه در رونق اقتصاد یونان موثر خواهد بود.

در مقابل روسیه از یک متحد صاحب حق وتو در اتحادیه اروپا برخوردار خواهد شد که در شرایط فعلی و تنش بر سر بحران اوکراین برای مسکو بسیار مهم است.

بازی با برگ روسیه

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption نخست وزیر جدید یونان که ریشه های حزب او به حزب کمونیست یونان برمی گردد، در ماه آوریل به مسکو سفر خواهد کرد

به محض پیروزی حزب چپ گرای سیریزا در انتخابات ماه ژانویه یونان، نیت دولت جدید برای برقرار مناسبات نزدیک تر با روسیه مشخص شد.

به فاصله ۲۴ ساعت پس از پیروزی در انتخابات اولین مقام خارجی که با الکسیس سیپراس نخست وزیر جدید دیدار کرد سفیر روسیه در یونان یود. در حالیکه آنگلا مرکل دو روز بعد و با ارسال یک تلگرام بسیار سرد پیروزی او را تبریک گفت.

نیکوس کوتزیاس به محض عهده دار شدن مقام وزارت خارجه در دولت جدید یونان منطق و تاثیر تحریم های اتحادیه اروپا علیه روسیه به خاطر بحران اوکراین را زیر سئوال برد. وزیر دفاع دولت جدید نیز از همان روز اول طرفداری خود از برقراری مناسبات نزدیک تر با روسیه را اعلام کرد.

الکسیس سیپراس نخست وزیر و نیکوس کوتزیاس وزیر دفاع مثل اکثر اعضای ارشد حزب سیریزا سابقا از اعضای حزب کمونیست یونان بودند که همیشه طرفدار مسکو بوده است.

پانوس کامنوس وزیر دفاع نیز مثل بسیاری از سیاستمداران راست افراطی در کشورهای دیگر اروپا با دولت روسیه مناسبات دیرینه ای دارد.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption پیوندهای یونان با روسیه فقط مذهب مشترک نیست بلکه به دوران شکل گیری کشور جدید یونان برمی گردد

مانوس کاراگیانیس کارشناس یونانی سیات خارجی روسیه در دانشگاه لندن می گوید:"به نظر من دولت جدید یونان برای به دست آوردن امتیازات بیشتر در مذاکره با اتحادیه اروپا و وام دهندگان خارجی سعی می کند با برگ روسیه بازی کند. ولی برای دولت یونان دور کردن آن کشور از اتحادیه اروپا و ناتو بسیار دشوار خواهد بود."

در سال ۱۹۷۶ کنستانتینوس کارامانلیس از سیاستمداران محافظه کار و برجسته یونان اعلام کرد "یونان متعلق به غرب است."

شاید هنوز بسیار زود است که تصور کنیم دولت جدید یونان قصد دارد این تعهد تاریخی را بشکند. اما واقعیت این است که تحت تاثیر شش سال بحران اقتصادی که یونان را بارها به مرز ورشکستگی کامل کشانده و ۲۵ درصد از تولید ناخالص ملی و بیش از یک میلیون فرصت شغلی را از بین برده، ستون اصلی سیاست خارجی کشور یعنی تعلق به اروپا و غرب به شدت لطمه خورده است.

اما به نظر برخی سیاست خارجی دولت جدید یونان و تلفیق عضویت در اتحادیه اروپا با نزدیکی به روسیه تناقضی ندارد. به خصوص که سیاست خارجی متمایل به روسیه در افکار عمومی یونان همیشه مثبت تلقی می شود.

چرخش به سمت مسکو

ساموئل هانتینگتون صاحبنظر علوم سیاسی در فرضیه مشهور خود با عنوان "برخورد تمدن ها" یونان را در محور ارتدوکس‌ها قرار می داد که رهبری آن با روسیه است. بسیاری از پژوهشگران و صاحبنظران این فرضیه را رد می کنند اما بسیاری از یونانی ها آن را قبول دارند.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption دولت کوستاس کارامانلیس یک سال پس از امضا قرارداد گاز با روسیه در انتخابات سال ۲۰۰۹ شکست خورد

طبق نظر سنجی بین المللی که در سپتامبر ۲۰۱۳ توسط موسسه پیو انجام شد ۶۳ درصد از مردم یونان در قبال روسیه دیدگاه مثبتی داشتند. و براساس نتایج تازه ترین نظرسنجی که در پاییز سال گذشته توسط مرکز نظرسنجی کمیسیون اروپا صورت گرفت، فقط ۲۳ درصد از مردم یونان نسبت به اتحادیه اروپا دیدگاه مثبتی داشتند.

کوستاس ایلیادس یک کارگر فروشگاههای زنجیره ای در یونان می گوید:"کاملا مشخص است که آلمان می خواهد مردم یونان را فقیر کند. واکنش ما باید نزدیکی به روسیه باشد، حتی اگر این به قیمت اخراج ما از اتحادیه اروپا تمام شود."

این نگاه مثبت به روسیه در تاریخ یونان ریشه های عمیقی دارد.

  • در دورانی که یونان بخشی از امپراطوری عثمانی بود، یونانی ها برای کمک معمولا به هم مذهبان ارتدوکس خود در روسیه روی می آوردند.
  • جنگ استقلال یونان در سال ۱۸۲۱ توسط یک گروه زیر زمینی به نام "انجمن دوستان" آغاز شد که در اودسا، یکی از بنادر امپراطوری روسیه در ساحل دریای سیاه، تشکیل شده بود.
  • لوئانیس کاپودیستریاس، وزیر خارجه یونانی تبار امپراطوری روسیه در سال ۱۸۲۷ به عنوان اولین رییس حکومت مستقل و نوپای یونان انتخاب شد.
  • "حزب روسیه" در کشور و حکومت نوپای یونان قوی ترین نیروی سیاسی بود.

در این اواخر نیز دولت محافظه کار کوستاس کارامانلیس (برادر زاده سیاستمدار قدیمی طرفدار غرب) در سالهای ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۹ سیاست موسوم به "دیپلماسی خط لوله" را دنبال می کرد که هدف آن تبدیل کردن یونان به یکی از خروجی های اصلی گاز و نفت صادراتی روسیه به اروپا بود. این سیاست متحدان غربی یونان را به شدت خشمگین کرد.

پس از شکست کوستاس کارامانلیس در انتخابات سال ۲۰۰۹ این موضوع افشا شد که در سال ۲۰۰۸ نهادهای امنیتی روسیه به دستگاه امنیتی یونان خبر داده بودند که توطئه ای برای ترور آقای کارامانلیس طراحی شده بود تا به این وسیله سیاست او برای نزدیکی با مسکو در زمینه انرژی را متوقف کنند.

نه خلاف و نه گناه

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption رییس جمهور قبرس ماه گذشته یک قرارداد همکاری نظامی با روسیه را امضا کرد

این موارد اروپا و به خصوص آلمان را به شدت نگران کرده است.

چندی پیش روزنامه عامه پسند و پرتیراژ آلمانی بیلد نوشت:"کی برای ما خطرناکتر است؟ یونان و یا روسها؟"

اما سخنگوی وزارت خارجه یونان می گوید هیچ دلیلی برای این نگرانی ها وجود ندارد. او به بی بی سی گفت:" پیشبرد یک دیپلماسی چند بعدی ممنوع نیست و نه خلاف است و نه گناه."

منتقدان این سیاست می گویند که امید بستن به روسیه برای یونان عاقلانه نیست و یادآوری می کنند که روسیه بارها آرزوهای یونان را به ناکامی کشانده است. به عنوان مثال وقتی که در سال ۲۰۱۳ اقتصاد قبرس که یک کشور ارتدوکس است، به مرز ورشکستگی رسید دولت روسیه هیچ کمکی به آن نکرد.

روسیه ماه پیش قبول کرد که شرایط بازپرداخت وام ۲.۵ میلیارد یورویی قبرس را تسهیل کرده و در آن کشور سرمایه گذاری بیشتری بکند. ولی این کمک در قبال تصمیم جدید دولت قبرس پیشنهاد شد که قبول کرد کشتی های نظامی روسیه از بنادر این کشور استفاده کنند.

پروفسور کاراگیانیس کارشناس سیاست خارجی روسیه در دانشگاه لندن می گوید نکته مهم این است که یونان کاملا در غرب ادغام شده ولی در عین حال خطر خروج یونان از حوزه یورو ( پول واحداروپایی) را نباید دست کم گرفت.

او می افزاید:"خروج یونان از اتحاد پولی یورو احساسات ضد اتحادیه اروپا در میان مردم یونان را تشدید خواهد کرد و یک یونان ضعیف و منزوی ثبات منطقه را به خطر خواهد انداخت."

یک یونان ضعیف اگر از اتحاد پولی یورو و احتمالا از اتحادیه اروپا خارج شود، مسلما به تقویت مناسبات با روسیه اشتیاق بیشتری خواهد داشت.

مطالب مرتبط