سرمایه‌‌گذاری عظیم چین در پاکستان؛ منفعت برای ایران

حق نشر عکس Reuters

"مثل این است که به خانه برادر خودم می‌روم".

این سخنان شی جین‌پینگ، رئیس جمهور چین است که در سرمقاله‌ای به قلم او و در آستانه دیدارش از پاکستان منتشر شد. رئیس جمهور چین روز دوشنبه ۲۰ آوریل (۳۱ فروردین) برای دیداری دو روزه وارد پاکستان شد.

نواز شریف، نخست وزیر پاکستان نیز پس از دیدار با آقای جین‌پینگ گفت که "روابط دو کشور از کوهها بلندتر، از اقیانوسها عمیقتر، از عسل شیرین‌تر و از آهن سخت‌تر است."

روابط چین و پاکستان همواره گرم بوده و اظهارات اخیر مقامات دو طرف این موضوع را به خوبی نشان می‌دهد و دو کشور یکدیگر را شریک استراتژیک می‌خوانند، اما اهمیت این سفر شاید در میزان سرمایه‌گذاری است که مقامات پکن اعلام کرده‌اند در پاکستان انجام خواهند داد.

بر اساس گزارشها چین درنظر دارد که ۴۶ میلیارد دلار در پاکستان سرمایه‌گذاری کند. میزان این سرمایه‌گذاری چند برابر بیشتر از سرمایه‌گذاری آمریکاست. این حجم سرمایه‌گذاری حدود سه برابر کل سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در پاکستان از سال ۲۰۰۸ میلادی است.

برخی از تحلیلگران با اشاره به مشکلات اقتصادی پاکستان و ساختار بوروکراتیک این کشور که از جمله کشورهای با میزان فساد بالاست، در توانایی پاکستان در استفاده مناسب از این حجم سرمایه‌گذاری تردیدهایی ابراز کرده‌اند.

میزان تفاهم نامه‌ها و قراردادهای دو کشور را حدود ۵۰ سرفصل گزارش کرده‌اند که تعداد زیادی از آن در زمینه پروژه‌های حوزه انرژی است. بخشی نیز در زمینه توسعه بندر گوادر در جنوب غرب پاکستان در حاشیه دریای عرب و نزدیک ایران است که در حال حاضر نیز چینی‌ها سالهاست در آن فعال هستند. کمک به ساخت و بهبود زیرساختهای پاکستان نیز بخشی دیگر از این سرمایه‌گذاری خواهد بود.

بازار خاورمیانه بدون گذر از تنگه ملکان

اما شاید ساخت "مسیر اقتصادی چین-پاکستان" که بندر گوادر را به منطقه سین‌کیانگ در غرب چین وصل می‌کند، یکی از مهمترین بخشهای این سرمایه‌گذاری باشد.

حق نشر عکس AP

جزئیات این مسیر مواصلاتی چند هزار کیلومتری که در عمل قرار است گوادر در پاکستان را به کاشغر در چین متصل کند، هنوز به طور دقیق مشخص نیست، اما بخش عمده‌ای از آن در بلوچستان پاکستان قرار دارد؛ منطقه‌ای که سالها است با مشکلات امنیتی روبرو است. صاحب‌نظران می‌گویند که ساخت این پروژه و اهمیت آن برای اقتصاد پاکستان و در چارچوب روابط دوستانه اسلام آباد-پکن، می‌تواند در عمل به اعمال تدابیر امنیتی بیشتر در منطقه منجر شود. این تدابیر همچنین می‌تواند شامل همکاری مشترک چین و پاکستان در زمینه مباره با افراط‌گرایی در دو کشور باشد.

در آنسو یکی از اهداف مهم چین دسترسی به آبهای خلیج فارس، دریای عرب و اقیانوس هند از طریق شمال و بدون استفاده از مناطق جنوبی خود و گذر از مسیر "تنگه ملکان" است.

در حال حاضر بخش عمده‌ای از منابع انرژی چین از طریق اقیانوس هند و "تنگه ملکان" تأمین می‌شود. مسیر تازه راه جدید، کوتاهتر و ارزانتری را برای چین و دسترسی این کشور به منابع انرژی خاورمیانه ایجاد می‌کند؛ جدای از آنکه این مسیر بازار اقتصادی تازه‌ای نیز را برای این کشور و دیگر کشورهای منطقه به وجود می‌آورد.

سود ایران

همزمان، حضور بزرگ چین در بازار اقتصاد و انرژی پاکستان و ایجاد این مسیر مواصلاتی در عمل برای ایران که دارای روابط خوبی با هر دو کشور پاکستان و چین است نیز می‌تواند سود‌آور باشد.

ایجاد امنیت در منطقه بلوچستان پاکستان به تامین امنیت در منطقه مرزی دو کشور کمک خواهد کرد و ایران نیز از این مسیر تازه به بازارهای پاکستان، چین و آسیای‌میانه دسترسی بیشتری خواهد یافت.

اما یک نکته مهم در این تحولات این است که با توجه به فضای ایجاد شده پس از مذاکرات اتمی بین ایران و کشورهای غربی، احتمال مشارکت چین در ساخت خط لوله گاز در پاکستان برای اتصال آن به لوله‌های انتقال گاز ایران افزایش می‌دهد.

گزارشهای غیر رسمی وجود دارد که پاکستان با یک شرکت انرژی چینی در تماس است تا برای این پروژه منابع مالی تأمین کند.

ایران و پاکستان در سال ۲۰۱۳ میلادی تفاهم‌نامه این خط لوله را به امضا رساندند و پاکستان متعهد شد که خط لوله در داخل خاک خود را احداث کند و انتقال گاز ایران از سال جاری میلادی آغاز شود و جریمه عدم اجرای آن پرداخت صدها هزار دلار در ماه به ایران است. ایران می‌گوید خط انتقال گاز در داخل ایران و تا نزدیکی مرز آماده است.

اطلاعات مشخصی درباره پرداخت احتمالی این جریمه در دست نیست، اما حضور چین می‌تواند به احیای این طرح بزرگ کمک کند.

مطالب مرتبط