خاطرات جامانده در تهران روی دیوارهای بلفاست

پخش این فایل در دستگاه شما پشتیبانی نمی شود.

در سالن انتظار فرودگاه بلفاست، پایتخت ایرلند شمالی روی صندلی نشسته ام. آخرین لحظات اقامت در شهری است که یک شب میزبان من بود. آمده بودم تا ببینم انتخابات سراسری بریتانیا برای مردم ایرلند شمالی چقدر مهم است و از دولت بعدی چه می خواهند.

از پشت شیشه هواپیمایی را می بینم که قرار است ما را به لندن ببرد. بر روی هواپیمای بوئینگ خط هوایی بریتیش ایرویز پرچم بریتانیا خودنمایی می کند. در ذهنم محله هایی را مرور می کنم که در این مدت به آنها رفتم که این پرچم بر بالای منازل نصب شده بود، اما کم نبودند محله هایی در این شهر که باد پرچم سه رنگ جمهوری ایرلند را بر بالای منازل تکان می داد، در سرزمینی که تحت حاکمیت بریتانیاست.

شهر بلفاست مانند یک نمایشگاه نقاشی بزرگ است. بر روی دیوارهای این شهر تصاویر و شعارهایی نقش بسته که گویای حرف دل ساکنان هر محله است.

ایرلندی تبارها و بریتانیایی تبارها سالها در ایرلند شمالی جنگیده اند، یکی برای تشکیل ایرلند متحد و دیگری برای ماندن در پادشاهی بریتانیا.

محله های این دو از هم جداست و پرچم و نقش روی دیوار به فرد تازه وارد می گوید که کجا قدم گذاشته است.

ریشه اختلافات در اینجا هم سیاسی است و هم مذهبی. جنبه سیاسی آن که از قرن نوزدهم از حمایت مادی و معنوی جامعه پرنفوذ ایرلندی تباران در ایالات متحده آمریکا نیز برخوردار بود، تلاش برای پایان دادن به چند قرن "استعمار بریتانیا" بر تمامی جزیره ایرلند بود.

ریشه مذهبی اختلافات، کاتولیک بودن اکثریت ساکنان بومی جزیره ایرلند بود و به همین دلیل جنگ استقلال ایرلند علیه بریتانیا، مبارزه با تسلط کلیسای پروتستان انگلستان بر مردم کاتولیک ایرلند نیز نام گرفته بود.

در روز جمعه ۱۰ آوریل ۱۹۹۸ موافقتنامه موسوم به "جمعه نیک" در بلفاست امضاء شد که به حدود سی سال خصومت پایان داد.

سالها از آن زمان می گذرد و جامعه ایرلند شمالی دستخوش تغییرات اساسی شده است.

بیشتر احزاب ایرلند شمالی در انتخابات سراسری بریتانیا درصدد گرفتن مطالبات اصلی مردم این کشور هستند و در صدر آنها اختیارات بیشتر مالیاتی برای منطقه ای است که حدود ۹۳ درصد بودجه آن از بریتانیا تامین می شود.

امسال ۱۳۸ نامزد برای در اختیار گرفتن ۱۸ کرسی ایرلند شمالی در پارلمان بریتانیا پا به کارزار انتخاباتی گذاشته اند.

پنج حزب اصلی این کشور در انتخابات امسال شرکت دارند که بخت سه حزب برای پیروزی بیشتر است.

حزب وحدت طلب دمکراتیک، که حامی وحدت ایرلند شمالی و بریتانیاست در انتخابات ۵ سال پیش ۸ کرسی را در لندن از آن خود کرد.

دیگر حزب، شین فین به رهبری جری آدامز است که متشکل از ملی گرایانی است که خواهان جدایی ایرلند شمالی از بریتانیا و تشکیل ایرلند واحد هستند. در کل تاریخ انتخابات سراسری بریتانیا این حزب یا در انتخابات سراسری بریتانیا شرکت نداشته یا اگر نامزدشان پیروز شده، کسی را به لندن نفرستاه اند. شین فین حکومت بریتانیا بر ایرلند شمالی را غیرقانونی می داند و برای همین نمایندگان پیروز این حزب در جلسات پارلمان در لندن شرکت نمی کنند.

حزب اصلی دیگر در ایرلند شمالی، حزب دمکراتیک اجتماعی و کارگر است که مخالف سیاست های ریاضت اقتصادی حزب محافظه کار است.

آنچه همه این احزاب امسال بر سر آن چانه زنی می کنند "گرفتن پول بیشتر" برای بهبود زیرساخت های اقتصادی ایرلند شمالی است.

نقش دیوار

در مدت اقامتم در بلفاست هم به مناطق ایرلندی نشین سر زدم و هم به مناطق بریتانیایی نشین.

اما نقش یک دیوار برای من خیلی آشنا بود، حداقل نامش.

خودروی ما توقف می کند و به این دیوار که پشت یک منزل مسکونی است خیره می شوم.

خوب آن را نگاه می کنم. گوشه سمت راست این دیوار نوشته: "انتقام ما، خنده کودکانمان خواهد بود".

وسط این دیوار تصویری مردی با لبخند نقش بسته. برای من نه این تصویر بلکه نام آن مرد یاد آور خیابان جمهوری در تهران و محیط اطرافش، ساختمان پلاسکو و خیابان فردوسی است.

در گوشم صدای دلارفروش ها زنگ می زند که جلوی عابرین را می گرفتند و می گفتند: "مستر، دلار؟"

جلوی چشمانم عتیقه فروشی های خیابان نادری مجسم می شود و بوی قهوه کافه نادری.

کمی بالاتر میدان فردوسی است... مردم تا وسط خیابان آمده اند تا تاکسی بگیرند.

برای لحظاتی خودم را نه در بلفاست بلکه در تهران می بینم.

تصویر بزرگ روی این دیوار به بابی ساندز تعلق دارد که نامش را بر خیابانی در تهران گذاشته اند.

او یک ایرلندی کاتولیک و عضو ارتش آزادیبخش ایرلند بود که به همراه همرزمانش برای خروج نیروهای برتانیایی از ایرلند شمالی می جنگید.

بابی ساندز در بلفاست به زندان افتاد و پس از ۶۶ روز اعتصاب غذا در ۵ می سال ۱۹۸۱ در زندان درگذشت.

پس از مرگ بابی ساندز که مصادف با سالهای اول انقلاب اسلامی در ایران بود، نام خیابان کناری سفارت بریتانیا در تهران از "چرچیل" به "بابی ساندز" تغییر داده شد.

بابی ساندز در تهران فقط نام یک خیابان نیست. یک همبرگر فروشی در دربند تهران هم به همین نام مشغول به کار است.

شاید خیلی از ایرلندی ها از این موضوع بی خبر باشند، اما اگر روزی یک ایرلندی کاتولیک به تهران بیاید حداقل دو جا در تهران او را بیاد خانه اش می اندازد.