همکاری مرزبانان ایران و تاجیکستان در مبارزه با تروریسم و مواد مخدر

Image caption تاجیکستان و ایران با هم مرز مشترک ندارند، ولی هردو کشور مرزهای کوهستانی طولانی و ناامنی با افغانستان دارند که به اعتقاد آنها، تهدیدهای جدی مواد مخدر و تروریسم ناشی از آنجاست

برای اولین بار هیت‌هایی از مقامات مرزبانی ایران و تاجیکستان دیدار و گفتگوهایی در زمینه گسترش همکاریها مرزی و امنیتی میان دو کشور انجام داده و سندی در این زمینه امضا کرده‌اند.

این دیدار و گفتگوها طی سه روز گذشته در شهر دوشنبه، پایتخت تاجیکستان، انجام شده و بر اساس گزارشها مبارزه با تروریسم بین‌المللی و جلوگیری از خطر نفوذ گروه موسوم به "دولت اسلامی" (داعش) در منطقه خاورمیانه و آسیای مرکزی در محور این گفتگوها قرار داشته است.

به گفته منابع رسمی، طبق "صورت جلسه‌ای" که بین مقامهای مرزبانی دو کشور امضا شده، قرار است نیروهای مرزبانی تاجیکستان و ایران در زمینه تبادل تجربه و اطلاعات، آموزش و آماده سازی کادرهای متخصص و حتی "برگزاری مسابقات ورزشی" با هم همکاری کنند.

اولین نشست مشترک

این سند روز پنج شنبه ۱۴ خرداد (۴ ژوئن) و در پایان دیدار چهار روزه هیئتی از مقامهای مرزبانی ایران به رهبری سردار سرتیپ قاسم رضایی، فرمانده مرزبانی جمهوری اسلامی، از تاجیکستان در کاخ "نوروز" شهر دوشنبه امضا شده است.

سفر آقای رضایی به تاجیکستان با دعوت رجبعلی رحمانعلی، فرمانده نیروهای مرزبانی این کشور، صورت گرفته است. در جریان این سفر آقای رضایی با مقامهای بلندپایه امنیتی و پلیس تاجیکستان دیدار و گفتگوهایی انجام داده و اولین نشست مشترک فرماندهان مرزبانی دو کشور برگزار شده است. همچنین، فرمانده مرزبانی ایران از برخی مناطق مرزی تاجیکستان بازدید کرده است.

به گفته محمدخواجه‌الوغ خواجه‌یف، سخنگوی اداره نیروهای مرزبانی کمیته دولتی امنیت ملی تاجیکستان، در پایان سفر هیئت ایرانی، رجبعلی رحمانعلی، فرمانده نیروهای مرزبانی تاجیکستان، ابراز امیدواری کرده که همکاریهای مرزی دو کشور بیش از پیش تقویت یابد.

وی گفته است: "در جریان دیدار و مذاکراتی که طی سه روز گذشته با فرمانده محترم مرزبانی جمهوری اسلامی ایران داشتیم، پیرامون همکاری‌های دو کشور در تحکیم و تامین امنیت مرزها، آموزش و آماده‌سازی متخصصان و تبادل تجربه بحث و گفت‌وگو انجام دادیم."

فرمانده مرزبانی ایران نیز اولین نشست مشترک فرماندهان نیروهای مرزبانی دو کشور را "آغاز یک حرکت جدید برای افزایش تعاملات و همکاری‌های امنیتی در سطح منطقه" خوانده است.

وی با اشاره به تهدید گروههای افراط گرا و تندرو در خاور میانه، غرب آسیا و مناطق دیگر گسترش همکاریهای مرزی با تاجیکستان را "یک نیاز و ضرورت" خوانده و از گروه موسوم به "دولت اسلامی" یا داعش به عنوان "غده سرطانی" نام برده است.

"غده سرطانی"

رسانه‌های ایرانی از قول سرتیپ رضایی نوشته‌اند: "برای جهان و بشر کاملا شناخته‌شده است که این غده سرطانی، داعش و تکفیری‌ها از چه کسانی پرورش یافته، هدایت و پشتیبانی می‌‌شود. همان کسانی که آن را ایجاد و تجهیز کردند امروز داعیه ائتلاف مبارزه را دارند. این یک ائتلاف کذب است و حتی می‌‌توان گفت که این یک نوع ائتلاف مدیریت گروهک ملحد و جنایتکار داعش می‌باشد. لذا ضرورت دارد که تمام دستگاه‌های مربوطه منطقه تعامل داشته باشند و در راستای مقابله با این غده سرطانی اقدام لازم را به عمل آورند."

آقای رضایی از احتمال نفوذ گروههای تروریستی به منطقه آسیای میانه هشدار داده و گفته است که در تاجیکستان برای جلوگیری از ورود و تحرک این گروه‌ها "کارهای خوبی انجام شده" و "آمادگی بسیار عالی" وجود دارد، هرچند به گفته او، هنوز "خبری که دال بر صحت کامل حضور داعش در افغانستان و دیگر کشورهای این منطقه باشد، وجود ندارد."

به گفته فرمانده مرزبانی ایران، در جریان مذاکرات سه روز گذشته توافقاتی در زمینه تبادل اطلاعات بیم مرزبانان ایرانی و تاجیک حاصل شده و جانبها حتی "ایجاد تیم‌ها و برگزاری مسابقات ورزشی" را در نظر گرفته‌اند. ضمنا، وی از همتای تاجیک خود خواستار سفر به ایران شده است.

حق نشر عکس you tube
Image caption از وضعیت گل‌مراد حلیمف، از فرماندهان نیروی ویژه پلیس تاجیکستان بیش از یک ماه بود که اطلاعی در دست نبود. اما او در یک کلیپ ویدیویی گفته که در سوریه است و به داعش پیوسته است

ضمنا، دیدار و مذاکرات مقامهای مرزبانی ایران و تاجیکستان در این سطح در گذشته سابقه نداشته و این نخستین سفر هیاتی بلندپایه از مرزبانان ایرانی به تاجیکستان محسوب می‌شود.

صاحب‌نظران می‌گویند که تهدیدهای ناشی از گروه موسوم به "دولت اسلامی" در سوریه و عراق که در جوار ایران قرار دارد، و افزایش درگیریها در شمال افغانستان که با تاجیکستان و ایران هم‌مرز است، نهادهای مرزبانی دو کشور را به هم نزدیک کرده است.

ایران گروه داعش را دشمن قسم خورده خود می‌داند و تاجیکستان هم از افزایش شهروندان این کشور در صفوف این گروه در سوریه و عراق و تجمع گروههای افراط گرای آسیای میانه در مناطق شمالی افغانستان بشدت نگران است.

به گفته منابع رسمی، تاکنون حدود ۴۰۰ نفر از اتباع تاجیکستان در صفوف پیکارجویان در عراق و سوریه می‌جنگند. یکی از تازه‌ترین موارد پیوستن اتباع تاجیک به گروه داعش، قضیه سرهنگ گلمراد حلیمف، فرمانده ویژه پلیس تاجیکستان در هفته گذشته بود که مقامات این کشور را شگفت زده کرد.

از وضعیت گل‌مراد حلیمف، از فرماندهان نیروی ویژه پلیس تاجیکستان بیش از یک ماه بود که اطلاعی در دست نبود. اما او در یک کلیپ ویدیویی گفته که در سوریه است و به داعش پیوسته است.

ناامنی در شمال افغانستان

تاجیکستان و ایران با هم مرز مشترک ندارند، ولی هردو کشور مرزهای طولانی و ناامنی با افغانستان دارند که به اعتقاد آنها، تهدیدهای جدی مواد مخدر و تروریسم ناشی از آنجاست.

Image caption طالبان بیشتر یک گروه اسلام‌گرای داخلی بوده و تاکنون هیچ تهدیدی علیه آسیای میانه نداشته‌اند، ولی آنها میزبان گروههای جهادی آسیای میانه نیز هستند که کسی اهداف آنها را نمی‌داند

از جمله، تجمع گروههای تندرو وابسته به طالبان و القاعده در شمال افغانستان تهدیدی جدی برای مرزبانان تاجیک است. به گفته احمد رشید، نویسنده و روزنامه‌نگار پاکستانی که هفته گذشته در تاجیکستان بود، در میان گروههای فعال در درگیریهای شمال افغانستان طرفداران جنبش اسلامی ازبکستان، جماعت انصارالله و جهادیان دیگر از آسیای میانه هم هستند.

آقای رشید در صحبت با بی‌بی‌سی گفت: "ارتش پاکستان اخیرا سیاست خود را عوض کرده و جنبش طالبان افغانستان و گروههای دیگر جهادی را از مناطق وزیرستان شمالی و جنوبی پاکستان بیرون رانده است. این گروهها اکنون در شمال افغانستان مستقر شده‌اند."

وی افزود: "طالبان بیشتر یک گروه اسلام‌گرای داخلی بوده و تاکنون هیچ تهدیدی علیه آسیای میانه نداشته‌اند، ولی آنها میزبان گروههای جهادی آسیای میانه نیز هستند که کسی اهداف آنها را نمی‌داند. در صورت کسب توافق صلح میان طالبان و دولت افغانستان این گروهها مشمول این توافق نخواهد شد و ممکن است تهدیدهایی جدی برای کشورهای آسیای میانه، از جمله تاجیکستان، ایجاد کنند."

در همین حال، موضوع مبارزه مشترک با تروریسم در دیدار وزرای خارجه ایران و تاجیکستان در حاشیه کنفرانس بین‌المللی امنیت و ثبات در منطقه همکاری شانگهای در مسکو نیز مطرح شده است.

محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران، در دیدار با سراج‌الدین اصل‌اف، همتای تاجیکش، تلاش‌های گروه‌های تروریستی، از جمله داعش برای تقویت حضورش در آسیای غربی و آسیای میانه را "یک نگرانی جدی مشترک برای منطقه" خوانده و بر ضرورت همکاری بیشتر کشورهای همسایه برای مقابله با آن و تقویت امنیت و ثبات بیشتر در منطقه تأکید کرده است.

آقای ظریف آرامش و ثبات تاجیکستان را "برای تمام همسایگان اطمینان‌بخش" و برای ایران "بسیار مهم و راهبردی" توصیف کرده و گفته است که نهادهای ذیربط ایران برای همکاری‌های دو و چندجانبه در مقابله با تهدیدات امنیتی مشترک و افراط گرایی و تروریسم آمادگی کامل دارند.