بان کی‌مون: بحران آب خطری جدی برای جهان است

بان کی مون حق نشر عکس Getty
Image caption آقای بان گفت که بحران آب از خطرناک‌ترین مسائلی است که جهان با آن روبروست

بان کی مون، دبیر کل سازمان ملل متحد در مورد بحران احتمالی آب در جهان هشدار داد و از کشورهای جهان خواست که در تعهدات خود نسبت به مسائل آب و بهداشت عمومی بازنگری کنند.

آقای بان امروز سه شنبه ۹ ژوئن (۱۹ خرداد) در مراسم افتتاحیه کنفرانس بین‌المللی برای نتیجه‌گیری از برنامه ده‌ساله عملیات "آب برای حیات" در دوشنبه، پایتخت تاجیکستان، از کشورهای آسیای میانه دعوت کرده است که در مورد مدیریت رودخانه‌های فرامرزی این منطقه به اجماعی عمومی دست یابند و در این زمینه با مرکز منطقه‌ای سازمان ملل متحد درباره دیپلماسی بازدارنده در منطقه همکاری کنند.

وی گفت: "آب حیات است، آب سلامتی است، آب حیثیت و شرف انسانی است، آب حق بشر است. برای هستی ما مهم تر از آب چیزی نیست و فرصت مهم‌تری از امسال برای عمل پیدا نخواهد شد".

خطر بحران آب

هدف از برگزاری کنفرانس دوشنبه که سه روز ادامه خواهد داشت، بررسی نتایج برنامه ده‌ساله بین‌المللی عملیات "آب برای حیات" از ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۵ و تعیین اهداف تازه برای دوره بعد از ۲۰۱۵ است. ده‌ساله بین‌المللی "آب برای حیات" به ابتکار رئیس‌جمهوری تاجیکستان اعلام‌شده بود.

به گفته دبیرکل سازمان ملل متحد، در حال حاضر ۲ و نیم میلیارد نفر از امکانات ضروری بهداشتی محرومند. تقریباً یک میلیارد نفر در جهان همچنان از توالت‌های باز و غیر بهداشتی استفاده می‌کنند و تقریباً یک هزار کودک زیر پنج سال هر روز در اثر مصرف آب آلوده و شرایط بد بهداشتی جان خود را از دست می‌دهند.

آقای بان گفت که تا ۱۰ سال دیگر ۱.۸ میلیارد نفر در جهان در مناطقی با ذخایر محدود آب زندگی خواهند کرد و دوسوم این افراد با کمبود شدید آب روبر خواهند بود.

دبیر کل سازمان ملل متحد گفت: "بسیاری از کارشناسان می‌گویند که بحران آب از بزرگ‌ترین خطراتی است که جهان با آن روبروست."

آب، وسیله همکاری

کنفرانس بین‌المللی برای نتیجه گیری از برنامه ده‌ساله عملیات "آب برای حیات" در حالی در شهر دوشنبه برگزار می‌شود که طی سال‌های اخیر اختلافات جدی بین کشورهای آسیای میانه بر سر مدیریت و توزیع ذخایر آب منطقه وجود داشته است.

تاجیکستان و قرقیزستان، دو کشور فقیر، ولی سرشار از ذخایر آب آسیای میانه، تلاش دارند نیروگاه‌هایی آبی در مسیر رودخانه‌های فرامرزی بنیاد کنند، اما کشورهای سرشار از منابع نفت و گاز منطقه، مانند ازبکستان و قزاقستان و ترکمنستان، که در پایاناب رودخانه‌های بزرگ منطقه قرار دارند، با انجام این طرح‌ها مخالفند. به‌ویژه ازبکستان که مزارع گسترده پنبه دارد، مخالفت خود را به‌صراحت اعلام کرده و حاضر به مذاکره با کشورهای دیگر نیست.

بیش از ۸۰ درصد ذخایر آب منطقه آسیای میانه از کوهستان‌های تاجیکستان و قرقیزستان تأمین می‌شود. اما این دو کشور کم‌ترین بهره را از این ذخایر دارند. تیمور ساریف، نخست‌وزیر قرقیزستان و امامعلی رحمان، رئیس‌جمهوری تاجیکستان، ضمن سخنرانی‌های خود در کنفرانس دوشنبه گفتند که بخش اعظم مردمان این دو کشور کوهستانی در فصل زمستان از نیروی برق و گرما محروم هستند که "این غیرقابل‌قبول است".

درحالی‌که هنوز هیچ راه‌حل مناسبی برای مدیریت درست ذخایر آب در منطقه آسیای میانه پیدا نشده است، دبیر کل سازمان ملل متحد از کشورهای منطقه خواست که تفاهم و همکاری بیشتری در این زمینه داشته باشند.

وی گفت: "منطقه آسیای میانه با کاهش ذخایر آب روبروست. آب باید نیرویی پیوندگر میان این کشورها باشد، آب می‌تواند سرچشمه همکاری باشد و با همکاری می‌توان به نتایج خوبی دست یافت. مردم منطقه باید گرد هم آیند و ذخایر محدود و گران قیمت را با هم ببینند. این امر می‌تواند به حفظ صلح و ثبات و امنیت منطقه کمک کند."

آقای بان از سفر پنج سال پیش خود به دریاچه آرال (دریای خوارزم) یادآور شد و گفت که خشک شدن این دریاچه از "وحشتناک‌ترین مصیبت‌هایی است که به دست بشر خلق شده است".

همایش بین‌المللی آب در دوشنبه

کنفرانس بین‌المللی نتیجه گیری از برنامه ده‌ساله بین‌المللی عملیات "آب برای حیات" با شرکت بیش از ۱۵۰۰ نماینده از حدود ۱۰۰ کشور جهان و نزدیک به ۳۰ سازمان بین‌المللی در شهر دوشنبه، پایتخت تاجیکستان، آغاز به کار کرده است.

علاوه بر بان کی مون، نواز شریف (نخست‌وزیر پاکستان)، عبدالله عبدالله (رئیس اجرایی دولت وحدت ملی افغانستان) و نخست‌وزیران قرقیزستان و جمهوری گابون در این کنفرانس حضور دارند.

امامعلی رحمان، رئیس جمهوری تاجیکستان در سنخرانی افتتاحیه کنفرانس پیشنهاد کرد که یک برنامه ده‌ساله بین‌المللی دیگر تحت عنوان "آب برای توسعه پایدار" اعلام شود.

نخست‌وزیران پاکستان و قرقیزستان هم در سخنرانی‌های خود از این پیشنهاد حمایت کردند.