بحران پناهجویی و و ظیفه اخلاقی آلمان

حق نشر عکس AFP

هزاران پناهجو دارند به سوى شمال اروپا مى روند. مقصد خیلى از آنها آلمان است و توقفگاه آخرشان ایستگاه قطار مونیخ.

مونیخ باران مى آید. توى ایستگاه زمین لیز شده. شلوغ است و پرسروصدا.

چند پلیس با جدیت از میان جمعیت راه باز مى کنند. پشت سرشان صفى از چهره هاى رنجور است که به سمت اتاقى روشن ته سکوى قطار مى روند.

اینها پناهجویانی هستند که به آلمان رسیده اند. ده ها داوطلب آمده اند خوشامد بگویند. کنارشان چند میز است، روى شان خوراکى و پوشیدنى و اینجور چیزها.

دخترکى با موهاى مشکى یک جفت کفش دست دوم را امتحان مى کند. داوطلبى که کنارش ایستاده مى گوید هر قطارى که مى رسد، براى خوشامدگویى مى آیند. اسمش کالین است. مى گوید: "نوبت ماست کمک کنیم. اینجا اروپاست. کشورهاى دیگر مثل یونان و ایتالیا از این آدم ها پذیرفته اند. حالا نوبت آلمان است."

آن طور که از نظرسنجى‌ها بر مى‌آید، بیشتر مردم آلمان با کالین موافقند. تقریبا هر شهرى بروید، مردم در حال اهدای خوردنى و پوشیدنى هستند، یا گوشه اى از کار را مى گیرند، حتى در خانه‌شان را به روى هزاران پناهجویی که هر روز مى رسند، باز مى کنند.

چند روز پیش با مردى آشنا شدم به نام حسن. تازه از قطار پیاده شده بود و براى اولین بار پا به خاک آلمان مى گذاشت. چشم هایش غمگین و خسته بود. از افغانستان آمده بود. مى گفت طالبان مى خواسته بکشش.

از آینده که پرسیدم لحنش عوض شد، لبخند زد. گفت: "خیلى خوشحالم رسیدم اینجا. دولت آلمان با پناهجوها خوب تا مى کنه، خونه مى ده."

البته بى راه نمى گفت. همین هفته پیش بود که دولت آلمان اعلام کرد به پناهجوهاى سورى فارغ از اینکه چطور وارد اروپا شده باشند، پناهندگى مى دهد.

"وظیفه اخلاقى"

حق نشر عکس epa

اما رویکرد دولت آلمان دولت مجارستان را خشمگین کرده. ویکتور اوربان، نخست وزیر مجارستان، آغوش باز آلمان را عامل شمار انبوه پناهجویانى که به کشورش مى روند مى داند.

آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان، البته این ادعا را قبول ندارد. او مى گوید کشورش صرفا به وظایف "اخلاقى و قانونى اش" عمل مى کند. به باور خانم مرکل وضعیتى که پیش آمده طورى است که "بر همه اروپایى ها اثر مى گذارد.

این وضعیت اما وضعیتى است که مشکلات داخلى فراوان هم مى آفریند. برآورده مى شود که تا پایان سال جارى میلادى حدود ٨٠٠ هزار نفر از آلمان پناهندگى درخواست کنند.

پناهجویان بسیارى موقتا در چادر، پادگان، و باشگاه هاى ورزشى جا داده شده اند. اما زمستان که برسد راه حلى اساسى تر مى خواهد. مقام هاى محلى در شهرهاى مختلف از دولت مرکزى در برلین پول بیشتر مى خواهند و شرکاى خانم مرکل در دولت ائتلافى دنبال قانون مهاجرتى تازه هستند.

گذشته از همه اینها، معضل خشونت هاى ضدپناهندگى هم هست، حمله هایى که به برخى مراکز اسکان پناهجویان شده و شمارش هر چند کم اما رو به افزایش است.

حق نشر عکس Reuters

این جریان سیاستمداران آلمانى را نگران کرده، به ویژه که از واکنش دیگر کشورهاى اتحادیه اروپا ناخشنودند. به عنوان نمونه، وزیر کشور آلمان به صراحت به من گفت بریتانیا باید بیشتر پناهجو بپذیرد.

بنابراین عجیب نیست که خانم مرکل خواهان واکنش هماهنگ اروپایى ها شده، واکنشى که خود نقشى محوری در آن خواهد داشت. اما پر بیراه نیست اگر بگوییم عزم او براى یافتن راه حل دلیلى دیگر دارد.

واقعیت این است که این بحران بار دیگر اختلافات درونى اتحادیه اروپا را آشکار کرده -- نهادى که خانم مرکل با تمام وجود به آن پایبند است.

حرف هاى چند روز پیشش به خوبى این را نشان مى دهد.

"حقوق بشر به اروپا و تاریخ اروپا پیوند خورده. اساسا یکى از انگیزه هاى پدیدآوردن اتحادیه اروپاست. اگر در مورد پناهجویان کوتاهى کنیم، آن پیوند گسسته مى شود و اروپا دیگر آن اروپایى که مى خواستیم نخواهد بود.