پاپ فرانسیس تسهیلات جدیدی را برای 'طلاق' کاتولیک‌ها اعلام کرد

حق نشر عکس EPA
Image caption پاپ تغییراتی را در جهت "فراگیر" کردن کلیسای کاتولیک به جریان انداخته است

رهبر کلیسای کاتولیک فتوای قواعد جدید انحلال ازدواج را صادر کرده است.

روز سه شنبه، ١٧ شهریور (٧ سپتامبر)، فتوای پاپ فرانسیس در مورد نحوه صدور حکم انحلال ازدواج پیروان این کلیسا انتشار یافت که هدف از آن، ساده‌تر کردن تشریفات رسیدگی به درخواست انحلال و کاهش هزینه های آن است. سال گذشته پاپ هیاتی از کارشناسان حقوقی و اعتقادی کلیسا را مسئول بررسی این موضوع کرده بود.

سال گذشته پاپ گفت که فرآیند رسیدگی و صدور حکم انحلال ازدواج بیش از اندازه پیچیده و پرهزینه است و نیاز به اصلاحات دارد. تاکنون کسب مجوز ممکن بود چند سال به طول انجامد و هزینه سنگینی را به متقاضیان تحمیل کند. پاپ گفته بود که این وضعیت باعث می‌شود تا برخی از کسانی که در صدد کسب مجوز هستند از تصمیم خود بازگردند که نتیجه آن، رجوع به محاکم عادی و دریافت حکم طلاق است. همچنین، در برخی کشورها اساسا محاکم شرعی رسیدگی به درخواست انحلال وجود ندارد که دشواری بیشتری را در پی می‌آورد.

کلیسای کاتولیک ازدواج را مقدس و طلاق را ممنوع می‌داند اما شرایطی را نیز پیش بینی کرده که براساس آنها، می‌توان به زندگی زناشویی پایان داد. تصمیم گیری در مورد تحقق این شرایط و صدور مجوز طلاق شرعی در اختیار محاکم کلیسایی است.

طبق قواعد کلیسا، کسانی که طلاق بگیرند مرتکب گناه شده‌اند و جدایی آنان رسمیت ندارد. از نظر کلیسا، این قبیل افراد از حق شرکت در برخی مناسک محروم می‌شوند و ازدواج مجدد آنان رسمیت ندارد و به منزله زنا است. مومنانی که پس از دریافت مجوز شرعی انحلال، از هم جدا می‌شوند در معرض چنین پیامدهایی قرار نمی‌گیرند. در بیشتر کشورها، زوجین پس از کسب مجوز شرعی انحلال، می‌توانند بدون به مخاطره انداختن اعتقادات دینی خود، روند قانونی طلاق را طی کنند.

نتیجه عملی طلاق عادی و مجوز انحلال شرعی از نظر حقوق فردی و اجتماعی یکسان است، اما ماهیت آنها تفاوت دارد. مبنای طلاق ناسازگاری زوجین است که پس از ازدواج رسمی، خود را قادر به ادامه زندگی مشترک نمی‌دانند. در مقابل، در حکم انحلال، محکمه شرعی به دلایلی استناد می‌کند که نشان دهد ازدواج متقاضیان از ابتدا با موانع و اشکالاتی مواجه بود و در نتیجه، مشروعیت نداشته است. البته بنا برقواعد کلیسا، فرزندان چنین ازدواج‌هایی نامشروع دانسته نمی‌شوند.

حق نشر عکس Getty
Image caption قواعد سخنگیرانه و نامنطبق با شرایط روز کاهش حضور در کلیساها و "مذهب گریزی" را در پی داشته است

تصمیم پاپ فرانسیس برای ساده‌تر کردن فرآیند کسب مجوز انحلال گامی دیگر از سوی او در جهت "اصلاح" و به‌روز کردن کلیسا توصیف شده است. پیشتر، پاپ اعلام کرده بود که طی سال آینده، که "سال رحمت" نام گرفته، روحانیون کاتولیک می‌توانند زنانی را که مرتکب "معصیت" سقط جنین عمدی شده‌اند و همچنین پزشکانی را که این عمل را انجام می‌دهند مشمول عفو قرار دهند.

کلیسای کاتولیک سقط جنین را هم ممنوع می‌داند و گاه زنان کاتولیک مومنی که سقط جنین کرده‌اند گرفتار عواقب روانی احساس گناه می‌شوند و تصمیم پاپ در این زمینه عمدتا برای آرامش روحی و رفاه معنوی این افراد اتخاذ شده است.

اقدامات اصلاحی پاپ فرانسیس به معنی کاهش سختگیری‌های سنتی کلیسای کاتولیک و گامی از سوی او در راستای ایجاد کلیسایی "فراگیر" و جذاب برای تعداد بیشتری از افراد است. کلیسای کاتولیک در سال‌های اخیر با کاهش حضور پیروان کلیسا در مراسم مذهبی و مذهب‌گریزی برخی از کاتولیک ها مواجه بوده که پایبندی به قواعد سختگیرانه دینی را با شرایط جهان امروز منطبق نمی‌دانند.

در همانحال، پیروان سنتگرای کلیسا معتقدند که اصول اعتقادی و قواعد کلیسا جنبه الهی دارد و اجرای آنها برای مومنان واجب است و هرگونه کوتاهی و تخلفی در این زمینه، معصیت است. به این ترتیب، حرکت در مسیر اصلاحات کلیسا، حتی اگر با موانع اعتقادی هم مواجه نشود، واکنش منفی و مقاومت این گروه از مومنان را در پی دارد.

پاپ فرانسیس پس از اعلام "بازنشستگی" پاپ بندیکت در سال ٢٠١٣به رهبری کلیسای کاتولیک انتخاب شد. او متولد آرژانتین است و نخستین فرد از آمریکایی لاتین است که به این مقام می‌رسد.

شمار پیروان کلیسای کاتولیک در سراسر جهان حدود یک میلیارد نفر تخمین زده می شود.

مطالب مرتبط