یمن، جنگ فراموش شده

بمباران هوایی یمن وارد ششمین ماه شده است. ساکنان صنعا، پایتخت یمن هر روز با نگرانی و اضطراب به غرش جت های جنگی گوش می دهند. آنها بخوبی می دانند که بعدا چه اتفاقی می افتد: یک نور ناگهانی و آنی در آسمان و به دنبال آن یک سکوت دلهره آور و سپس صدای انفجار ناشی از یک حمله موشکی.

هدف نیروهای ائتلافی به رهبری عربستان سعودی، بیرون راندن شورشیان حوثی از این شهر است. سال گذشته با کمک نیروهای وفادار به علی عبدالله صالح، رئیس جمهوری سابق برکنار شده یمن و حمایت ایران، صنعا به تصرف شورشیان حوثی درآمد.

در واکنش به این اتفاق، عربستان سعودی رقیب منطقه ای ایران، راه شمال یمن را مسدود کرد و واردات هوایی و دریایی این کشور را تحت کنترل خود درآورد.

طارق ریبل، رئیس برنامه های سازمان خیریه آکسفام در یمن می گوید: "یمن صحنه یکی از وخیم ترین بحران های دنیاست. ما هر روز شاهد بمباران های هوایی هستیم و جنگ های زمینی نیز در ابعاد وسیع جریان دارد. چنانچه وضعیت همینطور ادامه یابد، کشور در ظرف یکی دو هفته یا یک ماه با قحطی مواجه خواهد شد. در سراسر یمن بیش از یک میلیون نفر آواره شده اند."

وقتی از صنعا دور شده و به مرز عربستان نزدیک تر می شویم بمباران ها شدیدتر می شوند. ما برای تحقیق در باره گزارش هایی مبنی بر حملات عمدی به غیرنظامیان، که می توان آن را معادل جنایات جنگی دانست، کوههایی را که مثل حلقه ای صنعا را محاصره کرده زیر پا گذاشتیم.

در شامگاه ۲۹ اوت، احمد البینه ۱۳ ساله که به اتفاق برادرش محمود و پدر و مادرش در دهکده ای در نزدیکی شهر عبس در شمال غرب یمن زندگی می کند، طبق معمول شام خود را خورد و غروب درست قبل از ساعت ۶ همراه برادرش راهی محل کارش شد. دو برادر در کارخانه ای که بطری های آب تولید می کند، کار می کردند.

هنگامی که ساعات کار شیفت شبانه آنها در حال پایان بود، یک موشک به کارخانه اصابت کرد.

یکی از کارگران موسوم به خالد الحبابی، می گوید: "انفجاری رخ داد و بعد شعله های آتش همه جا را فرا گرفت. بسیاری از کارگران مثل قطعه های زغال سوخته زیر آوار مدفون شدند."

اکرم، یک کارگر دیگر می گوید همه چیز از بین رفته، نه کارخانه باقی مانده و نه کسی.

وقتی دو روز بعد از حمله به محل حادثه رسیدیم هنوز از انبوه پلاستیک های ذوب شده، دود بلند می شد.

Image caption احمد البینه ۱۳ ساله در جریان بمباران هوایی عربستان به کارخانه ای در شمال غرب یمن کشته شد

صاحب کارخانه به ما گفت در این حمله در جمع ۱۳ نفر یعنی نیمی از کارگران از جمله احمد و برادرش، جان خود را از دست دادند.

مقامات سعودی اظهار داشتند که این کارخانه در حقیقت یک کارخانه اسلحه سازی و اردوگاه آموزشی برای مزدوران آفریقایی بوده؛ ولی ما شواهدی در اثبات این ادعا ندیدیم.

کارخانه بطری سازی نزدیک شهر عبس، یکی از چندین هدف غیرنظامی است که از پایان ماه مارس گذشته که عملیات به رهبری عربستان شروع شد، به آن حمله شده.

نقش بریتانیا

در یک قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد، از این حملات حمایت شده است. ولی یوهانس ون در کلاو، یک مقام ارشد سازمان ملل متحد در امور بشردوستانه، می گوید حمله به زیربناهای غیرنظامی نقض قوانین جنگ است: "مدارس، بیمارستان ها، بازارها، شرکت ها و کارخانه ها نباید بمباران یا گلوله باران شوند. حتی در جنگ باید قوانین بخصوصی را رعایت کرد ولی در این مناقشه این قوانین نادیده گرفته شده اند."

از هنگام شروع مناقشه تا کنون بیش از دو هزار غیر نظامی کشته شده اند که برخی از آنان قربانی ماه ها جنگ زمینی بین دو طرف شده اند. سربازان حوثی که بعضی از آنان نوجوانی بیش نیستند متهم شده اند که از سلاح های سنگین استفاده می کنند.

ولی سعودی ها و شرکای ائتلافی آنان که عمدتا کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس از جمله امارات متحده عربی هستند، وزنه اصلی و نیروی غالب محسوب می شوند.

بریتانیا و آمریکا از تلاش های نیروهای ائتلافی حمایت می کنند. هر دو کشور به فروش تسلیحات به عربستان ادامه داده و به ائتلاف به رهبری عربستان سعودی از نظر فنی کمک می کنند.

سازمان آکسفام که به انبار خودش در یمن حمله هوایی شده می گوید ممکن است بریتانیا قوانین داخلی و بین المللی در مورد فروش تسلیحات را نقض کرده باشد.

آقای ریبل می گوید: "مشکل است بتوان استدلال کرد که از سلاح هایی که به عربستان فروخته می شود در یمن استفاده نخواهد شد. حتی اگر هم از این سلاح ها در یمن استفاده نمی شود، ممکن است به استفاده از سایر سلاح ها در یمن کمک کند."

در پیمان تجارت تسلیحات، که در دسامبر ۲۰۱۴ به اجرا درآمد، فروش تسلیحات هنگامی که خطر واضح استفاده از آن در جنایات جنگی وجود دارد، قدغن شده است.

دولت بریتانیا می گوید در عملیات به رهبری عربستان سعودی مستقیما شرکت نمی کند ولی اذعان دارد که کمک های فنی و نیز تسلیحات قادر به هدف گیری دقیق را در اختیار این کشور قرار می دهد. نیروی هوایی عربستان سعودی دارای ناوگانی از جت های جنگی ساخت بریتانیا و آمریکاست از جمله جت های اف ۱۵ اس، تورندو، یوروفایتر و تایفون.

مایکل استیونز، یک کارشناس تسلیحاتی بریتانیا می گوید بریتانیا از انبار تسلیحات خود برای تقویت زرادخانه عربستان استفاده می کند.

بیشتر حملات هوایی عربستان سعودی به وسیله جت های اف- پانزده، ساخت آمریکا صورت می گیرد. ائتلاف به رهبری عربستان سعودی در باره این که از چه نوع سلاح هایی در حمله به یمن استفاده می شود به طور علنی اطلاعات چندانی نمی دهد. عربستان سعودی همچنین در حملات هوایی علیه گروه موسوم به دولت اسلامی (داعش) در سوریه شرکت دارد. ولی مایکل استیونز معتقد است که از موشک های بریتانیایی در حمله به یمن استفاده می شود.

Image caption بسیاری از کودکان ساکن صنعا، پایتخت مجبور به ترک خانه هایشان شده اند

مجموع نبردهای شدید زمینی، حملات هوایی و ایجاد موانع و راهبندان، اثرات ویران کننده ای برای یمن داشته است.

یک و نیم میلیون نفر از خانه های خود گریخته و به اردوگاه های موقت پناه برده اند. نیمی از جمعیت یمن نمی دانند غذای بعدی آنها از کجا خواهد آمد.

ابراهیم و خدیجه البینه، والدین احمد و محمود که در حمله هوایی به کارخانه بطری سازی کشته شدند، از جمله این افرادند. این دو برادر، تنها نان‌‌آور یک خانواده ۹ نفری بودند.

خدیجه، مادر احمد به یاد می آورد که پسرش همیشه سوار بر دوچرخه، کبوترها را دنبال می کرد.

ابراهیم پدر احمد می گوید: "آنها بچه های ما را گرفتند نه یکی، بلکه هر دو را. محمد و محمود را در یک روز و در یک لحظه از دست دادیم. خدا جزای مسببین این کار را بدهد."

در روزهای اخیر، حملات هوایی شدت یافته و در صنعا صحبت از پیشروی قریب الوقوع نیروهای طرفدار عربستان سعودی است.

این جنگ، بخشی از جنگ قدرت وسیع تر منطقه ای، بین عربستان سعودی و ایران است.

همه مردم صنعا طرفدار نیروهای حوثی نیستند ولی با هر حمله هوایی و مرگ هر غیرنظامی، مقاومت در برابر نیروهای عربستان سعودی و متحدینش بیشتر می شود.