بحران سوریه؛ پنج بازیگر خارجی در یک جنگ داخلی

حق نشر عکس AFP
Image caption چندین کشور مهم درگیر جنگ داخلی در سوریه شده اند

درگیری در سوریه توجه قدرت‌های بزرگ جهان را به خود جلب کرده است. برخی از آنها از بشار اسد، رئیس جمهور حمایت کرده و برخی دیگر به حمایت از مخالفان دولت سوریه پیوسته اند. در این مطلب به سیاست کشورهایی که نقشی کلیدی در بحران سوریه دارند، اشاره شده است.

حق نشر عکس AP
Image caption روسیه یکی از مهم ترین حامیان دولت سوریه در دهه های اخیر بوده است

روسیه

روسیه یکی از مهم ترین حامیان بین المللی حکومت بشار اسد در سوریه به شمار می رود. بقای رژیم او در حفظ منافع روسیه در سوریه امری حیاتی است.

روسیه قطعنامه های شورای امنیت سازمان ملل را که علیه بشار اسد به تصویب رسید، وتو کرد. این کشور علیرغم انتقادات بین المللی همچنان در تامین تسلیحات نیروهای دولتی سوریه نقش مهمی دارد.

مسکو تلاش می‌کند تا بندر طرطوس در سوریه همچنان به عنوان تنها پایگاه این کشور در دریای مدیترانه برای ناوگان این کشور باقی بماند.

روسیه نگران است که در صورت سقوط بشار اسد و با روی کار آمدن دولت جدیدی که مورد حمایت آمریکا باشد، ادامه فعالیتش در این بندر مختل شود.

در سپتامبر سال جاری ( ۲۰۱۵) روسیه حملات هوایی را علیه پیکارجویان وابسته به گروه موسوم به دولت اسلامی (داعش) و "همه تروریست ها" در سوریه آغاز کرد. اما گفته شده که گروه‌های مخالف دولت بشار اسد که از حمایت غرب برخوردار هستند هدف این حملات هوایی روسیه قرار گرفته اند.

ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه گفته است که تنها یک راه حل سیاسی می تواند به مناقشه در سوریه خاتمه دهد.

حق نشر عکس AP
Image caption آمریکا می گوید که بشار اسد نمی تواند نقشی در آینده سوریه داشته باشد

ایالات متحده آمریکا

آمریکا بشار اسد را مسئول قساوت های گسترده در سوریه می داند و گفته است که او باید برود.

اما این کشور با انجام گفتگو برای پایان دادن به جنگ و ایجاد یک دولت انتقالی موافق است.

آمریکا از مهم ترین گروه مخالفان دولت سوریه موسوم به ائتلاف ملی حمایت می کند و کمک های نظامی محدودی در اختیار شورشیان "میانه رو" هم قرار می دهد.

از سپتامبر سال گذشته میلادی( ۲۰۱۴) این کشور در قالب یک ائتلاف بین المللی حملات هوایی را علیه مواضع گروه موسوم به دولت اسلامی( داعش) و سایر گروههای افراطی اسلامگرادر سوریه آغاز کرده است.

اما این کشور از انجام حملاتی که احتمالا به نفع نیروهای بشار اسد باشد، خودداری کرده، امریکا همچنین در درگیری های بین نیروهای دولت سوریه و پیکارجویان مداخله نکرده است.

برنامه آمریکا که هدفش آموزش و مجهز کردن ۵۰۰۰ شورشی سوری به تسلیحات برای مقابله با پیکارجویان داعش در جنگ زمینی بود، با شکست روبرو شد و حتی پیکارجویان بخشی از این تسلیحات را به گروههای مرتبط به القاعده تحویل دادند.

حق نشر عکس AFP
Image caption عربستان سعودی تامین کننده کمک های مالی و تسلیحاتی به چندین گروه شورشی در سوریه است

عربستان سعودی

عربستان معتقد است که بشار اسد نمی تواند بخشی از راه حل درگیری در این کشور باشد و باید قدرت را به دولتی انتقال تحویل دهد و یا با توسل به قوه قهریه از قدرت برکنار شود.

عربستان یکی از کشورهای اصلی در زمینه ارائه کمک های مالی و نظامی به چندین گروه شورشی مخالف دولت سوریه با ایدئولوژی های اسلامی است. این کشور همچنین برای حفاظت از غیرنظامیان سوری درمقابل بمباران های نیروهای دولتی سوریه خواستار ایجاد منطقه پرواز ممنوع در خاک سوریه شده است.

مقامات سعودی از این که دولت باراک اوباما در پی حملات شیمیایی سال ۲۰۱۳ به مناطقی از سوریه حاضر به مداخله نظامی در این کشور نشد، خشمگین شدند.

دولت عربستان نیروهای بشار اسد را در استفاده از تسلیحات شیمیایی علیه غیرنظامیان مقصر می دانست.

این کشور بعدا تصمیم گرفت که در حملات هوایی ائتلاف به رهبری آمریکا علیه نیروهای داعش شرکت کند.

مقامات سعودی نگران پیشروهای گروه داعش و محبوبیت آن درمیان گروهی از مردم عربستان هستند.

حق نشر عکس Reuters
Image caption ترکیه از آغاز درگیری ها در سوریه خواستار کناره گیری بشار اسد از قدرت شده است

ترکیه

دولت ترکیه از زمان شروع نا آرامی های سوریه یکی از منتقدان جدی رژیم بشار اسد بود.

رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه گفته است که مردم سوریه غیرممکن است "دیکتاتوری را که باعث مرگ حدود ۳۵۰ هزار نفر در این کشور شده را بپذیرند."

ترکیه یکی از حامیان اصلی مخالفان دولت سوریه به شمار می رود. این کشور میزبان دست کم دو میلیون پناهجوی سوری است.

سیاست این کشور مبنی بر اجازه دادن به پیکارجویان شورشی، پناهجویان و همچنین محموله های تسلیحاتی برای عبور از نقاط مرزی این کشور، مورد سوء استفاده خارجیانی قرار گرفته که قصد پیوستن به داعش را دارند.

ترکیه در ژوئیه سال جاری (۲۰۱۵) به ائتلاف به رهبری آمریکا اجازه داده تا از پایگاه‌های هوایی این کشور در انجام حملات هوایی علیه داعش استفاده کنند.

ترکیه از منتقدان ائتلافی است که از یگان های مدافع خلق، شاخه نظامی حزب اتحاد دموکراتیک دفاع می کند.

آقای اردوغان معتقد است که "حزب اتحاد دموکراتیک" (در سوریه) مانند پ‌ک‌ک، "حزب کارگران کردستان" در شورش‌های سی سال اخیر در جنوب ترکیه نقش داشته است.

حق نشر عکس AFP
Image caption ایران کمک های تسلیحاتی و مشاوران نظامی در اختیار دولت سوریه قرار می دهد

ایران

گفته می شود که ایران به عنوان مهم ترین کشور شیعه در منطقه میلیاردها دلار در سال صرف حمایت از بشار اسد و دولت علوی او می کند.

این کشور کمک های تسلیحاتی و مشاوران نظامی در اختیار دولت سوریه قرار می دهد.

آقای اسد نزدیکترین متحد عرب ایران به شمار می رود و سوریه مرکز اصلی ترانزیت برای محموله های تسلیحاتی ایران به جنبش حزب الله در لبنان است.

به گفته تحلیلگران ایران در تصمیم حزب الله برای اعزام پیکارجویان این گروه به غرب سوریه برای کمک به نیروهای طرفدار بشار اسد تاثیر داشته است.

شبه نظامیانی از ایران و عراق که گفته می شود از مکان های مقدس شیعیان دفاع می کنند به همراه نیروهای سوری در داخل خاک سوریه علیه مخالفان می جنگند.

ایران پیشنهاد طرح صلحی را برای انتقال قدرت در سوریه داده که منجر به برگزاری انتخاباتی آزاد و چند حزبی در این کشور خواهد شد.

اما این کشور تاکنون در هیچ یک از مذاکرات صلح چند جانبه سازمان ملل که درباره سوریه برگزار شده و بی نتیجه بوده، حضور نداشته است.