ترور اسحاق رابین؛ بیست سال بعد

حق نشر عکس AFP
Image caption بسیاری عقیده دارند که روند صلح خاورمیانه عملا مرده است

موج تازه خشونت‌ها در هفته‌های اخیر بین فلسطینیان و اسرائیلی‌ها شدت گرفته است.

بنا به گزارش هاآرتص، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل اخیرا گفته است که اگر از او بپرسند آیا اسرائیل برای همیشه با شمشیر زندگی خواهد کرد، پاسخ او مثبت است.

او همچنین در آستانه بیستمین سالگرد ترور اسحاق رابین، نخست‌وزیر پیشین اسرائیل، گفت: "این روزها گفته می‌شود که اگر این شخص یا آن شخص زنده می‌بود، چه روی می‌داد؟ این حرفی بی‌ربط است".

نتانیاهو از مخالفان رابین بود.

روند صلح بین فلسطینیان و اسرائیلی‌ها از زمان ترور رابین رو به افول بوده و وزنه تنش و جنگ بین آنها روز به روز سنگین‌تر شده است.

رابین در سال ۱۹۹۵ پس از امضای صلح قرارداد اسلو با ضرب گلوله یک یهودی متعصب به نام ایگال عمیر کشته شد.

در ۱۹۹۳ مذاکراتی بین سازمان آزادی‌بخش فلسطین (ساف) و دولت وقت اسرائیل در اسلو، پایتخت نروژ، آغاز شد که در نهایت در ۱۹۹۵ به نتیجه رسید و طرفین قراردادی را امضا کردند.

این قرارداد، عنوان صلح در برابر زمین به خود گرفت. طبق آن حق خودگردانی فلسطینان در نوار غزه و کرانه باختری از سوی دولت اسرائیل به رسمیت شناخته می شد.

یاسر عرفات (رهبر وقت فلسطینیان)، رابین و شیمون پرز (وزیر امور خارجه وقت اسرائیل) به خاطر تلاش برای به دستیابی قرارداد اسلو، جایزه نوبل صلح را در سال ۱۹۹۴ به خود اختصاص دادند.

حق نشر عکس Getty
Image caption ژنرال اسحاق رابین، رئیس وقت ستاد ارتش اسرائیل در سال ۱۹۶۷

سرباز ارتش

نخست‌وزیر پیشین اسرائیل قبل از پوشیدن ردای سیاستمداری، اسلحه به دست داشت.

او از آغاز جوانی به یک سازمان شبه نظامی اسرائیلی پیوسته بود و با تشکیل ارتش اسرائیل، رسماً به ارتش پیوست و در سال ۱۹۶۲ به مقام فرماندهی ستاد ارتش اسراییل رسید.

او در جنگ شش روزه با اعراب در سال ۱۹۶۷ در مقام فرمانده شرکت کرد. در این جنگ، اسرائیل بخش‌هایی از مصر، سوریه و لبنان را اشغال کرد.

پس از آن، رابین از شغل نظامی‌گری به کار سیاست درآمد.

در اولین شغل سیاسی خود به عنوان سفیر اسرائیل در ایالات‌متحده برگزیده شد. سپس به حزب کارگر پیوست و عضو پارلمان اسرائیل شد.

از سال ۱۹۷۴ تا ۱۹۷۷ اولین دوره نخست‌وزیری خود را طی کرد، اما به خاطر افشای جزئیات حساب بانکی همسرش در یکی از بانک‌های آمریکایی از سمت خود استعفا داد. او در سال ۱۹۹۲ بار دیگر به نخست‌وزیری اسرائیل رسید.

حق نشر عکس Getty
Image caption رابین، پرز و عرفات به دلیل تلاش برای صلح خاورمیانه جایزه صلح نوبل گرفتند

زمانی برای ترور

دوره دوم نخست‌وزیری این کهنه سرباز مصادف بود با مذاکره با سران سازمان آزادی‌بخش فلسطین.

بیل کلینتون، رئیس‌جمهور وقت آمریکا از مذاکرات صلح میان اسرائیل و فلسطینیان و قرارداد اسلو حمایت می‌کرد.

رابین در سال ۱۹۹۴ در برابر کنگره آمریکا در توصیف تغییر مسیر خود از نظامی‌گری به مذاکره برای برقراری صلح گفت که در کسوت ژنرال "نیروهای ارتشی را به سمت آتش و سربازان را به سوی مرگ فرستادم. [اما] امروز می‌گویم: ما به جنگی می‌رویم که تلفات، زخمی، خون و مصیبت ندارد. این تنها جنگی است که شرکت در آن رضایت‌بخش است، مبارزه برای صلح است."

منظور او مبارزه برای ادامه روند صلح با فلسطین بود.

رابین درست بیست سال پیش در چنین روزی، در شامگاه ۴ نوامبر ۱۹۹۵ در میدان تل‌آویو، در حالی که در تجمعی برای حمایت از صلح شرکت کرده بود به ضرب سه گلوله در شکم و سینه خود از پای درآمد.

حق نشر عکس
Image caption ایگال عمیر، ضارب رابین

ایگال عمیر، یهودی افراطی و دانشجوی حقوق بود که در دادگاه اعتراف کرد که هدفش از ترور رابین، متوقف کردن روند صلح با فلسطینیان بوده است.

او در دادگاه گفت که رابین می‌خواست "کشور ما را به اعراب بدهد" و اضافه کرد: "باید سنگ دل باشیم".

برادر عمیر نیز دستگیر شد و اعتراف کرد که گلوله‌های لازم را به ایگال داده بود.

عمیر همچنین به دادگاه گفت که نیمی از کسانی که در شب ترور برای شنیدن سخنرانی ترور رابین آمده بودند، عرب بودند. "یک دولت فلسطین در شرف تأسیس است، چه می‌خواهید؟ می‌خواهید ما را در کشور خود دفن کنند؟"

به گزارش بی‌بی‌سی، در راهپیمایی حمایت از صلح نزدیک به صد هزار اسرائیلی شرکت کرده بودند.

عمیر از کرده خود اظهار پشیمانی نکرد.

گفته می‌شد که او با یک گروه افراطی ضد عرب با نام "ایال" در ارتباط بوده است. این گروه افراطی را یک خاخام یهودی تشکیل داده بود.

حق نشر عکس AFP
Image caption عرفات ترور رابین را "تراژدی" خوانده بود

بر سر اینکه آیا عمیر با گروه‌های دست راستی اسرائیل مرتبط بود، مناقشه‌ای بین گروه‌های سیاسی وجود داشته است.

در زمان مورد بحث، تحقیقات صورت گرفته از ضارب نشان می‌داد که او تنها بوده اما سخنگوی دولت وقت او را با دست راستی‌ها مرتبط می‌دانست.

بنا به گزارش، وقتی پلیس از عمیر پرسیده بود که آیا در حمله به رابین تنها بوده یا نه، در پاسخ گفته بود که خدا با او بوده است.

به گزارش دویچه وله، در سال ۲۰۰۸ عمیر در یک گفت‌وگو تلفنی از زندان اعلام کرد که تحت تأثیر برخی از سیاستمداران دست راستی و "اظهارات مقامات ارشد نظامی اسراییل" رابین را ترور کرده است. او از سه سیاستمدار نام برد و منکر شد که متأثر از خاخام‌های یهودی بوده.

عمیر به حبس ابد محکوم شد و اکنون مدت بیست سال است که در زندان به سر می‌برد.

شیمون پرز تلاش کرد روند صلح را ادامه دهد، اما در سال ۱۹۹۶ انتخابات را به رقیب خود بنیامین نتانیاهو که مخالف برنامه صلح بود، واگذار کرد.

یاسر عرفات بعد از ترور رابین گفت: "امیدوارم همه ما بر این تراژدی غالب آییم و روند صلح را در کل خاورمیانه ادامه دهیم".