داعش از کجا پول می‌آورد؟

حق نشر عکس AP
Image caption ابوبکر بغدادی رهبر گروه داعش (یا دولت اسلامی) است

حمله‌های جمعه شب (۱۳ نوامبر) در پاریس، بار دیگر توجه جهانیان را به گروه موسوم به دولت اسلامی (داعش) جلب کرد. تیراندازی و انفجار انتحاری در پایتخت فرانسه، ۱۲۹ کشته بر جای گذاشت و صدها نفر دیگر نیز زخمی شدند.

این عملیاتی نبود که از هر گروه افراطی بربیاید. اما داعش هر گروهی نیست. گروهی است با ادعای "خلافت"، حاکم بر سرزمینی تقریبا به‌ وسعت بریتانیا، و شاید از همه مهمتر، بسیار ثروتمند.

اما این ثروت از کجا می‌آید؟ منابع مالی دولت اسلامی را چه کسی تأمین می‌کند؟

  • کمک‌های مالی

افراد ثروتمند و خیریه‌های اسلامی در خاورمیانه – به‌ویژه در عربستان سعودی و قطر – حامیان مالی اولیه بودند. مسلمانان سنی که هدف‌شان سرنگون کردن بشار اسد، رئیس‌جمهور علوی سوریه، بود.

هرچند این افراد و نهادها همچنان برای سفر پیکارجوهای خارجی به سوریه و عراق پول می‌دهند، اما داعش دیگر عمدتا خودکفاست.

  • نفت

طبق تخمین وزارت خزانه‌داری آمریکا، داعش احتمالا در سال ۲۰۱۴ حدود ۱۰۰ میلیون دلار نفت خام و محصولات پتروشیمی به واسطه‌ها فروخته. آنها هم یا به ایران و ترکیه قاچاق کرده‌اند یا به دولت سوریه فروخته‌اند.

اما به نظر می‌رسد حملات هوایی به زیرساخت‌های مرتبط با صنعت نفت، درآمد داعش از این راه را کم کرده.

  • آدم‌ربایی

داعشی‌ها در سال ۲۰۱۴ دست‌کم ۲۰ میلیون دلار از باج‌گیری درآوردند.

Image caption دولت اسلامی – چه در سوریه چه در عراق – خبرنگارها و مددرسان‌های زیادی را گرگان گرفته و کشته، از جمله جیمز فولی، عبدالرحمان (پیتر) کاسیگ، الن هنینگ، کنجی گوتو، و استیون سولتوف

یک عضو سابق داعش که از این گروه جدا شده می‌گوید یک سازمان تمام‌وکمال صرفا به آدم‌ربایی اختصاص داده شده، و اسمش را گذاشته‌اند "دستگاه امنیتی". کارش این است که خبرنگاران از لحظه‌ای که پایشان را به شهری نزدیک مرزهای سوریه می‌گذارند، ردیابی کند.

آدم‌ربایی علاوه بر نفع مالی جنبه تبلیغی – یا جنگ روانی – هم دارد.

  • دزدی، غارت و زورگیری

آن‌طور که وزارت خزانه‌داری آمریکا می‌گوید، دولت اسلامی هر ماه چندین میلیون دلار از مردمی که در مناطق تحت کنترل کامل یا نسبی‌اش زندگی می‌کنند، می‌گیرد. هرکس از قلمرو داعش عبور کند، یا در آن کسب‌وکار راه بیاندازد، یا حتی صرفا زندگی کند، باید بابت خدمات یا "حفظ جان" پول بدهد.

علاوه بر این داعشی‌ها از حمله به بانک‌ها، غارت و فروش عتیقه‌، و فروش یا نظارت بر فروش دام و غله هم پول در می‌آورند.

  • جزیه

اقلیت‌های مذهبی که در قلمرو دولت اسلامی زندگی می‌کنند، باید جزیه بدهند.

همین پارسال بود که بیانیه رسمی این گروه را در مساجد شهر موصل عراق خواندند. در آن بیانیه از مسیحی‌ها خواسته شده بود یا از این شهر بروند یا جزیه بدهند – یا کشته شوند.

در بخشی از آن آمده بود: "سه راه پیش روی‌شان می‌گذاریم: اسلام، قرارداد ذمه – که شامل پرداخت جزیه هم می‌شود، و اگر سرکشی کردند، شمشیر."

  • برده‌داری
Image caption هنن را به زور از شهر سنجار در شمال عراق برده بودند

داعشی‌ها از ربودن و فروختن دختران و زنان به‌عنوان برده جنسی هم پول در می‌آوردند.

اقلیت مذهبی یزیدی می‌گویند بعد از آن‌که سنجار در شمال عراق را گرفتند، هزاران زن و دختر جوانش اسیر داعش شدند – اسیرانی که ممکن است بسیاری‌ از آنها برده جنسی شده باشند.

یک زن یزیدی به نام هنن که مدعی است از دست نیروهای دولت اسلامی فرار کرده می‌گوید او را همراه ۲۰۰ زن و دختر دیگر به بازار برده‌ها برد‌ه بودند، جایی که پیکارجوهای داعش می‌توانند هر کدام را خوستند انتخاب کنند.

مطالب مرتبط