خط تلفن اضطراری بین دولت‌های جمهوری خلق چین و تایوان راه‌اندازی شد

حق نشر عکس Reuters
Image caption مدیرکل دفتر امور تایوان در جمهوری خلق چین (چپ) و رئیس شورای امور اصلی چین در دولت تایوان خط تلفن را افتتاح کردند

در راستای کاهش تنش تاریخی بین جمهوری خلق چین و تایوان، برای نخستین بار بین بین دو کشور خط تلفن اضطراری راه‌اندازی شده است.

صبح چهارشنبه، ۹ دی (۳۰ دسامبر)، خط تلفن ویژه‌ای برای تماس بین مقامات ارشد جمهوری خلق چین و تایوان راه اندازی شد و به گفته سخنگوی وزارت خارجه جمهوری خلق چین، مدیرکل دفتر امور تایوان در این کشور و رئیس شورای امور سرزمین اصلی چین در دولت تایوان با مبادله پیام‌های تبریک به مناسبت فرا رسیدن سال نو میلادی این خط را افتتاح کردند.

براساس این گزارش، این دو نفر "از این فرصت برای تقدیر از پیشرفت‌هایی که طی یک سال گذشته در کاهش تنش و بهبود روابط دوجانبه به دست آمده استفاده کردند." شورای امور سرزمین اصلی چین در تایوان هم آغاز به کار این خط تلفنی را تایید کرده اما جزئیات بیشتری در این مورد نداده است.

ایجاد این خط تلفن نتیجه توافق بین ما یینگ-ژئو و شی جین-پینگ، رئیسان جمهوری تایوان و چین است که در ماه نوامبر در حاشیه اجلاس سران کشورهای منطقه در سنگاپور با یکدیگر دیدار کردند. دیدار رهبران جمهوری خلق چین و تایوان نخستین دیدار بین رهبران حکومت کمونیستی خلق چین و حکومت تایوان از زمان جدایی دو بخش چین در حدود ۶۶ سال پیش بود.

در پایان این دیدار دستیابی به توافقی رسمی اعلام نشد زیرا سیاست رسمی هر دو طرف نفی موجودیت طرف مقابل به عنوان یک کشور مستقل و تاکید بر حق حاکمیت بر آن است. دو طرف صرفا موافقت کردند که به منظور جلوگیری از بروز حوادث ناخواسته، یک خط تلفن اضطراری برای برقراری ارتباط بین مقامات دو دولت ایجاد شود.

حق نشر عکس AFP
Image caption توافق بر سر برقراری خط تلفن اضطراری در ملاقات بین ما یینگ-ژئو (راست) و شی جین-پینگ به دست آمد

در سال ۱۹۱۲ میلادی، حکومت امپراتوری در چین سقوط کرد و نظام جمهوری در این کشور برقرار شد. کوتاه مدتی پس از آن، چین وارد یک دوره طولانی ناآرامی، هرج و مرج، اشغال خارجی و جنگ داخلی شد و سرانجام در سال ۱۹۴۹، شبه‌نظامیان حزب کمونیست به رهبری مائوتسه تونگ توانستند با تصرف بخش عمده سرزمین چین، دولت مرکزی به رهبری چیانک کای-شک را شکست دهند. در حالیکه حزب کمونیست استقرار "جمهوری خلق چین" در این کشور را اعلام کرده بود، چیانگ کای-شک و رهبران و نیروهای وفادار به او به جزیره تایوان گریختند و در آنجا "جمهوری چین ملی" را با هدف مبارزه برای بازپس گیری تمامی سرزمین چین تشکیل دادند.

از آن زمان به بعد، دولت جمهوری چین ملی یا تایوان مدعی بوده که دولت مشروع و قانونی تمامی سرزمین چین است و در مقابل، جمهوری خلق چین، جزیره تایوان را بخشی از قلمرو خود دانسته و حکومت چین ملی را یاغی و غیرقانونی محسوب کرده است. تا سال ۱۹۷۱، تایوان به عنوان نماینده کشور چین در سازمان ملل عضویت داشت و عضو دایم شورای امنیت بود اما در آن سال، مجمع عمومی این موقعیت را به جمهوری خلق چین داد و تایوان رسما از عضویت سازمان ملل کنار گذاشته شد. از آنجا که جمهوری خلق چین مخالف شناسایی تایوان توسط سایر کشورهاست، کشورهای جهان از برقراری روابط رسمی دیپلماتیک با تایوان خودداری می‌ورزند هر چند شماری از آنها ارتباط غیررسمی و روابط گسترده تجاری خود را با این سرزمین حفظ کرده‌اند.

حق نشر عکس Getty
Image caption شماری از مردم تایوان با نزدیکی روابط با چین مخالف هستند و تفاهم دوجانبه را زیانبار می‌دانند

در سال‌های اخیر دو تحول اساسی باعث امیدواری به نرمش در مواضع دو طرف شده است. در سال۱۹۹۷، دولت بریتانیا در پایان دوره اجاره هنگ‌کنگ از دولت چین، این سرزمین را به جمهوری خلق چین بازگرداند و چین نیز متعهد شد از تحمیل نظام کمونیستی بر هنگ‌کنگ خودداری ورزد و معیارهای دموکراتیک در این سرزمین را رعایت کند. تا کنون، دولت چین کمابیش به این تعهد خود عمل کرده است. این وضعیت باعث شده است تا امکان پیوستن دو بخش چین تحت شرایط مشابه به عنوان یک راه حل عملی مورد توجه قرار گیرد.

از سوی دیگر، بازنگری در رویکرد اقتصادی جمهوری خلق چین طی دو سه دهه گذشته و آزادسازی اقتصاد این کشور زمینه مساعدی را برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی و رشد سریع درآمد ایجاد کرده و اگرچه نبود نظام سیاسی دموکراتیک باعث نگرانی‌هایی در باره ثبات آتی آن این کشور می‌شود، اما دوران برتری مباحث عقیدتی بر مصالح ملی، سخنگیری سیاسی در داخل و انزواطلبی در سطح جهان که مشخصه چند دهه اول حیات جمهوری خلق چین بود پایان یافته و حکومت چین می‌کوشد به عنوان یک قدرت مسئول، موقعیت جهانی خود را ارتقا دهد.

نتیجه اینکه نگرانی "تاریخی" تایوان در مورد احتمال توسل جمهوری خلق چین به خشونت یا حتی حمله نظامی جهت الحاق این جزیره به همان شدت سابق وجود ندارد در حالیکه مزایای ارتباط تجاری با این قدرت جدید اقتصادی هم ادامه سیاست قدیمی قطع ارتباط را زیر سئوال برده است. در چند سال اخیر، برخی از سیاستمداران تایوانی از جمله رئیس جمهوری فعلی از بهبود روابط با چین و تلاش برای یافتن راهی جهت حل اختلاف دیرینه دو کشور طرفداری کرده‌اند. در مقابل، برخی از مردم تایوان به شدت با هرگونه نزدیکی روابط با چین مخالف هستند.

قرار است انتخابات پارلمانی و ریاست جمهوری تایوان تا چند هفته دیگر برگزار شود و روابط با جمهوری خلق چین همچنان یکی از مباحث مهم در مبارزات انتخاباتی است. اگرچه بهبود روابط با سرزمین اصلی همچنان محور تبلیغات برخی احزاب را تشکیل می‌دهد، اما از آنجا که انتظارات اولیه در مورد منافع ایجاد روابط تجاری دوجانبه به طور کامل برآورده نشده، احتمال دارد حامیان این سیاست نفوذ قبلی را در میان رای‌دهندگان نداشته باشند.

در مقایسه با سرزمین اصلی چین، وسعت و جمعیت تایوان بسیار کم است. وسعت جمهوری خلق چین به بیش از ۹ و نیم میلیون کیلومتر مربع و جمعیت آن به نزدیک به یک میلیارد و چهارصد میلیون نفر می‌رسد در حالیکه جمعیت تایوان با وسعتی حدود ۳۶ هزار کیلومتر مربع، تنها حدود ۲۳ میلیون نفر است. در عین حال، اگرچه جمهوری خلق چین به دلیل کثرت جمعیت از لحاظ تولید ناخالص داخلی در رده دوم جهانی پس از ایالات متحده قرار دارد، اما مردم تایوان با درآمد سرانه‌ای حدود هفت برابر جمهوری خلق چین، در میان ملت‌های پیشرفته جهان جای دارند.

مطالب مرتبط