دو پیامد اقدام اخیر حکومت تاجیکستان در قبال حزب نهضت اسلامی

حق نشر عکس Nehzat Islami Tjikistan

اقدام اخیر دادگاه عالی تاجیکستان مبنی بر محکوم کردن شماری از رهبران ارشد حزب نهضت اسلامی این کشور به حبس ابد و شماری دیگر از آنان به زندان برای سال‌های طولانی احتمالاً عواقب و پیامدهایی برای حکومت امامعلی رحمان، رئیس جمهور این کشور خواهد گرفت.

این پیامدها از دو ناحیه قابل ملاحظه است:

۱. نخستین پیامد آن، منفی شدن نگاه بخشی از جامعه تاجیکستان به حکومت کنونی و شخص امامعلی رحمان است. این واقعیت بر کسی پوشیده نیست که نهضت اسلامی در جامعه تاجیکستان، از موقعیتی تأثیرگذار برخوردار است و طرفداران و هواداران قابل ملاحظه‌ای دارد. در انتخابات پارلمانی سال ۲۰۱۰، بنا به آمار غیر رسمی که حتی از قول بعضی از مقامات گزارش شده، نهضت اسلامی آرای زیادی به دست آورده بود.

حتی آن بخش از جامعه تاجیکستان که طرفدار نهضت اسلامی نیستند، می‌دانند که ثبات موجود در تاجیکستان تا حدود زیادی نتیجه سازش‌نامه صلح میان حکومت و اپوزیسیون است که در ژوئن ۱۹۹۷ امضا شد. این توافقنامه حاصل مذاکرات پس از یک جنگی داخلی ۵ ساله با میانجیگری قدرت‌های بزرگ و برخی کشورهای منطقه بود. حزب نهضت اسلامی یکی از جوانب این جنگ بود. حالا با کنار زدن نهضت اسلامی و برخورد با اعضای آن، خطر از بین رفتن ثبات و امنیت موجود، جامعه را تهدید می‌کند. نه بدین جهت که نهضت اسلامی روی به خشونت بیاورد، بلکه بدین خاطر که این نهضت دیگر نخواهد توانست جلو تحرکات جوانانی را بگیرد که تمامی درها را بر روی خود بسته می‌بینند و توسل به زور را تنها راه مبارزه و احقاق حقوق خویش می‌یابند.

حق نشر عکس Tajik President Official Site

محی‌الدین کبیری، رهبر نهضت اسلامی در گفتگوی اخیر خود با بی بی سی فارسی گفته بود: «حزب نمی‌تواند از واکنش تند جوانان به خصوص اقربا (نزدیکان) و خویشاوندان ده‌ها و صدها نفر که این روزها زندانی شده‌اند، جلوگیری کند.»

۲. پیامد دیگری که در پی این اقدام می‌تواند دامن‌گیر حکومت تاجیکستان شود، مواضع جامعه جهانی به خصوص کشورهای تأثیرگذار در رابطه با این موضوع است. مثلا اتحادیه اروپا روند رسیدگی به پرونده اعضای ارشد نهضت اسلامی و جریان مرافعه دادگاهی آنها را "غیر شفاف" خوانده و گفته است که "این تصمیم دادگاه عالی تاجیکستان وحدت و یکپارچگی جامعه تاجیک را با خطر رو به رو می‌کند". این موضع حاکی از این است که جامعه جهانی تفسیر و برداشتی را که حکومت تاجیکستان درباره حزب نهضت اسلامی به جامعه جهانی ارائه می‌کند - که گویی نهضت اسلامی یک جریان تروریستی بوده است - نمی‌پذیرد.

حق نشر عکس internet
Image caption کبیری: حزب نمی‌تواند از واکنش تند جوانان به خصوص اقربا (نزدیکان) و خویشاوندان دهها و صدها نفر که این روزها زندانی شده‌اند، جلوگیری کند

در واقع، انتظار مقامات تاجیکستان از جامعه جهانی - در حالی که عمده دغدغه جامعه جهانی امروزها مبارزه با پدیده تروریسم و خشک کردن ریشه‌های آن است - این بود که حزب نهضت اسلامی تاجیکستان را هم به عنوان یک "جریان تروریستی" بپذیرند و همان موضعی را در برابر آن اتخاذ کنند که مثلاً در قبال داعش، القاعده و یا طالبان دارند. اما در زمانی که نهضت اسلامی در داخل کشور به عنوان یک حزب رسمی فعالیت داشت، شاهد بودیم که سفرا و نمایندگان سفارت‌های کشورهای مختلف همیشه در کنگره‌ها و همایش‌های حزب شرکت و سخنرانی می‌کردند از جمله سفیر آمریکا، نماینده اتحادیه اروپا در تاجیکستان و آسیای مرکزی و سفیران کشورهایی چون جمهوری اسلامی ایران و افغانستان و حتی نماینده سفارت روسیه در دوشنبه. گذشته از آن، سفرا و نماینده‌ها هر از گاهی با رهبر نهضت اسلامی و یا سایر رهبران این حزب دیدار و گفتگوهای خصوصی داشتند.

سؤال این است که اگر جامعه جهانی تفسیر دولت تاجیکستان از نهضت اسلامی را به عنوان یک "جریان تروریستی" نپذیرد، دست به چه اقدام عملی خواهد زد؟

مطالب مرتبط