آمریکا از سلب تابعیت روحانی شیعه بحرینی ابراز نگرانی کرد

حق نشر عکس Reuters
Image caption وضعیت عیسی قاسم پس از سلب تابعیت مشخص نیست

درحالیکه گزارش‌هایی از تجمع شماری از هوادران عیسی قاسم، روحانی شیعه بحرینی، در اطراف خانه او منتشر شده، وزارت خارجه آمریکا نسبت به سلب تابعیت از او ابراز نگرانی کرده و شورای حقوق بشر سازمان ملل این اقدام را نادرست دانسته است.

جان کربی، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا گفته است که این وزارتخانه شواهدی در اثبات اتهامات منجر به تصمیم دولت بحرین در سلب تابعیت از شیخ عیسی قاسم در اختیار ندارد و به نظر نمی‌رسد که قبل از اتخاذ این تصمیم، به این فرد امکان پاسخگویی به اتهامات داده شده باشد.

وی گفته است که دولت آمریکا این موضوع را از نزدیک دنبال می‌کند و افزوده "نگرانی ما این است که چنین اقدامی ممکن است طرف‌های مختلف را از راه آشتی و گفتگو منحرف کند درحالیکه به اعتقاد ما، تنها از راه اصلاحات است که می‌توان تغییرات سیاسی مسالمت آمیزی را در واکنش به مطالبات تمامی مردم بحرین پدید آورد." سخنگوی وزارت خارجه آمریکا گفت که دولت این کشور "عمیقا نگران روش دولت بحرین در سلب تابعیت از اشخاص بدون طی مراحل قانونی موجه است که می تواند سابقه ای در ایجاد افراد فاقد تابعیت و وطن ایجاد کند."

آقای کربی همچنین یادآور شده است که وزارت خارجه آمریکا گزارشی را در مود وضعیت حقوق بشر بحرین در دست تهیه دارد اما مشخص نکرد این گزارش چه موقعی منتشر خواهد شد.

بحرین و آمریکا روابط سیاسی نزدیکی دارند و مقر پایگاه ناوگان پنجم نیروی دریایی ایالات متحده در منامه، پایتخت بحرین قرار دارد.

حق نشر عکس AFP
Image caption تجمع‌هایی در اعتراض به سلب تابعیت عیسی قاسم برگزار شده است

همچنین، سخنگوی شورای حقوق بشر سازمان ملل نیز تصمیم دولت بحرین به سلب تابعیت از شیخ قاسم را مورد انتقاد قرار داده و گفته است که چنین اقدامی "از لحاظ حقوق بین‌الملل ناموجه است." منشور جهانی حقوق بشر حق تمامی افراد به داشتن تابعیت را به رسمیت شناخته و تاکید دارد که نمی‌توان کسی را "به طور خودسرانه" از تابعیت یک کشور خلع کرد.

همزمان، رسانه‌های اجتماعی تصاویری را از واکنش گروهی از طرفداران عیسی قاسم نسبت سلب تابعیت از او منتشر کرده‌اند. در این تصاویر چند صد نفر دیده می‌شوند که در اطراف خانه شیخ قاسم تجمع کرده‌اند و او برای آنان دست تکان می‌دهد. براساس این گزارش‌ها، ماموران امنیتی در اطراف محل حضور دارند اما برای متفرق کردن این تجمع اقدامی نکرده‌اند.

سلب تابعیت از شیخ قاسم با واکنش اعتراضی وزارت خارجه و برخی مقامات جمهوری اسلامی و همچنین انتقاد شدید حزب‌الله لبنان هم مواجه شده است. اگرچه یکی از فرماندهان سپاه پاسداران با انتشار بیانیه‌ای شدیداللحن، نسبت به اقدام دولت بحرین هشدار داد، اما در مجموع، موضعگیری مقامات دولتی و دینی تا کنون نسبتا ملایم بوده است. در ماه ژانویه سال جاری، اعدام یک روحانی شیعه در عربستان سعودی واکنش تند مقامات جمهوری اسلامی و در پی آن، حمله معترضان به مراکز دیپلماتیک سعودی در ایران را به دنبال آورد که باعث قطع رابطه عربستان و چند کشور دیگر با ایران و محکومیت جمهوری اسلامی در خارج، از جمله توسط اعضای سازمان همکاری اسلامی شد.

حق نشر عکس BNA
Image caption وزارت کشور بحرین عیسی قاسم را به ارتباط با "بیگانگان" و سوء استفاده از دین برای اهداف سیاسی متهم کرده است

روز گذشته، وزارت کشور بحرین با انتشار اطلاعیه‌ای، گفت دولت این کشور "در راستای مقابله با افراطگرایان و گروه‌ها و افرادی که تابع قدرت‌های سیاسی و دینی خارجی هستند و برای ایجاد تفرقه سیاسی و دینی تلاش کرده و در صدد بازسازی الگوهای خارجی مبتنی بر فرقه گرایی در کشور هستند" تابعیت عیسی قاسم، روحانی شیعه بحرینی را از او سلب کرده است.

در این اطلاعیه، شیخ قاسم متهم شده است که در موارد متعدد، اصل حفظ بی‌طرفی نهادهای دینی در امور سیاسی و برتری قانون را نادیده گرفته و با صدور فتوا در صدد تاثیرگذاری بر انتخابات برآمده است. وی همچنین متهم شده است که "از طریق سخنرانی و صدور فتوا، از منبر دینی برای خدمت به اهداف سیاسی بیگانگان سوء استفاده کرده است." در این بیانیه از "بیگانگان" نام برده نشده اما دولت بحرین روحانیون شیعه مخالف را به ارتباط با ایران و اعتقاد به نظام حکومتی ولایت فقیه متهم می‌کند.

در اطلاعیه وزارت کشور آمده است که "با توجه به اینکه قاسم تابعیت بحرینی را کسب کرده اما حقوق آن را رعایت نکرده و باعث آسیب به اهداف عالیه کشور و تضییع تعهدات و وفاداری به آن شده است، با عنایت به قانون تابعیت بحرینی ... تابعیت او لغو می‌شود." این اطلاعیه مشخص نمی‌کند که شیخ عیسی تابعیت بحرینی را در چه زمانی "کسب کرد." زندگینامه عیسی احمد قاسم درازی بحرانی مشهور به شیخ عیسی قاسم آمده است که او در زمانی که بحرین تحت‌الحمایه بریتانیا بود و ایران آن سرزمین را بخشی از خاک خود می‌دانست، در روستای دراز در شمال بحرین متولد شد.

حق نشر عکس Reuters
Image caption شیخ قاسم (دوم از چپ) در راهپمیایی‌های مخالف دولت شرکت فعالانه داشته است

مشخص نیست که تبعات سلب تابعیت از شیخ عیسی چه خواهد بود و آیا دولت در نظر دارد او را از بحرین اخراج کند یا اقدام دیگری را در نظر گرفته است. در گذشته، دادگاه‌های بحرینی تابعیت شماری از شهروندان آن کشور را سلب کردند و به گفته برخی نهادهای مدافع حقوق بشر، چند تن از آنان از بحرین اخراج شدند. سلب تابعیت از عیسی قاسم بدون حکم دادگاه صورت گرفته است.

هفته گذشته، دولت بحرین اجازه حزب وفاق را به حالت تعلیق درآورد. این حزب بزرگترین تشکل سیاسی شیعیان این کشور است و تحت رهبری روحانیون شیعه قرار دارد. تعلیق مجوز این حزب باعث ابراز نگرانی دبیرکل سازمان ملل در مورد توقف روند اصلاحات و آشتی ملی شد.

حق نشر عکس Reuters
Image caption خشونت در بحرین ادامه داشته است

همچنین، چندی پیش رسانه‌های بحرینی گفتند که مقامات قضایی در صدد بررسی حساب بانکی شیخ قاسم هستند که مبلغی حدود ده میلیون دلار در آن نگهداری می‌شود. در واکنش به این خبر، شیخ قاسم با صدور بیانیه‌ای شدید اللحن، گفت که این حساب حاوی وجوهات شرعی است که در اختیار او قرار گرفته است و دولت را از دست اندازی به آن منع کرد.

بحران سیاسی بحرین در فوریه سال ۲۰۱۱ و همزمان با حرکت موسوم به "بهار عربی" به شکل راهپیمایی‌هایی آغاز شد که گروه‌های مختلف سیاسی و اجتماعی با درخواست اصلاحات سیاسی و گسترش دموکراسی، در آنها مشارکت داشتند. با گسترش اعتراضات، روحانیون شیعه رهبری این تظاهرات را در دست گرفتند که به گفته منتقدان، باعث کناره‌گیری نیروهای دیگر از این حرکت و تبدیل آن به یک جنبش شیعی و موضعگیری تند دولت نسبت به آن شد.

در فوریه همان سال، در حالیکه نیروهای اعزامی از عربستان و امارات حفظ امنیت مراکز حساس بحرین را برعهده گرفته بودند، پلیس بحرین تجمع چند هزار نفر را که در میدان مروارید منامه، پایتخت، چادر زده بودند متفرق کرد. از آن زمان به بعد، تنش و تظاهرات پراکنده در بحرین ادامه داشته و گاه باعث بروز خشونت هم شده است.

اکثر مردم بحرین شیعه هستند اما حکومت در دست خاندان سلطنتی سنی است.

مطالب مرتبط