۱۳ نخست‌وزیری که پیش از موعد، خانه شماره ۱۰ داونینگ استریت را ترک کردند

دیوید کامرون روز گذشته، (چهارشنبه، ۱۳ ژوئیه) خانه شماره ۱۰ داونینگ استریت، اقامت‌گاه نخست‌وزیر بریتانیا، را ترک کرد. به این بهانه جاستین پارکینسون، خبرنگار بی‌بی‌سی نگاهی انداخته به ۱۳ نخست‌وزیر پیشین بریتانیا که پیش از موعد از داونینگ استریت رفتند.

حق نشر عکس Getty
  • رابرت والپول، ۱۷۴۲
حق نشر عکس Getty

بسیاری او را اولین نخست‌وزیر بریتانیا می‌دانند، گرچه هیچگاه به چنین عنوانی شناخته نشد. او ۲۱ سال رئیس دولت بریتانیا بود، اما پس از انتخابات سال ۱۷۴۱ اکثریتش در پارلمان ضعیف‌تر شد. سال ۱۷۴۲ مجلس عوام تقلب احتمالی در حوزه انتخابیه چیپنهام را به رأی گذاشت. والپول شکست خورد و پذیرفت کنار برود.

  • لرد نورث، ۱۷۸۲
حق نشر عکس Getty

او اولین نخست‌وزیر تاریخ بریتانیا بود که نتوانست از نمایندگان رأی اعتماد بگیرد. دلیل اصلی ناکامی‌ مکرر در جنگ استقلال آمریکا بود. لرد نورث به مستعمرات بریتانیا گفته بود اگر از جنگ دست بکشند، کارهای ناخوشایندشان را فراموش می‌کند. اما مستعمرات که دنبال استقلال بودند پیشنهاد را رد کردند. بعد از جورج سوم خواست بگذارد استعفا بدهد، اما شاه گفت تا پایان جنگ استعفا را نمی‌پذیرد. وقتی نیروهای بریتانیایی نبرد یورک‌تاون را به استقلال‌طلبان آمریکا باختند، نمایندگان رأی به بی‌اعتمادی به نخست‌وزیر دادند. لرد نورث استعفا داد تا با گذشت بیش از دو قرن همچنان در ذهن بسیاری نماد ناکامی سیاسی باشد.

  • ویلیام پیت، ۱۸۰۱
حق نشر عکس Getty

او جوان‌ترین نخست‌وزیر بریتانیاست. وقتی به داونینگ استریت رفت ۲۴ سال بیشتر نداشت، اما ۱۷ سال آنجا ماند. جنگ دنباله‌دار بریتانیا و فرانسه در سال‌های پایانی قرن ۱۸ تنش‌های سیاسی-مذهبی را در ایرلند تشدید کرده بود. دولت پیت اتحاد بریتانیا و ایرلند را تصویب کرد – اتحادی که از ۱ ژانویه ۱۸۰۱ رسمی شد. پیت می‌خواست به کاتولیک‌ها که در ایرلند اکثریت داشتند، آزادی‌‌های بیشتری بدهد، اما جورج سوم معتقد بود این کار با وظیفه او (که به‌عنوان شاه باید حافظ کلیسای انگلستان باشد) مغایرت دارد. نخست‌وزیر نتوانست شاه را راضی کند و استعفا داد.

  • اسپنسر پرسیوال، ۱۸۱۲
حق نشر عکس Getty

پرسیوال تنها نخست‌وزیر بریتانیاست که ترور شده. ۱۱ می ۱۸۱۲ در راه پارلمان بود برای شرکت در جلسه هیئت تحقیق در مورد شورش در شهرهای صنعتی شمال انگلستان. همین که وارد ساختمان مجلس عوام شد، تاجری به نام جان بلینگم به سویش شلیک کرد. او شاکی بود که دولت بابت بدهی‌هایی که در روسیه بالا آورده غرامت نداده. بعد از شلیک به نخست‌وزیر خودش را تحویل داد و مدتی بعد اعدام شد. آخرین جمله پرسیوال این بود: "آی، مرا کشتند."

  • رابرت پیل، ۱۸۴۶
حق نشر عکس Getty

پیل بر عکس نخست‌وزیرهایی که پس از شکست استعفا می‌دهند، پس از پیروزی در یکی از بزرگ‌ترین جدال‌های پارلمانی تاریخ بریتانیا استعفا داد: جدال بر سر برچیدن "قانون ذرت". ماجرا این بود که دولت بریتانیا برای حمایت از کشاورزان بریتانیایی برای واردات ذرت تعرفه گذاشته بود. پیل و برخی دیگر طرفدار تجارت آزاد بودند. در دوران قحطی موسوم به "قحطی سیب‌زمینی" در ایرلند – که حدود یک میلیون نفر جان باختند – فشار برای لغو قانون ذرت بیشتر شد. پس از شش ماه بحث در پارلمان سرانجام قانون ذرت برچیده شد، اما شکاف در حزب محافظه‌کار – که پیل رئیسش بود – عمیق‌تر شده بود. در نتیجه همان روزی که پیل توانست برای برچیدن قانون ذرت از پارلمان رأی بگیرد، در رأی گرفتن برای یک قانون دیگر ناکام ماند و استعفا داد.

  • ویلیام گلدستون، ۱۸۹۴
حق نشر عکس Getty

چهارمین دوره نخست‌وزیری گلدستون به تمامی زیر سایه ماجرای "خودگردانی" ایرلند بود. او سی سال پیشتر گفته بود "رسالتم این است که ایرلند را آرام کنم." اما مجلس اعیان که دست محافظه‌کاران بود لایحه خودگردانی ایرلند را – همچون برخی دیگر از طرح‌های لیبرالی او – رد کرد. کابینه دو دسته شد و گلدستون که وضع جسمانی مناسبی نداشت برای آخرین بار از نخست‌وزیری استعفا کرد.

  • نویل چمبرلین، ۱۹۴۰
حق نشر عکس Getty

جنگ جهانی دوم از چرچیل قهرمان ساخت و از چمبرلین ضدقهرمان. چمبرلین سال‌ها استدلال می‌کرد که برای پیش‌گیری از یک جنگ بزرگ دیگر باید با آلمان مصالحه کرد. اما وقتی به‌رغم همه تلاش‌های او هیلتر به نروژ حمله کرد، مشخص شد ارزیابی‌اش از آلمان نازی چقدر اشتباه بوده. حدود ۴۰ نماینده حزب محافظه‌کار در پارلمان علیه دولت رای دادند، اما چمبرلین دوام آورد. اما وقتی آلمان به هلند و بلژیک و فرانسه حمله کرد، مخالفت با چمبرلین بیشتر شد. وقتی حزب کارگر حاضر نشد در دولت ائتلافی شرکت کند، چمبرلین ناچار به استعفا شد – و کمتر از شش ماه بعد مرد.

  • وینستون چرچیل، ۱۹۴۵
حق نشر عکس Getty

چرچیل به خاطر پیروزی بریتانیا در جنگ جهانی دوم بسیار محبوب بود. اما محبوبیتش دیری نپایید. دو ماه پس از پایان جنگ در اروپا انتخابات سراسری برگزار شد. حزب کارگر به رهبری کلمنت اتلی با وعده دولت رفاه (و نظام درمانی رایگان) محافظه‌کاران را شکست داد و چرچیل از نخست‌وزیری برکنار شد.

  • آنتونی ایدن، ۱۹۵۷
حق نشر عکس Getty

اکتبر ۱۹۵۶، کمی پس از آنکه دولت مصر کانال سوئز را ملی کرد، بریتانیا، فرانسه و اسرائیل به مصر حمله کردند. جامعه جهانی واکنش نشان داد، شوروی وارد عمل شد و تهدید جنگ اتمی همه را ترساند. یک هفته نشده بود که بریتانیا ناچار به عقب‌نشینی شد. نخست‌وزیر ایدن سرافکنده و بیمار برای استراحت به جامائیکا رفت. اواسط دسامبر از سفر برگشت اما بیماری‌اش بهبود نیافت. نهایتا ۹ ژانویه ۱۹۵۷ استعفا داد.

  • هارولد مک‌میلان، ۱۹۶۳
حق نشر عکس Getty

سال ۱۹۶۳، مک‌میلان ماه‌ها درگیر رسوایی جنسی جان پروفومو، وزیر جنگ، بود. یک سال پیشتر هم شش وزیر را – برای افزایش محبوبیت دولتش – اخراج کرده بود. با همه این اوصاف در قدرت مانده بود. اما وقتی پزشکان تشخیص دادند سرطان پروستات دارد، چاره‌ای جز استعفا برایش نماند. کمی بعد معلوم شد پزشک‌ها اشتباه کرده بودند. مک‌میلان سال ۱۹۸۴ لرد شد اما تا دو سال بعد که مرد به صحنه سیاست برنگشت.

  • هارولد ویلسون، ۱۹۷۶
حق نشر عکس Getty

‍استعفای ویلسون در مارس ۱۹۷۶ همه را متعجب کرد. ناگهان گفت حوصله‌اش از سیاست سر رفته. او و حزب کارگر دو سال قبل برای دومین بار در انتخابات سراسری پیروز شده بودند. بلافاصله برای جلوگیری از انشعاب در حزب کارگر – که بخشی از آن مخالف پیوستن به اتحادیه اقتصادی اروپا بودند – همه‌پرسی برگزار کرد و اکثریت مردم رأی به پیوستن دادند. ویلسون سال‌ها بعد به بی‌بی‌سی گفت هنگام استعفا فکر می‌کرده ام.آی.‌فایو می‌خواهد موقعیتش را متزلزل کند.

  • مارگارت تاچر، ۱۹۹۰
حق نشر عکس Getty

برکناری مارگارت تاچر شاید دراماتیک‌ترین سقوط سیاسی در تاریخ معاصر بریتانیا باشد. او که یازده سال نخست‌وزیر و رهبر حزب محافظه‌کار بود عملا به رأی اعضای حزب خودش – که معلوم شده بود در انتخابات رهبری حزب به او رأی نمی‌دهند – برکنار شد. سیاست‌های او – از جمله مخالفتش با نزدیکی بیشتر به اروپا – در حزب خودش مخالفان بسیاری داشت، تا جایی که مایکل هسلتاین، از اعضای پیشین کابینه تاچر – برای رهبری حزب مقابل او ایستاد. تاچر با اختلافی کم (به رأی نمایندگان محافظه‌کار پارلمان) هسلتاین را برد، اما اما وقتی فهمید آن‌قدر رأی ندارد که جلوی رأی‌گیری دوباره را بگیرد، استعفا داد.

  • تونی بلر، ۲۰۰۷
حق نشر عکس Getty

۲۷ژوئن ۲۰۰۷، بعد از آخرین سخنرانی بلر در مجلس عوام، حتی دیوید کامرون که آن زمان رئیس حزب مخالف دولت بود از نمایندگانش خواست بایستند و برایش دست بزنند. مشکل بلر اما اختلاف درون حزب خودش بود، به ویژه با گوردون براون، که همه سال‌های نخست وزیری بلر وزیر دارایی‌اش بود. بلر پیش از انتخابات ۲۰۰۵ که سومین دور ریاستش بود به براون قول داد با پایان دوره از کار کنار برود و جایش را به او بدهد. اما هواداران براون در پارلمان حاضر نبودند تا ۲۰۱۰ صبر کنند. فشار بر بلر زیاد شد و سرانجام سال ۲۰۰۶ استعفا کرد.