احساسات ضد روسی بر روابط ارمنستان و روسیه اثر می‌گذارد؟

حق نشر عکس AP
Image caption همزمان با روزهای گروگانگیری در ماه ژوئیه شهر ایروان هر روز صحنه تظاهرات ضد دولتی بود

ارمنستان از زمان سقوط اتحاد شوروی در سال ۱۹۹۱ مناسبات ویژه‌ خود را با روسیه حفظ کرده است. ولی اخیرا یک حادثه گروگانگیری در شهر ایروان وجود موجی از احساسات ضد روسیه در این کشور را برملا کرد.

ماه گذشته گروهی از مردان مسلح به مدت دو هفته عده‌ای را در یک پاسگاه پلیس به گروگان گرفتند.

هزاران نفر از مخالفان حکومت ارمنستان هر شب در حمایت از گروگانگیران تظاهرات کرده و بسیاری حکومت روسیه را به دخالت در امور داخلی ارمنستان متهم می‌کردند.

تیگران خزمالیان در سخنرانی خود خطاب به جمعیتی که جلوی ساختمان اپرای شهر ایروان تجمع کرده بودند گفت:"امروزه تمامی امور کشور ما از خارج هدایت می‌شود. منظور من روسیه است."

او در حالیکه در یک دست بلندگو و در دست دیگرش تلفن موبایل را نگه داشته بود پیامی را که گروه مسلح موسوم به "شجاعان ساسون" در اینترنت منتشر کرده بود برای جمعیت قرائت کرد.

"استعمار روسیه"

ارمنستان میزبان یک پایگاه نظامی روسیه است و خود را یک متحد استراتژیک آن کشور در منطقه قفقاز تلقی می‌کند. مناسبات دوستانه بین روس‌ها و ارمنی‌ها براساس ریشه‌های مشترک مسیحی دو طرف به قرن‌ها پیش باز می‌گردد.

بخش زیادی از اقتصاد ارمنستان از جمله بخش انرژی و راه آهن این کشور در مالکیت و یا تحت کنترل روسیه است.

شجاعان ساسون که نام آن از یک حماسه ارمنی قرون وسطایی به عاریه گرفته شده، روز ۱۷ ژوئیه یک قرارگاه پلیس را تصرف کردند. در جریان حمله یک مامور پلیس کشته شد و آنها سایر ماموران را به گروگان گرفته و در این ساختمان سنگر بندی کردند.

حق نشر عکس AP
Image caption مردان مسلحی که ماه ژوئیه یک قرار گاه پلیس را تصرف کردند با رنگ های ملی ارمنستان خود را می آراستند

این گروه در بخشی از پیام خود گفت:"ما می‌خواهیم که مردم و جامعه بین المللی بدانند که این یک جنبش رهایی بخش ملی علیه استعمار روسیه است."

به فاصله کوتاهی پس از قرائت این پیام تیگران خزمالیان به مردم گفت که این گروه مسلح خود را تسلیم کرده است. مردم با شعار"قهرمانان، قهرمانان" آنها را تشویق می‌کردند.

بسیاری از اعضای گروه شجاعان ساسون کهنه سربازان جنگ قره باغ هستند.

این منطقه کوهستانی مورد اختلاف رسما بخشی از خاک جمهوری آذربایجان قلمداد می‌شود ولی در کنترل جدایی‌طلبان ارمنی است.

کهنه سربازان این جنگ که اکنون دستگیر شده‌اند احتملا به حبس‌ طولانی محکوم خواهند شد. اما حامیان آنها به تظاهرات ادامه می‌دهند.

بسیاری از ارمنی‌ها با خواست آنها همدلی دارند و حتی خواهان استعفای سرژ سرکیسیان رییس جمهور ارمنستان هستند. شایع شده بود که او حاضر شده در ازای توافق صلح بخشی از مناطق تحت کنترل ارمنی‌ها را به جمهوری آذربایجان واگذار کند.

برای تیگران خزمالیان خواست این گروه یعنی مبارزه با "استعمار روسیه" مهمترین پیام این بحران است.

حق نشر عکس AFP
Image caption هزاران نفر در حمایت از گروگانگیران تظاهرات کرده و آنها را "قهرمان" می‌نامیدند

او گفت:"بسیاری از مردم ارمنستان دریافته‌اند که دشمن واقعی آنها نه ادارات دولتی محلی که تحت نفوذ روسیه‌اند بلکه خود حکومت روسیه و ک گ ب است."

در ماه آوریل ۲۰۱۶ بار دیگر در قره باغ بین ارمنستان و جمهوری آذربایجان درگیری‌های مسلحانه روی داد و تخمین زده می‌شود که در جریان آن حدود ۲۰۰ نفر نظامی و غیرنظامی، کشته شدند. این شدیدترین درگیری‌های مسلحانه در منطقه طی ۲۰ سال گذشته بود.

دولت روسیه به آتش بسی که روز ۵ آوریل برقرار شد کمک کرد. ولی فروش تسلیحات روسیه به هر دو کشور جمهوری آذربایجان و ارمنستان بار دیگر بحث در مورد مناسبات ارمنستان با روسیه را به میان کشیده است.

روز ۱۴ آوریل تظاهرکنندگان خشمگین از آنچه که آنرا دو رویی مسکو خواندند به سوی سفارت روسیه در شهر ایروان راهپیمایی کرده و به ساختمان تخم مرغ پرتاب کردند.

روسیه طی سالهای اخیر بیش از چهار میلیارد دلار اسلحه به ارمنستان فروخته است. دمیتری مدودف نخست وزیر روسیه ادعا کرده است که فروش اسلحه به هر دو کشور نقش بازدارنده دارد و در منطقه "تعادل قوا" ایجاد می‌کند.

حق نشر عکس AFP
Image caption اسلحه‌های ساخت روسیه بحران در قره باغ را تشدید کرده که در ماه آوریل شاهد موج دیگری از درگیریهای مسلحانه و مرگبار بود

در قرارداد جدیدی بین دو کشور که اوایل سال ۲۰۱۶ امضا شد روسیه با اعطای یک وام ۲۰۰ میلیون دلاری به ارمنستان برای خرید تسلیحات روسی، از جمله سامانه‌های پرتاب راکت و موشک‌های ضد تانک موافقت کرد.

هرانت ملیک شاهنظریان تحلیلگر امور سیاسی می‌گوید مناسبات روسیه و ارمنستان هنوز هم به سود این کشور است.

"روسیه گاز را زیر قیمت بازار به ارمنستان می‌فروشد و ما اسلحه را به قیمت بازار داخلی روسیه از آنها می‌خریم که برای ما بسیار مهم است."

رییس جمهور ارمنستان هفته پیش برای گفتگو با مقامات روسیه به مسکو رفت. او احتمالا برای رسیدن به یک توافق صلح با جمهوری آذربایجان تحت فشار قرار دارد.

ولی با توجه به افزایش نارضایتی و فشار افکار عمومی در داخل کشور او علنا اعلام کرده که هیچ جایی برای سازش وجود ندارد.

سرژ سرکیسیان اخیرا گفت:"ناحیه قره باغ هیچگاه جزیی از خاک جمهوری آذربایجان نخواهد شد. تکرار می‌کنم که چنین چیزی هیچ‌گاه روی نخواهد داد."

مطالب مرتبط