طرح عفو ١٢ هزار نفر به مناسبت ۲۵ سالگی استقلال تاجیکستان

Image caption عکس از آزادی زندانیان پس از عفو در سال ٢٠١١

در آستانه بیست و پنجمین سالگرد استقلال تاجیکستان دولت این کشور تصمیم گرفته است بیش از ۱۲ هزار نفر را عفو کند.

طرح قانون جدید عفو را که شامل حال افراد مظنون، متهم، تحت محاکمه و محکومان می شود، امامعلی رحمان، رئیس جمهوری تاجیکستان، روز چهارشنبه ۲۷ مرداد برای بررسی به پارلمان این کشور ارسال کرده است. قرار است این طرح هفته آینده در پارلمان تاجیکستان به تصویب برسد.

به نوشته سایت رئیس جمهوری تاجیکستان، طرح این قانون "با رعایت اصل انسان دوستی" در قوانین این کشور تهیه شده و طبق ماده اول آن مجازات زندان در مورد زنان، افراد زیر سن بلوغ، مردان بالای سن ۵۵، معلولان، افراد دچار به بیماری‌های قلبی، سل و سرطان، افرادی که در جنگ جهانی دوم و عملیات جنگی در دولتهای دیگر شرکت کرده‌اند، آسیب دیدگان فاجعه نیروگاه اتمی چرنوبیل، افرادی که جوایز دولتی گرفته‌اند و شهروندان خارجی لغو خواهد شد.

افرادی هم که از "بی احتیاطی" مرتکب جرایمی شده‌اند، نیز مشمول عفو خواهند شد.

سایت ریاست جمهوری تاجیکستان در شرح این قانون می‌نویسد: "هنگام تهیه لایحه به شخصانی که بار اول جنایت صادر کرده‌اند (مرتکب شده‌اند) دقت مخصوص داده شده است. از جمله، آنهایی که برای بار اول صادر نمودن جنایتهای درجه نه چندان وزنین و درجه میانه‌ به مهلت تا پنج سال محکوم شده‌اند، از ادای جزا پُره (کاملا) آزاد کرده می‌شوند."

در شرح این قانون همچنین آمده است: "آنهایی که برای صادر نمودن جنایتهای وزنین محکوم شده از سه دو حصه ‌ مهلت جزا را ادا کرده‌اند یا برای صادر نمودن جنایت مخصوصاً وزنین محکوم شده، از چار سه حصه ‌ مهلت جزا را در جایهای محروم ساختن از آزادی ادا کرده‌اند، از ادای جزا آزاد کرده می‌شوند."

افراد مظنون، متهم یا محکوم شده برای جرایمی که خسارات مالی به دنبال داشته است، به شرطی معاف می شوند که خسارات مادی وارده را کاملا جبران کنند. برای برخی از جرایم کاهش مهلت جزا در نظر گرفته شده است.

Image caption عکس از آزادی زندانیان پس از عفو در سال ٢٠١١

از جمله طبق ماده هفت این طرح افرادی که برای ارتکاب جرایم سنگین محکوم به زندان شده‌اند، یک سوم مهلت جزا و افرادی که مرتکب جرایم مخصوصا سنگین شده اند، یک چهارم مهلت جزایشان کاهش داده می شود.

با این حال، محدودیتهایی نیز در زمینه عفو مظنونان و متمهان و محکومان در قانون جدید عفو تاجیکستان در نظر گرفته شده است. از جمله افرادی که به جرم قتل از سوی گروه سازمان یافته، آدم‌ربایی، قاچاق انسان، تجاوز به ناموس و آزار جنسی، تروریسم، تاسیس گروه‌های مسلح غیرقانونی و گروه‌های جنایی، راهزنی مسلحانه، بی‌نظمی‌های عمومی، برانگیختن تنفر ملی، نژادی، محلی و مذهبی، قاچاق مواد مخدر یا مواد روانگردان، محکوم شده اند، مهلت جزای آنها کاهش نخواهد یافت.

گذشته از این، برای جرایمی چون خیانت به دولت، تلاش غصب حاکمیت، دعوت به سرنگونی دولت، دعوت به افراط گرایی، تاسیس گروه‌های افراط گرا، آموزش‌های افراط گرایانه، جاسوسی، تخریب کاری، تجاوز به حیات ارباب دولتی، عصیان مسلحانه، استفاده از خسونت علیه نماینده دولت، ممناعت از کار مؤسسات اصلاحی یا مختل کردن کار آنها یا فرار از زندان کاهش مهلت جزا در نطر گرفته نشده است.

افراد مرتکب جرایم بشری مانند جنگ تجاوزکارانه، اشاعه اسلحه کشتار جمعی، نسل کشی، استفاده از جنگ افزارهای اتمی و هسته ای و شیمیایی و غیره برای از میان بردن مردم و محیط زیست، نقض حقوق بشر در زمان جنگ یا منازعات داخلی نیز مشمول عفو نمی شوند.

دفتر ریاست جمهوری تاجیکستان می‌گوید که بیش از ۱۲ هزار نفر از مطنونان، متهمان، افراد تحت محاکمه و محکومان مشمول قانون عفو جدید خواهند شد که پس از تصویب طی سه ماه آینده به اجرا در می آید.

از جمله بیش از سه هزار نفر از زندانها و بازداشتگاه‌ها و چهار هزار نفر از مجازات دیگر (غیر زندانی) آزاد می‌شوند. همچنین بررسی پرونده‌های جنایی بیش از دو هزار نفر متوقف خواهد شد.

طی دوران استقلال تاجیکستان دست کم ۱۵ قانون عفو در این کشور به تصویب رسیده و ده‌ها هزار نفر معاف شده‌اند. آخرین قانون عفوی که پیش از این در تاجیکستان اجرا شد، در سال ۲۰۱۴ به مناسبت بیستمین سالگرد تصویب قانون اساسی این کشور تهیه و تصویب شده بود. در تاجیکستان تنها رئیس جمهوری از حق اعلام عفو برخوردار است.