رحمان: نهضت اسلامی مسبب درگیریهای دهه ۹۰ میلادی بود

حق نشر عکس Tajik President Official Site

امامعلی رحمان، رئیس جمهوری تاجیکستان، ضمن هشدار از افزایش افراط‌گرایی در میان جوانان، حزب ممنوع شده نهضت اسلامی را مسبب جنگ داخلی پنج ساله در دهه نود میلادی در این کشور خوانده است.

آقای رحمان ضمن سخنرانی در مراسمی به مناسبت آغاز سال تحصیلی جدید در دانشگاه دولتی "دنغره"، زادگاهش، از جنگ داخلی سالهای ۱۹۹۲-۱۹۹۵ به عنوان یک "جنگ تحمیلی" نام برد و گفت تاثیر این جنگ بر "خانواده‌های مردم تاجیک، بخصوص ساکنان ولایت ختلان، از بین نرفته است."

وی افزود: "جنگ شهروندی (داخلی) در تاجیکستان از مسجدهای همان‌وقته، از جانب بعضی ملاها و با تشبث (ابتکار) حزب نهضت اسلام تاجیکستان که طبق قانون، حزب تروریستی اعتراف شده، فعالیت آن منع گردیده است، آغاز شده بود."

آقای رحمان که قبلا به طور مستقیم درباره این حزب ممنوع شده مخالف صحبت نمی‌کرد، به مخاطبانش هشدار داد که "زیرکی و هشیاری سیاسی را از دست" ندهند و جوانان را از "عاقبت روندهای منفی معاصر" آگاه سازند و از "تاثیر خطرناک هر گونه رَویه و عقیده‌های بیگانه" ایمن نگه دارند.

"جنگ طلبانه"

در مقابل، محیی‌الدین کبیری، رهبر حزب ممنوع شده نهضت اسلامی که از بهار سال ۲۰۱۵ به این سو در تبعید به سر می‌برد، این سخنان رئیس جمهوری تاجیکستان را "جنگ طلبانه" خواند و او را به "تحریف تاریخ" متهم کرد.

آقای کبیری در صحبتی آنلاینی به بی‌بی‌سی فارسی گفت: "این سخنرانی و این طرز تحریف تاریخ که شاهدانش هنوز زنده هستند، کاملاً آشکار می‌کند که عاملهای اصلی جنگ و ملّت کُشی چه کسانی بودند."

وی با اشاره به روز آغاز سال تحصیلی جدید در مدارس تاجیکستان که همچنین "روز صلح" نامیده می‌شود، افزود که "در روز صلح از جنگ و جنگ‌طلبانه صحبت کردن به این معناست که صلح جزء تفکر و ارزشهایشان نیست."

آقای کبیری افزود: "وگرنه، در روز صلح امکان داشت که همچون رهبر ملت و کشور صحبت شود، نه همچون یک قماندان (فرمانده) جنگ و نماینده یک طرف جنگ. کسی که در روز صلح از جنگ و آن هم دروغ حرف می‌زند، نمی‌توان او را انسان صلح‌جو نامید، چه رسد به "اساس‌گذار (بنبانگذار) صلح".

اشاره آقای کبیری به تصویب قانونی در پارلمان تاجیکستان در بهار سال جاری است که طبق آن امامعلی رحمان، رئیس جمهوری، "اساس‌گذار صلح و وحدت و پیشوای ملت" اعلام شده و از امتیازاتی برخوردار شده است.

از جمله طبق این قانون، آقای رحمان که خود را در سال ۱۹۹۹ "قهرمان تاجیکستان" اعلام کرده بود، هم اکنون حق دارد به عنوان "پیشوای ملت" پس از پایان دوران ریاست کنونی‌اش در سال ۲۰۲۰ دوباره نامزد ریاست جمهوری شود و تا آخر عمر در سر قدرت باقی بماند.

بازداشت وکلای مدافع

جنگ داخلی تاجیکستان که از سال ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۷ ادامه داشد، دهها هزار کشته برجا گذاشت و صدها هزار خانواده را بی‌خانمان کرد. منابع مختلف تلفات این جنگ را ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار داسنه اند. حزب نهضت اسلامی که از طرفهای اصلی این جنگ بود، پس از پیمان صلح سال ۱۹۹۷ امکان فعالیت رسمی یافت و تا ماه سپتامبر سال گذشته از احزاب عمده رسمی در تاجیکستان محسوب می شد.

این حزب همچنین تا انتخابات پارلمانی که ماه مارس ۲۰۱۵ برگزار شد، در پارلمان دو نماینده داشت. اما پس از این انتخابات این حزب دو کرسی خود را در پارلمنان از دست داد و با کارزار گسترده تبلیغاتی رسانه ها و نهادهای دولتی که خواستار توقف فعالیت آن شده بودند، روبرو شد.

پس از ناآرامیهای شهریورماه سال گذشته دهها تن از فعالان حزب نهضت اسلامی بازداشت شدند و پس از دو هفته دادگاه عالی تاجیکستان فعالیت این حزب را ممنوع اعلام کرد. اواسط خردادماه دادگاه عالی تاجیکستان ۱۳ تن از فعالان این حزب را پس از ماهها محاکمه پشت درهای بسته برای مدتهای طولانی به زندان محکوم کرد. دو تن از این افراد، سعیدعمر حسینی و محمدعلی حیط، که از معاونان این حزب بودند، به حبس ابد محکوم شده‌اند.

در جریان محاکمه این افراد بزرگمهر یارف، وکیل مدافع اعضای حزب نهضت اسلامی، نیز به اتهامات مختلف بازداشت شد. اخیرا جمشید یارف، حقوقدان معروف و برادر بزرگمهر یارف، هم به اتهام دست داشتن در انتشار حکم دادگاه عالی علیه فعالان حزب نهضت اسلامی، بازداشت شده است.

این بازداشتها مورد انتقادات شدید گروههای حقوق بشر بین المللی، مانند دیدبان حقوق بشر، عفو بین المللی و خانه آزادی، قرار گرفته، ولی دولت تاجیکستان هیچ اعتنایی به انتقادات این سازمانها نکرده است.

مطالب مرتبط