رحمان: جنگ تاجیکستان در یمن و سوریه و عراق تکرار می شود

Image caption عکس امامعلی رحمان از وبسایت ریاست جمهوری تاجیکستان

امامعلی رحمان، رئیس جمهوری تاجیکستان، ضمن سخنرانی به مناسبت بیست و پنجمین سالگرد استقلال این کشور، جنگ در سوریه و عراق و یمن را به سناریوی جنگ داخلی تاجیکستان در آغاز دهه نود میلادی تشبیه کرده است.

آقای رحمان با یادآوری از جنگ داخلی پنج ساله تاجیکستان (۱۹۹۲-۱۹۹۵) که دهها هزار کشته و صدها هزار بیخانمان برجا گذاشت، گفت: "عینا آن حادثه هایی را که در تاجیکستان شده گذشت، امروز ما می بینیم در یمن، در سوریه، در عراق، لیبی، دیگر کشورها (تکرار می شوند)، عینا. قریب."

رئیس جمهوری تاجیکستان که خود در بدو آغاز جنگ داخلی و درست پس از یک سال استقلال تاجیکستان از اتحاد شوروی به قدرت رسید، گفت که آن زمان مردم تاجیک هنوز آمادگی سیاسی نداشتند و عوامل خارجی با استفاده از این وضعیت تلاش کردند "سراسیمه وار" در این کشور دولت اسلامی برپا کنند.

آقای رحمان از هیچ کشور یا گروهی مشخصا نام نبرد، ولی بصراحت از حزب ممنوع شده نهضت اسلامی تاجیکستان که در آن زمان از طرفهای اصلی جنگ داخلی به شمار می آمد، به عنوان دست نشانده عوامل خارجی نام برد.

وی گفت: "قوه‌های بدخواه و اشخاص گمراه با نقشه و دستورهای خواجگان خارجی خود که می‌خواستند بر خلاف اراده مردم تاجیک فرهنگ و مذهب بیگانه را به سر خلق ما بار (تحمیل) کنند و حتی سراسیمه‌وار نقشه بنیاد دولت اسلامی را کشیده بودند، تاجیکستان را به گرداب جنگ برادرکُش گرفتار کردند. متأسفانه، در آن ایام همه حزب و حرکتهای نوتأسیس کشور تازه‌استقلال ما فریفته مفکوره و نقشه‌های خرابکارانه حزب نهضت اسلام گشته بودند."

این برای دومین بار است که طی یک هفته اخیر آقای رحمان بصراحت حزب نهضت اسلامی را مسبب جنگ داخلی دهه نود در تاجیکستان عنوان می کند. پیشتر هم او در یک سخنرانی این حزب را که یک سال قبل دهها تن از فعالانش بازداشت و فعالیتش از سوی دادگاه عالی تاجیکستان ممنوع اعلام شد، مبتکر جنگ داخلی خوانده بود.

وی ابراز داشت که مردم تاجیک دیگر فریفته عوامل خارجی نخواهند شد و اضافه کرد که تنها راه پیروزی بر تروریسم مبارزه مشترک همه کشورهای جهان علیه آن به دور از "سیاست معیارهای دوگانه" است.

این در حالی است که بر اساس آمار رسمی، طی سالهای اخیر بیش از یکهزار تبعه تاجیک به گروه موسوم به دولتی اسلامی یا داعش پیوسته اند. بیشتر این افراد از جمله کارگران مهاجری هستند که برای دریافت کار به روسیه رفته و از آنجا از طریق ترکیه به سوریه و عراق سفر کرده اند.

شاخص ترین افرادی که تا به حال به داعش پیوسته اند، گلمراد حلیمف، فرمانده نیروی ویژه پلیس تاجیکستان است که سالی پیش به گروه دولت اسلامی یا داعش پیوست و مقامات تاجیک و آمریکایی را تهدید به مرگ کرد.

محروم از ارث شوروی

امامعلی رحمان که طی ۲۴ سال گذشته زمام امور در تاجیکستان را در دست دارد، دلایل واپسماندگی کشورش را به پیامدهای جنگ داخلی دهه نود مرتبط دانست و گفت حوادث فاجعه بار آن دوران باعث شد که تاجیکستان نتواند چیزی از دولت ابرقدرت اتحاد شوروی به ارث ببرد.

حق نشر عکس FURAT

وی گفت: "تاجیکستان همچون کشور صاحب استقلال یک سال پرچم و نشان دولتی، سرود ملی و قانون اساسی نداشت. کار فقط جنگ و مناقشه و تقسیم وظیفه بود. در آن ایام فاجعه بار بی‌نظمی و بی‌قانونی به حدی رسیده بود، که شورای عالی مملکت همچون یگانه مقام قابل کار، نتوانست اجلاسیه خود را در پایتخت کشور- شهر دوشنبه برگزار سازد و مجبور گردید که با ابتکار گروهی از وکیلان جلسه خود را در شهر باستانی خجند دایر نماید."

به ادعای آقای رحمان، آن زمان گروهی در تلاش تاسیس دولت اسلامی بودند و گروه دیگر امیدوار برقراری اتحاد شوروی، ولی این خودِ او بوده است که راه سوم را انتخاب کرده و گفته است که "ما دولت دمکراتیک، دنیوی و حقوق بنیاد می خواهیم." وی افزود که گفتن چنین سخنی هم در آن زمان آسان نبود.

رئیس جمهوری تاجیکستان همچنین با آوردن آمار متعددی از پیشرفتهای اقتصادی و اجتماعی تاجیکستان طی دو دهه گذشته، بنیاد زیربناهای اجتماعی، مدارس و مراکز بهداشتی و اجرای طرحهایی که به برونرفت این کشور از بن بست ارتباطاتی و کاهش میزان فقر کمک کرده است، یادآور شد.

از جمله او گفت که در پانزده سال گذشته درآمد بودجه دولتی از ۳۰۰ میلیون سامانی تا به ۱۸ میلیارد سامانی افزایش یافته میزان فقر در تاجیکستان از ۸۳ درصد در سال ۲۰۰۰ تا به ۳۱ درصد در سال ۲۰۱۵ کاهش یافته است.

این در حالی است که منتقدان او می گویند سیاستهای اقتصادی آقای رحمان چندان کارآمد نبوده و تا به حال نتوانسته است وضعیت زندگی مردم را در این کشور فقیر آسیای میانه بهتر کند. در نتیجه بیش از یک میلیون نفر از اتباع تاجیکستان همه ساله برای دریافت کار به روسیه و کشورهای دیگر مهاحرت می کنند.

گروههای مدافع حقوق بشر هم از او به عنوان رهبری مستبد نام برده و از موارد گسترده نقض حقوق بشر و محدودیت آزادیهای مدنی انتقاد می کنند. بویژه طی یک سال اخیر آقای رحمان به خاطر ممنوعیت حزب نهضت اسلامی و بازداشت دهها تن از فعالان آن به اتهام همدستی در آنچه مقامات تاجیک "تلاش کودتا" می خوانند، مورد انتقادات شدید بین المللی قرار گرفته است.

هرچند آقای رحمان در سخنرانی امروز خود قهرمان اصلی جنگ داخلی را "خرد و بزرگ خلق تاجیک" خواند، ولی طی سالهای گذشته رسانه های دولتی تنها از خود او به عنوان مبتکر و اساس گذار صلح و وحدت یاد کرده اند.

در سال ۱۹۹۹ آقای رحمان خود را "قهرمان تاجیکستان" اعلام کرد و در سال جاری پارلمان این کشور با تصویب قانونی او را اساس گذار صلح و وحدت و پیشوای ملت" اعلام کرد. هم اکنون او به عنوان "پیشوای ملت" از حق ریاست مادامالعمر در تاجیکستان برخوردار شده است.