برنامه هسته‌ای کره شمالی تا چه حد پیشرفته است؟

حق نشر عکس Other
Image caption تاکنون چندین دور مذاکره برای ترغیب کره شمالی به انصراف از فعالیت‌های هسته‎ای با شکست روبرو شده است

برنامه هسته‎ای کره شمالی نگرانی‎های عمیقی را برای جامعه بین‌المللی به همراه آورده است. با وجود همه تلاش‌ها برای توقف آزمایش‎ها، پیونگ‌یانگ موفق به انجام پنجمین آزمایش اتمی و ظاهرا " قویترین" آنها شده است.

بدون شک کره شمالی از لحاظ فناوری توانایی انجام چنین آزمایش‎هایی را دارد، چنانچه تاکنون چندین آزمایش هسته‌ای انجام داده است.

اما برای آنکه بتواند کشور همسایه‎اش را هدف حمله اتمی قرار دهد باید کلاهک‎های هسته ای را تا آن حد کوچک بسازد که بتواند آن را روی موشک بالستیک سوار کند.

کره شمالی ادعا کرده است که کشورش موفق به "کوچک‎سازی" کلاهک هسته‌ای شده و می‌تواند آن را روی موشک بالستیک قرار دهد.

اما این ادعا هنوز به طور مستقل تایید نشده است و بعضی از کارشناسان در مورد این ادعا ابراز تردید کرده‎اند.

بمب‎های کره شمالی تا چه حد قدرتمند هستند؟

حق نشر عکس Other
Image caption پیونگ‎یانگ در ۲۰۱۲ با استفاده از موشک سه مرحله‌ای، ماهواره ای به فضا پرتاب کرد

کره شمالی مدعی است که تاکنون پنج بار در سال‎های ۲۰۰۶، ۲۰۰۹، ۲۰۱۳ و در ژانویه و سپتامبر ۲۰۱۶ آزمایش‎های موفق اتمی انجام داده است.

به نظر می‎رسد که قدرت انفجارها به مرور زمان افزایش یافته است.

شواهد حاکی از آن است که قدرت انفجار تازه‎ترین آزمایش هسته‎ای در سپتامبر ۲۰۱۶ معادل انفجار ۱۰ تا ۲۰ کیلوتن تی‌ان‌تی بوده است. در صورت اثبات این مسئله، آزمایش اخیر در مقایسه با آزمایش‎های پیشین قوی‎ترین محسوب می‎شود.

سوال دیگر آن است که آیا آزمایش به وسیله بمب اتم یا بمب هیدروژن که دارای قدرت بیشتری است انجام شده است.

بمب هیدروژنی یا گرماهسته‌ای نوعی بمب هسته‌ای است که انرژی آن ابتدا از طریق فرایند شکافت هسته‌ای تامین می‌شود، اما سپس گرما و فشار حاصله از این انفجار باعث شروع فرایند همجوشی هسته‌ای می‌شود. به همین دلیل بمب‌های گرماهسته‌ای انرژی بسیار بیشتری از بمب‌های هسته‌ای تک‌مرحله‌ای آزاد می‌کنند.

اما بمب اتمی سلاحی است که نیروی آن از انرژی اتمی و بر اثر شکاف هسته اتم‎های پلوتونیوم یا اورانیوم ایجاد می‌شود.

در سال‎های ۲۰۰۶، ۲۰۰۹ و ۲۰۱۳ همه آزمایش‎ها با استفاده از بمب اتم صورت گرفتند. اما در ۲۰۱۶ کره شمالی ادعا کرد که آزمایش روی بمب هیدروژن انجام شده است.

اما کارشناسان با استناد بر ابعاد و قدرت انفجاری که ثبت شده است، در مورد صحت این ادعا ابراز تردید کرده‎اند.

پلوتونیوم یا اورانیوم؟

حق نشر عکس Other
Image caption برنامه هسته‎ای کره شمالی باعث نگرانی شدید کشورهای همسایه، به ویژه کره جنوبی شده است.

تحلیل‎گران معتقدند که دو آزمایش اول با استفاده از پلوتونیوم انجام شد. اما آنها مطمئن نیستند که در سال ۲۰۱۳ از پلوتونیوم به عنوان مواد اولیه استفاده شد یا از اورانیوم.

آزمایش‎های موفقیت آمیز با استفاده از اورانیوم گام مهمی در پیشبرد برنامه‎های هسته‌ای کره شمالی محسوب می‎شود.

در این کشور ذخایر پلوتونیوم محدود است اما در صورتی که کره شمالی بتواند اورانیوم غنی شده تولید کند می‎تواند به تکثیر تسلیحات هسته‌ای بپردازد.

غنی‎سازی پلوتونیوم نیز باید در تاسیسات بزرگی انجام شود که شناسایی آن آسان‎تر است، اما غنی سازی اورانیوم قدری ساده‎تر است و می‌تواند به طور مخفیانه صورت گیرد.

دیگر درباره برنامه هسته‎ای کره شمالی چه می‌دانیم؟

حق نشر عکس Other
Image caption آمریکا و کره شمالی پیش از مرگ کیم جونگ ایل (راست) مذاکرات هسته‎ای را آغاز کردند

برنامه هسته‎ای کره شمالی باعث نگرانی شدید کشورهای همسایه، به ویژه کره جنوبی شده است.

گفته می‎شود که یونگ‌بیونگ تاسیسات اصلی هسته‎ای کره شمالی است. این در حالی است که آزمایش‎های ژانویه و سپتامبر سال جاری در مرکز پونگ‎یری انجام شده است.

نیروگاه یونگ‎بیونگ با استفاده از سوخت مصرف شده از نیروگاه‌های دیگر، قادر به بازفرآوری پلوتونیوم است.

آمریکا و کره جنوبی هر دو گفته‎اند که به عقیده آنها کره شمالی دارای تاسیسات بیشتر با قابلیت غنی‌سازی اورانیوم نیز هست.

کره‌شمالی سرشار از ذخایر سنگ معدن اورانیوم است.

جامعه بین‎المللی درباره برنامه هسته‌ای کره شمالی چه کرده است؟

حق نشر عکس Other
Image caption در آوریل ۲۰۰۹، بر سر این که آیا کره شمالی تمام تاسیسات هسته‌ای‌اش را اعلام کرده یا نه، گفت‌وگوها متوقف شد

تاکنون چندین دور مذاکره بین کره شمالی، آمریکا، روسیه، چین، ژاپن و کره جنوبی صورت گرفته اما هیچکدام موفق به ترغیب کره شمالی به انصراف از فعالیت‎های هسته‌ای‌اش نشده است.

در سپتامبر سال ۲۰۰۵ کره شمالی در یک توافق بی‎سابقه، قبول کرد که در برابر دریافت کمک‌های اقتصادی و امتیازات سیاسی، از دنبال کردن برنامه هسته‌ای‌اش دست بردارد.

کره شمالی حتی در راستای این توافق، در ۲۰۰۸ برج خنک کننده رآکتور اتمی خود در تاسیسات یونگ‌بیون را نابود کرد.

ولی اجرای این توافق بسیار مشکل بود و در آوریل ۲۰۰۹، بر سر این که آیا کره شمالی تمام تاسیسات هسته‌ای‌اش را اعلام کرده یا نه، گفت‌وگوها متوقف شد.

در ۲۰۱۲ کره شمالی ناگهان اعلام کرد که موافقت کرده در ازای دریافت مواد غذایی از آمریکا فعالیت‌های هسته‌ای‌اش را به حال تعلیق درآورد و برای انجام آزمایش‌های هسته‌ای و موشک‌های دوربرد خود مهلتی قائل شود.

ولی پس از آزمایش ناموفق پرتاب موشک توسط کره شمالی در ۱۳ آوریل ۲۰۱۲، اجرای این توافق به حال تعلیق درآمد.

پرتاب موفقیت آمیز یک موشک در مارس ۲۰۱۳ و جنگ لفظی با آمریکا سبب شد که سازمان ملل متحد تحریم‌های علیه کره شمالی را افزایش دهد و پیونگ‌یانگ نیز در واکنش گفت که فعالیت در نیروگاه هسته‎ای یونگ‎بیون را از سرمی‌گیرد.

بر اساس شواهد تا ۲۰۱۵ فعالیت‌های این تاسیسات به حالت معمول برگشته بود.

واکنش چین، تنها شریک تجاری کره شمالی و تنها متحدش نیز بسیار حائد اهمیت و کانون توجه تحلیلگران و سیاستمداران است.

اما آزمایش‎های هسته ای در ۲۰۱۶ از سوی جامعه بین‎المللی، از جمله چین محکوم شد.