توافق آمریکا و روسیه درباره توقف درگیری‌ها در سوریه

حق نشر عکس AP
Image caption جان کری بعد از ظهر پنج‌شنبه به ژنو سفر کرد تا با سرگی لاوروف مذاکره کند.

آمریکا و روسیه درباره طرحی برای آتش‌بس در سوریه به توافق رسیده‌اند. نماینده ویژه سازمان ملل در امور سوریه از این توافق استقبال کرده است.

این طرح که جان کری و سرگی لاوروف، وزرای خارجه آمریکا و روسیه آن را در یک نشست خبری مشترک اعلام کردند، از طرفین درگیری می‌خواهد که از غروب روز ۱۲ سپتامبر، مصادف با عید قربان، در سرتاسر سوریه دست از آتش بکشند.

طبق این طرح، حکومت سوریه در مناطق به‌خصوصی که در اختیار گروه‌های مخالف است، عملیات نخواهد کرد.

استفان دی میستورا، نماینده ویژه سازمان ملل در امور سوریه، از این توافق استقبال کرده است.

اگر این آتش‌بس یک هفته دوام بیاورد، آمریکا و روسیه یک مرکز عملیاتی مشترک برای مبارزه با گروه‌هایی که هر دو تروریست می‌خوانند، راه می‌اندازند.

آمریکا و روسیه برای شکست‌دادن داعش و جبهه فتح‌الشام (جبهه نصرت سابق) همکاری می‌کنند.

جان کری، وزیر خارجه آمریکا درباره این توافق گفت که توقف درگیری‌ها، "نیازمند ایجاد دسترسی به همه مناطق محاصره‌شده و صعب‌العبور است؛ از جمله حلب".

آقای کری در نشست خبری بعد از این توافق گفت در این طرح هم حکومت سوریه و هم مخالفان بشار اسد باید به تعهدات خود عمل کنند.

وزیر خارجه آمریکا در نشست خبری مشترک با هم‌تایش سرگیی لاوروف گفت موفقیت این طرح می‌تواند مقدمه‌ای برای حل بحران سوریه شود.

سرگی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، در این نشست خبری گفت حکومت سوریه را در جریان این هماهنگی‌ها گذاشته است و دمشق آماده عمل به این آتش‌بس است.

آقای لاوروف گفت روسیه هر چه به این کشور بستگی داشته باشد انجام می‌دهد تا به این آتش‌بس عمل شود اما تاکید کرد همه‌چیز به روسیه بستگی ندارد؛ بلکه عوامل متعددی در سوریه فعال اند که می‌توانند این آتش‌بس را به هم بزنند.

جان کری هم گفت مخالفان بشار اسد گفته‌اند اگر آتش‌بس بر جا بماند و کمک‌های بشردوستانه برسد، حاضر اند به پای میز مذاکره بیایند.

در سال‌های بحران سوریه، روسیه پشتیبان حکومت بشار اسد بوده است و آمریکا از گروه‌هایی از مخالفان حکومت حمایت کرده است.

وزیر خارجه آمریکا گفت در این توافق، ایالات متحده حاضر شده گام‌های بیشتری بردارد چون امیدوار است روسیه بتواند حکومت سوریه را به پیروی از این توافق وادار کند و پای میز مذاکره آورد.

این مذاکرات تا آخرین ساعات روز جمعه در ژنو ادامه پیدا کرد. در ساعاتی که خبرنگاران منتظر نتیجه مذاکرات بودند، روسیه گفت مذاکرات درباره توافق آتش‌بس در سوریه، معطل تصمیم‌گیری آمریکاست.

سرگی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، به تالاری رفت که روزنامه‌نگاران در آن منتظر نشست خبری درباره توافق بودند و به آنها گفت که بررسی‌ها در واشنگتن، عامل طولانی‌شدن مذاکرات شده است.

آقای لاوروف به خبرنگاران گفته بود که به نظر می‌رسد "کارها در نظام عمودی قدرت در یک نظام دموکراتیک، کند پیش می‌رود" و روسیه پنج ساعت است منتظر پاسخ مقام‌های واشنگتن به آخرین نسخه پیش‌نویس توافق بوده است.

وزیر خارجه روسیه هم‌چنین گفته بود که احتمال دارد خواستار قطع مذاکرات و از سر گیری آن در روزهای آینده شود.

یک مقام آمریکایی هم در گفت‌وگو با خبرنگاران تایید کرده بود که بررسی‌های مقام‌های واشنگتن درباره جزییات پیش‌نویس توافق، مذاکرات را منتظر نگه داشته است.

به گفته این مقام آمریکایی، جان کری، وزیر خارجه ایالات متحده در ساعت‌های گذشته مشغول تبادل نظر با دستگاه سیاست خارجی آمریکا درباره این پیش‌نهادها بود.

پیش از این استفان دی میستورا، نماینده ویژه سازمان ملل در امور سوریه گفته بود که مذاکرات آمریکا و روسیه با هدف دستیابی به توافق آتش‌بس در سوریه به مرحله‌ای حساس و دشوار رسیده است.

پیش از اعلام این توافق، نماینده ویژه سازمان ملل در امور سوریه با ابراز نگرانی از اوضاع در بخش شرقی شهر حلب، جایی که صدها هزار نفر از مردم در محاصره هستند، هشدار داده بود که ذخیره سوخت در چند روز آینده به پایان می‌رسد و کمبود آب و مواد غذایی شرایط را حتی از قبل هم بحرانی‌تر کرده است.

دور تازه مذاکرات وزرای خارجه آمریکا و روسیه با هدف دستیابی به توافقی در مورد برقراری آتش‌بس در سوریه صبح جمعه در ژنو آغاز شد.

دور قبلی مذاکرات این دو مقام در ۲۶ اوت (پنج شهریور) برگزار شد.

حق نشر عکس Reuters
Image caption ارسال کمک های انسانی بیشتر به حلب و سایر مناطق تحت محاصره از جمله اولویت های آتش بس در سوریه است

_______________________________________________________________

نفیسه کوهنورد، بی‌بی‌سی فارسی، بیروت:

طرح آتش‌بس جدید سوریه که در آستانه عید قربان از سوی روسیه و آمریکا اعلام شد، در مقایسه با چندین آتش‌بس قبلی به ظاهر جزییات مشخص‌تری دارد و فراتر از درخواست و تاکیدهای همیشگی بر "لزوم ترک مخاصمه" و "منع بمباران" گروه‌های غیر از داعش است.

با این‌که پیش از این هم آتش‌بس‌های اعلام‌شده شامل جبهه نصرت و گروه‌های نزدیک به القاعده نمی‌شد، این بار آمریکا به همه گروه‌های ریز و درشت مخالف مسلح به صراحت هشدار داده که اگر می‌خواهند سرپا بمانند باید دور این گروه‌ها را خط بکشند. گروه‌هایی که اکنون بیشترشان زیر چتر گروه جیش‌الفتح جا گرفته‌اند که جبهه فتح الشام یا همان جبهه نصرت قبلی یکی از آنها به شمار می‌رود.

از طرفی در این طرح به نظر می‌رسد طرف آمریکایی برای اولین‌بار وجود گروه‌های رادیکال اسلام‌گرا جز داعش را با وضوح بیشتری پذیرفته است. اولین نشانه بارز عملی این تحول بمباران دو شب قبل جلسه جیش الفتح از سوی نیروهای ائتلاف بود که در آن بسیاری از فرماندهان این گروه و فرمانده ارشد جبهه نصرت هم حضور داشتند که در نهایت به مرگ چند نفر از آنها از جمله یکی از بنیانگذاران جبهه نصرت منجر شد. این در حالی است که تا پیش از این هر بار روسیه مناطق در دست این گروه‌ها به‌خصوص در اطراف حلب را هدف قرار می‌داد، با اعتراض آمریکا مواجه می‌شد که تاکید می‌کرد در آنجا داعش نیست و نباید بمباران می‌شد.

نشانه دیگر از این تغییر نگرش آمریکا به وضعیت میدان، تصمیم دو کشور برای تشکیل یک تیم اطلاعاتی مشترک برای غربال و سوا کردن گروه‌های "میانه‌رو" از "تروریستی" است. این تصمیم هرچند در نگاه اول مثبت و موثر می‌رسد اما همان‌قدر به نظر می‌تواند سنگ پیش پای این آتش‌بس و هر طرح دیگر بعدی بر این اساس باشد چرا که بعید است واقعا روسیه و آمریکا از یک طرف، و نیروهای روی زمین تحت حمایتشان و کشورهای دیگر بازیگر در میدان سوریه از طرف دیگر، بر سر تعریف معیارهای "میانه‌رو" و "تروریست" با هم اتفاق نظر داشته باشند.

شبی که رهبر فتح شام کشته شد، غالب گروه‌های مسلح مخالف دولت و حتی گروه چشمگیری از فعالان ضد بشار اسد نه تنها او را شهید خواندند و تسلیت گفتند بلکه از آمریکا به خاطر "کشتن رهبری که می‌خواست حصر حلب را بشکند" لب به شکایت و انتقاد باز کردند. جالب آنکه بیشتر این گروه‌ها مانند احرار شام و نورالدین زنکی از جمله گروه‌هایی هستند که همچنان از دید ائتلاف آمریکا در دسته‌بندی "میانه‌روها" قرار می‌گیرند و معلوم نیست تا چه حد خواهند توانست بین خود و جبهه فتح شام فاصله بگذارند وقتی در بسیاری از جبهه ها مانند حلب و ادلب، هم‌سو در حرکتند.

از سوی دیگر مشخص نشده وقتی صحبت از این غربال به میان آمده، روسیه و آمریکا بر سر حزب الله لبنان که در فهرست تروریستی آمریکاست و گروه‌های متعلق به سپاه قدس ایران به چه نتیجه‌ای رسیده‌اند.

صحبت از آتش‌بس و تقسیم‌بندی روی کاغذ همیشه راحت‌تر و ساده‌تر از آنی است که در میدان در جریان است. در معرکه امروز سوریه ما با ده‌ها گروه بزرگ و کوچک مسلح مواجه ایم که حتی شعارها و طلب‌های هیچ‌کدامشان شبیه هم نیست و فرماندهانشان لزوما خیلی هم پای‌بند حامیان خارجیشان هم نیستند. به ویژه وقتی طرح آتش‌بس، پاسخ‌گوی هیچ‌کدام از خواسته‌ها و هدف‌های اصلیشان نباشد.

البته دست‌کم این طرح فعلا برای دولت سوریه به گفته آقای لاوروف قابل‌قبول بوده و این طرف حاضر است مراحل آن را اجرا کند و به آن پای‌بند باشد. چیزی که مخالفان و فعالان ضد دولت در شبکه‌های اجتماعی می‌گویند این دلیل واضحی است که طرح جدید به کام دولت است و ضربه‌ای سخت بر مخالفان به‌خصوص در نبرد حلب.

در واقع شرایط میدان سوریه چنان شده که برای آنها که روی زمین جنگ را تجربه می‌کنند یا خود در جنگ اند، به پایداری هر طرح آتش‌بسی به دیده تردید می‌نگرند و یا به کل آن را از همان ابتدا محکوم به شکست می‌دانند.

یکی از ساکنان حلب در توییتر خود نوشته همه بندهای این طرح باز حکایت از شکست دارد، فقط ممکن است مصادف‌بودنش با عید قربان، آن را چند روزی موفق کند چون همه مشغول قربانی‌کردن گوسفند خواهند بود؛ نه یک‌دیگر.

موضوعات مرتبط