زندگی در میان داعشی‌ها به روایت یک عضو فراری

حق نشر عکس AP
Image caption شورشی‌های سنی تحت رهبری داعش بسیاری از مناطق شمال غربی عراق و سوریه را تصرف کرده‌اند

در خاورمیانه "خلافت اسلامی" اعلام شده و گروه داعش که در پشت این داستان قرار داشت اکنون نام خود را به "دولت اسلامی" تغییر داده است. برنامه پانوراما با یکی از اعضای فراری داعش درباره زندگی‌ در این گروه جهادی مخوف مصاحبه کرده است.

داعش سازمانی نیست که به راحتی بتوان ترکش کرد. ما با فردی ملاقات کردیم که از داعش فرار کرده بود و از عواقب فرار وحشت داشت. می‌‌گفت: "بی‌ رحمی داعش هر کسی را به وحشت می‌‌اندازد. اعضای دور و نزدیک خانواده من هنوز آنجا هستند. من از عاقبت آنها می‌ترسم. اگر دستشان به خود من نرسد، سراغ آنها می‌‌روند."

او عصبی بود و پس از چند ساعت بحث کردن و نوشیدن چند لیوان کوچک چای شیرین داغ، راضی‌ شد که مصاحبه‌ای با او ضبط کنیم. فقط در صورت مخفی‌ ماندن نامش حاضر به صحبت با ما بود. جلوی دوربین صورتش را با چفیه پوشاند و به او قول دادیم که از اسمش در مصاحبه استفاده نکنیم.

او استراتژی داعشی‌ها را این گونه خلاصه کرد: "اگر علیه من باشی کشته خواهی‌ شد. اگر یار من باشی‌ باید با من همکاری کنی‌ و در همه زمینه‌ها تسلیم خواسته و فرمانبردار من باشی‌."

'قلبت به شور می‌افتاد'

اطلاعات کمی‌ در مورد سیستم کاری داعش در دست است. جای تعجب نیست وقتی‌ می‌‌گویند هر روزنامه‌نگاری را که به قلمروشان وارد شود به عنوان جاسوس حبس می‌‌کنند. برای همین به مرز ترکیه و سوریه رفتیم تا با این عضو فراری ملاقات کنیم.

نوار مرزی با آغاز جنگ داخلی‌ سوریه به مجموعه‌ای از خانه‌های امن و خطوط پشتیبانی برای شورشیان این کشور تبدیل شد. دولت ترکیه آشکارا اعلام کرده که داعش اجازه ورود به این بخش را ندارد، پس طبیعی‌ بود با افرادی برخورد کنی‌ که برای فرار از داعش به این منطقه پناه آورده‌اند.

این شخص فراری در آغاز با هدف مبارزه با بشار اسد به یکی از گردان‌های اسلامگرای "ارتش آزاد سوریه" پیوست و پس از آن که کل ایل و تبارش با داعش بیعت کردند و چون خودش هم به ایجاد یک دولت اسلامی اعتقاد داشت به این گروه ملحق شد.

اولین دستوراتی که از جانب داعش دریافت کرد، لزوم شرکت در یک دوره آموزشی شریعت اسلام بود. می‌‌گفت: "البته نه احکام دین اسلام، بلکه احکام دولت اسلامی. یعنی آن‌ اسلامی که خودشان می‌‌خواستند را به تو یاد می‌‌دادند."

"دلت جذب این احکام می‌‌شود، نه فکرت. یعنی‌ حرفهایشان قلبت را به شور می‌اندازد. این مرحله اول کار است، مرحله دوم تمرینات و آموزش‌های نظامی است."

او توضیح داد که داعش از شورش‌های ضد آمریکایی که در آغاز تصرف عراق به دست آمریکا اتفاق می‌‌افتاد درس‌هایی گرفت. در آن زمان آن‌ها سنی‌های عراق را با خود دشمن کرده بودند. به گفته او داعش در سوریه سعی‌ می‌‌کرد هنگام ورود به شهرهای مختلف کارهایی را که در عراق کرده بود تکرار نکند.

او می‌گفت: "در ابتدا، داعش به نیکی‌ با مردم رفتار می‌‌کرد و سعی‌ می‌‌کرد آنها را با برآورده کردن نیازهایشان جذب کند چون به شدت از دست بشار اسد و رژیمش رنج کشیده بودند."

"پس از این که موفق می‌‌شد مردم را جذب خود کند، رویکردش به وضوح از گروهی خیر به گروهی خشن و بی‌رحم تغییر می‌‌کرد. حالا یا با ما هستی‌ یا علیه ما. حد مابین وجود ندارد."

قانون شریعت

"در تمام شهرها و روستاهایی که تحت تسلط داعش است، محافظه‌کارانه‌ترین نسخه شریعت را به اجرا در آورده‌اند. در مورد ظاهر افراد، قوانینی با محدودیت شدید اعمال می‌‌شود: مردان باید ریش داشته باشند و زنان با چادر کاملا پوشیده باشند و کل جمعیت آن شهر باید به آن عمل کنند."

"هر آن چه که با اعتقادات آنها در تضاد باشد ممنوع است. هر کسی دنبال آنچه داعش مردود دانسته برود، مرتد است و باید کشته شود."

تهیه‌کننده ما با زنی‌ ملاقات کرد که با همسر و فرزاندانش از رقه در سوریه به ترکیه فرار کرده بودند. می‌‌گفت یکی‌ از پیکارجویان داعش که به گشت خیابانی مشغول بوده، او را تهدید کرده بود، تنها به این خاطر که به صورت اتفاقی یک سانتی‌متر از شلوارش از زیر چادرش معلوم بوده.

"من چادر سرم بود، اما موقع پیاده شدن از ماشین فراموش کردم که درستش کنم. نمی‌‌دانم چگونه متوجه من شد، واقعا نمی‌‌دانم. و متاسفانه مصری بود و سوری نبود که غصه زنی‌ از ملت خودش را بخورد."

مرد فراری از داعش می‌‌گفت این از استراتژی‌های حساب شده داعش بود که افرادی را برای گشت زدن در شهر‌ها بگمارد که متعلق به آن‌ کشور نباشند.

"دولت اسلامی افرادی بسیار جوان از دیگر کشورها و ملیت‌های مختلف را جذب می‌کند تا بتواند فکر آنها را با ایدئولوژی داعش شستشو بدهد."

"بنابراین آنها مناطق تحت تصرفشان را نه توسط افراد محلی بلکه با نیروها و افراد خودشان، که قبلا برای این کار آماده کرده‌اند، کنترل می‌‌کنند."

جهادی‌های داعش می‌‌خواهند وضعیت را در دید خودشان به اسلام دوران پیغمبر و یارانش که صورت خالصتری از این دین بوده برگردانند. آنها به تفسیر تحت‌الفظی از قرآن اعتقاد دارند.

حالا ابوبکر بغدادی، رهبر داعش، خود را خلیفه مسلمانان اعلام کرده است؛ یعنی‌ جانشین محمد و طایفه‌ا‌ش. او از‌ تمام مسلمانان در سراسر جهان خواسته که با او بیعت کنند؛ اما این حکومت توسط شخصیت‌های مذهبی در اطراف منطقه محکوم شده است.

از بغدادی به عنوان یک استراتژیست جنگی زیرک نیز یاد می‌شود. مثلا، برخی‌ گزارش‌ها از موصل حاکی از اقداماتی است که داعش برای ایجاد اعتماد و امنیت مردم انجام داده است. موانع امنیتی تخریب شده‌اند تا جاده‌ها دوباره باز شوند، خطوط برق دوباره وصل شده‌اند و حقوق کارمندان شهرداری پرداخت می‌‌شود. اگر این اقدامات جواب ندهد، داعش می‌‌تواند به زور شلاق و شمشیر متوسل شود، اتفاقی که بارها در گذشته افتاده است.