انتخابات پارلمانی روسیه: پوتین به دنبال مشروعیت؟

حق نشر عکس EPA

انتخابات پارلمانی روسیه که یکشنبه (۱۷ سپتامبر/۲۷ شهریور) برگزار می‌شود، هشتمین انتخاباتی است که من در این کشور می‌بینم یا گزارش می‌کنم – و باید بگویم تا اینجا کمتر از هفت انتخابات قبلی جالب بوده.

در مسکو که راه می‌روی پوستر و پلاکارد به اندازه سال‌های قبل نیست. هفته پیش یک روزنامه روسی به شوخی نوشته بود انتخابات مجلس دوما "فوق محرمانه" است، چون رأی‌دهنده‌ها هم اسم نامزدها را نمی‌دانند.

این همه در حالی است که روی کاغذ این انتخابات باید هیجان‌انگیز‌تر از انتخابات‌های پیشین باشد، چرا که قانون انتخابات کمی تغییر کرده و احزاب بیشتری شرکت کرده‌اند – حتی به چند منتقد کرملین هم اجازه داده شده نامزد شوند.

گذشته از این، این بار نیمی از نمایندگان پارلمان از حوزه‌های تک‌نماینده انتخاب می‌شوند، نه از روی فهرست‌های حزبی. در حقیقت نظام انتخاباتی به شیوه قدیمی بارگشته که مردم به یک نامزد مشخص برای حوزه خودشان رأی می‌دهند.

با این حال، زمان برگزاری انتخابات طوری است که مردم آنچنان درگیر نشده‌اند. انتخابات دوما قرار بود دسامبر برگزار شود. اما مقام‌های مسئول تصمیم گرفتند سه ماه زودتر – نزدیکتر به تابستان – برگزارش کنند. در نتیجه، مردم بیش از آنکه به فکر انتخاب نماینده باشند، به فکر تعطیلات و برداشت محصولات کشاورزی و آماده کردن بچه‌ها برای سال تحصیلی جدیدند.

اما چرا انتخابات را جلو انداختند؟ کرملین چه نفعی می‌برد که انتخابات را به جای دسامبر سپتامبر برگزار کند؟

حق نشر عکس EPA
Image caption پوتین و مدودف، رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر روسیه، در دیدار با ماهی‌گیران در جریان کارزار انتخاباتی‌

منتقدان می‌گویند دولت می‌خواسته جمعیت شهری که عموما بیشتر منتقد دولتند کمتر وقت داشته باشند نیروهایشان را بسیج کنند. برداشت قالب این است که مشارکت پایین‌تر به نفع حزب حاکم است.

ولادیمیر پوتین می‌خواهد این مجلس هم مثل دوره‌های پیشین حامی کرملین باشد. حتی اگر حزب حاکم – روسیه متحد – نتواند اکثریت مطلق داشته باشد، سه حزب "مخالف رسمی" (کمونیست‌ها، حزب عدالت روسیه و حزب لیبرال دموکراتیک) قاعدتا آن‌قدر رأی خواهند آورد که دوما کمابیش گوش‌به‌فرمان کرملین باشد.

اما این بار کرملین چیزی بیش از این می‌خواهد. می‌خواهد مجلس در چشم مردم نهادی مشروع باشد.

پس از انتخابات پارلمانی سال ۲۰۱۱، اعتراض‌های خیابانی روسیه را فراگرفت. مردم معتقد بودند به نفع حزب روسیه متحد تقلب شده. اعتراض‌ها کمی بعد با سرکوب کرملین و اختلاف درونی معترضان فروکش کرد، اما همان‌قدر اعتراض هم بزرگ‌ترین دردسری بود که آقای پوتین تجربه کرده بود.

کرملین نمی‌خواهد آن تجربه تکرار شود، نمی‌خواهد دوباره انگ تقلب به انتخابات بزنند. از همین روست که قانون انتخابات عوض شده و الا پامفیلووا، از فعالان حقوق بشر که خوشنام است، به ریاست کمیسیون مرکزی انتخابات گماشته شده.

البته این به این معنا نیست که روند انتخابات جاری جای نقد ندارد. همان‌طور که بالاتر گفتم، به نظر می‌رسد تغییر زمان انتخابات هم برای اثر گذاشتن بر نتیجه بوده.

مشکلات اقتصادی روسیه نیاز به مشروعیت را هم بیشتر کرده. هشت سال پیش، ذخیره ارزی روسیه حدود ۱۴۰ میلیارد دلار بود. هفته گذشته، معاون وزیر اقتصاد این کشور اعلام کرد ذخیره در سال ۲۰۱۷ تمام می‌شود.

حق نشر عکس Getty
Image caption الا پافیلووا، رئیس کمیته مرکزی انتخابات روسیه

اگر این اتفاق بیافتد، پرداخت کمک‌هزینه‌های دولتی، حقوق کارمندان و بازنشستگان مشکل‌تر از پیش می‌شود. ممکن است دولت راهی جز اصلاحات اقتصادی – که مطلوب مردم نیست – نداشته باشد.

اما اصلاحات اقتصادی برای کل ساختار قدرت تبعات خواهد داشت.

نظامی که ولادیمیر پوتین ساخته یک نظام عمودی و بالابه‌پایین است که خودش، به‌عنوان رئیس‌جمهور، در رأس است و همه نهادهای دیگر قدرت از جمله پارلمان زیردست و فرمانبرند. چنین نظامی تا چرخ اقتصاد می‌چرخد، کار می‌کند. اما خزانه که خالی می‌شود، اعتراض‌های مردمی هم بالا می‌گیرد

خطری که کرملین را تهدید می‌کند این است که اگر مشروعیت همه نهادهای کشور – از جمله پارلمان – زیر سؤال باشد، مردم همه امیدشان را به شخص اول مملکت می‌بندند.

مطالب مرتبط