BBCPersian.com
  •    راهنما
تاجيکستان
پشتو
عربی
آذری
روسی
اردو
 
به روز شده: 18:26 گرينويچ - دوشنبه 23 ژوئيه 2007 - 01 مرداد 1386
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
انتخابات ترکیه: چرا "عدالت و توسعه" برد؟
 

 
 
اردوغان و گل در کنار همسرانشان
اردوغان و عبدااله گل در کنار همسرانشان پیروزی حزب عدالت و توسعه را جشن می گیرند
نیمه شب گذشته، اندک زمانی بعد از اعلام نتایج اولیه انتخابات پارلمانی ترکیه، صدای رجب طیب اردوغان، رهبر حزب عدالت و توسعه، در تمام ایستگاه های تاکسی استانبول به گوش می رسید. راننده ها و مردم در جای جای شهر دور یکی از تاکسی هایی که رادیویش با صدای بلند روشن بود گرد آمده بودند تا سخنان رهبر حزب پیروز این انتخابات را بشنوند.

آقای اردوغان که پس از رای دادن در استانبول راهی آنکارا، پایتخت ترکیه، شده بود در جمع طرفدارانش در آن شهر با صدایی مملو از هیجان به خاطر آرای بالایی که مردم به نفع حزب او به صندوق ها ریخته بودند تشکر می کرد و به مخالفانش هم پیغام می داد که آنها را نیز در آغوش خواهد گرفت.

در این میان بحث تحلیل نتایج آرا هم در ایستگاههای تاکسی شهر استانبول داغ بود و هر زمان صدای اردوغان به واسطه فریادها و تشویق های مردم آنکارا قطع می شد، همه درباره اینکه چگونه عدالت و توسعه توانست با اکثریت آرا فاتح انتخابات شود به گفتگو می پرداختند.

البته نتایج چندان دور از انتظار نبود و نظرسنجی هایی که پیش از انتخابات از سوی روزنامه رادیکال و زمان ترکیه انجام شد نیز خبر از پیشتازی حزب نخست وزیر این کشور می داد. با وجود این بسیاری از مردم می گفتند با اینکه می دانستند عدالت و توسعه پیروز می شود، تصور نمی کردند بتواند حدود ۴۷ درصد آرا را بدست اورد. از این رو هر یک دلیلی را برای تحلیل این نتیجه مطرح می کردند.

ترس از ارتش

به اعتقاد برخی از مردم یکی از مهمترین دلایل پیروزی چشمگیر عدالت و توسعه وقایعی بود که پیش از انتخابات بر سر گزینش رییس جمهور این کشور رخ داد. چند ماه قبل از این وقتی اردوغان، عبدالله گل، وزیر خارجه دولتش را به عنوان یگانه نامزد حزب برای این سمت مطرح کرد، ارتش به بهانه به خطر افتادن نظام لائیک اقدام به انتشار بیانیه ای اینترنتی کرده و تلاش کرد راه کاخ چانکایا را بر این حزب ببندد.

 اگر ارتش در روند انتخابات ریاست جمهوری مداخله نمی کرد شاید امروز عدالت و توسعه با این تفاوت فاحش نمی توانست از رقبایش سبقت بگیرد.
 
دیلک، از طرفداران حزب جمهوری خلق

دیلک دختر دانشجویی که به حزب "جمهوری خلق"، حزب رقیب عدالت و توسعه، رای داده معتقد است اگر ارتش در روند انتخابات ریاست جمهوری مداخله نمی کرد شاید امروز عدالت و توسعه با این تفاوت فاحش نمی توانست از رقبایش سبقت بگیرد.

این تحلیل در میان بسیاری از روشنفکران و روزنامه نگاران ترک هم مطرح است. حسن جمال نویسنده سرشناس روزنامه ملیت می گوید: "مردم از لج ارتش به عدالت و توسعه رای دادند. چرا که آنها این مداخله را خلاف دموکراسی می دانند."

اما به هر حال دسته ای از مردم هم نگرانی ارتش و حزب نزدیک به آن یعنی جمهوری خلق را بحق می دانند و بر این باورند که تیم اردوغان دیر یا زود دین را به داخل دولت و نظام لائیک راه خواهد داد.

اسلام گرا یا عمل گرا؟

این نگاه از شناختی نشات می گیرد که برخی از مردم نسبت به اعضای حزب عدالت و توسعه دارند. گردانندگان این حزب زمانی از شاگردان محبوب نجم الدین اربکان، رهبر احزاب اسلام گرای رفاه، فضیلت و سعادت بودند، و گرچه در سال ۲۰۰۱ با تاسیس حزب عدالت و توسعه راه خود را از استادشان جدا کردند، همچنان به اسلام گرایی معروفند. به همین دلیل هم حامیان افراطی لائیسیسم در این کشور بر این باورند که اگر این حزب بتواند به کاخ ریاست جمهوری راه یابد احکام دینی را در جامعه پیاده خواهد کرد.

این در حالی است که عدالت و توسعه در چهار و نیم سال اخیر از هر گونه تندروی در مسائل دینی پرهیز کرده است. با آن که تصور می شد این حزب به محض قدرت گرفتن الکل را ممنوع اعلام کرده و اجازه شنا به زنان در استخرهای عمومی ندهد و یا حتی حجاب را اجباری کند، دولت اردوغان هیچ گامی در تحقق این مسائل برنداشته است.

اما به رغم این، گروهی معتقدند که این حزب فعلا دست به عصا راه می رود و حتما برنامه هایی در پشت پرده برای این موضوعات دارد. جالب این که همین موضوع سبب شده که بخشی از طبقه محافظه کار ترکیه از این حزب چندان خشنود نباشند.

امینه، که چادری مثل زنان عثمانی سر کرده و تنها چشمها و قسمتی از بینی اش دیده می شود، می گوید: "من و اطرافیانم عدالت و توسعه را حزبی اسلامی نمی دانیم . اگر واقعا اسلام گرا بودند همسر اردوغان به عنوان یک زن مسلمان با جورج بوش دست نمی داد. آنها فقط ادای اسلام گرایی در می آورند."

رجب طیب اردوغان
بعضی از ترکهای مذهبی سنتی، حزب عدالت و توسعه را حزبی اسلام گرا نمی دانند

در مقابل زلنور، زن میانسالی که نمی گوید به چه حزبی رای داده، واژه اسلام گرا را برای اردوغان و اطرافیانش به کار می برد و بر این باور است اگر آنها تمام مراکز قدرت را بدست آورند خواسته های خود را عملی می کنند و نظام لائیک را برای همیشه برمی چینند.

زلنور می گوید: "همه چیزبه آرامی آغاز می شود. حتی اگر این حزب کار خاصی نکند اسلام گرایی مردان و محجبه بودن زنانش ناخوداگاه در ذهن مردم جا می گیرد و با توجه به این که قشری از ملت این کشور زمینه پذیرش بسیاری از چیزهای سمبلیک مانند حجاب را دارند، آرام آرام همین ها نمو یافته و جامعه را به سوی مذهب گرایی و محافظه کاری بیشتر سوق می دهد."

سرکان، گارسن یکی از رستورانهای خیابان استقلال استانبول، که معتقد است این حزب به طور علنی سعی در تغییر نظام دارد، با صراحت می گوید: "من مطمئنم که عدالت و توسعه قصد اسلامی کردن جامعه را دارد. قبل از آمدن اردوغان بر سر قدرت، راکی، نوشیدنی الکلی ترکها، بدون مالیات و به قیمت مناسب فروخته می شد. اما دو سال قبل دولت شایعه راکی تقلبی را راه انداخت و بعد تمام شیشه ها را جمع آوری کرده ازنو با مالیاتی سنگین به رستورانها فروخت."

به نظرافرادی مانند زلنور و سرکان، رای دهندگان به عدالت و توسعه تنها از قشر دیندار جامعه بوده اند که معتقدند عدالت و توسعه آنها را به بهشت راهنمایی خواهد کرد. اما همه کسانی که در ایستگاه تاکسی منطقه لوند استانبول ایستاده اند و طرز پوشش آنها از رفاه اقتصادی نسبی آنها حکایت دارد، با این نظر موافق نیستند.

بوران، پسر جوانی که دانشجوی هنر است، می گوید: "اگر عدالت و توسعه توانست رای بالایی بیاورد به سر سلامتی نا توانی بعضی رقبایش مانند حزب دموکرات از یک سو و اشتباهات برخی دیگر همچون حزب جمهوری خلق است. خدا برای هر سیاستمداری رقیبانی مانند رقبای اردوغان نصیب کند."

حزب جمهوری خلق به رهبری دنیز بایکال با مطرح کردن لزوم کسب رای ۳۶۷ نماینده مجلس برای انتخاب رییس جمهور، عملا بدعتی جدید در تاریخ پارلمان ترکیه گذارد و عبدالله گل را از نشستن بر این مسند بازداشت. حزب بایکال در انتخابات دیروز تنها ۲۰ در صد آرا را به دست اورد که نزد مردم ترکیه به عنوان شکستی سخت و شاید جبران ناپذیر تعبیر شد.

اقتصاد؛ عامل اصلی

در این میان سعادت الدین، یکی از جوانانی که با دقت به سخنرانی اردوغان گوش می کند، می گوید: "شما که یک خبرنگار خارجی هستی الان با حرفهایی که شنیدی بر روی موضوع پیروزی اسلام گراها تمرکز می کنی. اما واقعا این طورنیست. نه عدالت و توسعه اسلام گرا به معنی واقعی است و نه جدال اسلام و لائیسیسم در مسائل روزمره مردم جایی دارد. برای مردم مسائل اقتصادی در درجه اول اهمیت قرار دارد."

 اگر عدالت و توسعه توانست رای بالایی بیاورد به سر سلامتی نا توانی بعضی رقبایش و اشتباهات برخی دیگر از رقباست. خدا برای هر سیاستمداری رقیبانی مانند رقبای اردوغان نصیب کند.
 
بوران، دانشجوی هنر

نگاهی به جدول آرا هم این جملات را تصدیق می کند. با آن که پیش از انتخابات در برخی از شهرهای ترکیه از جمله آنکارا، ازمیر و استانبول به دعوت سازمانهای غیردولتی حامی لائیسیسم چندین تظاهرات در حمایت از نظام سکولار و تا حد زیادی بر ضد دولت اردوغان برگزار شد، باز در تمام این شهرها هم عدالت و توسعه بیشتر آرا را بدست آورد.

به دنبال حرفهای سعادت الدین، یکی از رانندگان تاکسی تاکید می کند قسمتی از آرای عدالت و توسعه متعلق به کسانی است که خواهان ادامه ثبات اقتصادی بوده اند. سلامی هم که در آق مرکز، یکی ازبزرگترین مراکز خرید این منطقه، مغازه دارد این گفته را تایید می کند: "عدالت و توسعه در اقتصاد موفق بوده و توانسته در جذب سرمایه خارجی خوب عمل کند. اما دیگر احزاب در برنامه هایشان گفته بودند راه را بر خارجی ها خواهند بست. این برای تجار ترکیه خوشایند نیست."

عدالت و توسعه در این سال ها توانست نرخ تورم را مهار کند و ارزش لیر ترک را با برداشتن صفرهای بیشمارش افزایش دهد. در این دوران روابط تجاری ترکیه با بسیاری از کشورهای منطقه از جمله ایران هم افزایش یافت و سرمایه گذاری شرکتهای غربی در بانکهای این کشور هم رشد قابل ملاحظه ای کرد.

از طرفی به نظر می رسد وعده عدالت و توسعه درباره تغییر و اصلاح قانون اساسی نیز در جلب آرای گروهی از مردم و به ویژه افراد تحصیل کرده و روشنفکر جامعه بی تاثیر نبوده است. قانونی که قسمت اعظمش در پی دو کودتای ۱۹۶۰ و ۱۹۸۰ در این کشور تصویب شده و حاوی مصوبه هایی همچون منع ورود دختران محجبه به اماکن رسمی، ممنوعیت فعالیت اقلیتهای مذهبی و فرهنگی و موانع بسیاری درباره آزادی عقیده است. علی شعر دیلک، خبرنگار سی ان ان ترک در این باره می گوید: "این قوانین باید تغییر کند. تا کی می توان یک کشور را با قوانین نظامیان اداره کرد و منتظر رشد آن جامعه شد."

ولی برخی دیگر مانند خانم نازلی ارای، نویسنده وعضو سابق حزب جمهوری خلق، دغدغه های متفاوتی دارند. او نگرانی اش را درباره پیروزی اردوغان چنین به زبان می آورد: "اگر باز هم بر سر انتخاب رئیس جمهور اختلافی میان دولت و ارتش رخ دهد، این بار احتمال کودتا واقعا هست و این یعنی از بین رفتن دموکراسی کج دار و مریز ما. من نمی خواهم عدالت و توسعه به تنهایی دولت تشکیل دهد، چون در آن صورت باز همان درگیری ها پیش می آید و در این میان فقط مردم زیان می بینند."

به اعتقاد خانم ارای مداخله مجدد ارتش در دولت، پرونده ترکیه را در اتحادیه اروپا برای همیشه خواهد بست. اردوغان چندی قبل به مخالفانش به طور تلویحی پیغام داده حاضر به رایزنی و نرمش درباره انتخاب رییس جمهور است، ولی هنوز نگفته آیا کاندیدای دیگری غیر از عبدالله گل رامعرفی خواهد کرد یا نه. البته امکان تکرار نامزدی وزیر خارجه کنونی برای کاخ چانکایا تا حدودی ضعیف می نماید.

 
 
انتخابات ترکیه انتخابات ترکیه
ارامنه، کردها و علویها
 
 
انتخابات ترکیه انتخابات ترکیه
شیوه های تبلیغاتی در تابستان گرم ترکیه
 
 
انتخابات ترکیه انتخابات ترکیه
الگویی برای کشورهای منطقه؟
 
 
پرچم ترکیهترکیه
نمایه سیاسی یک کشور
 
 
پرچم ترکيهبر سر دوراهی
جدال سکولاريسم و دموکراسی در ترکيه
 
 
مطالب مرتبط
اخبار روز
 
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
 
 
   
 
BBC Copyright Logo بالا ^^
 
  صفحه نخست|جهان|ايران |افغانستان |تاجيکستان |ورزش |دانش و فن |اقتصاد و بازرگانی |فرهنگ و هنر |ویدیو
روز هفتم |نگاه ژرف |صدای شما |آموزش انگليسی
 
  BBC News >>|BBC Sport >>|BBC Weather >>|BBC World Service >>|BBC Languages >>
 
  راهنما | تماس با ما | اخبار و اطلاعات به زبانهای ديگر | نحوه استفاده از اطلاعات شخصی کاربران