Dhibka xoonka dheeftiisaa ka badan

Wasp Lahaanshaha sawirka Getty Images

Cilmi-baaris cusub oo lasoo saaray ayaa muujinaysa waxtarka iyo faa'iidooyinka badan ee uu deegaanka u leeyahay xoonka oo ah nooc ka mid ah cayayaanka.

Waxa kaliya ee fasaxaaga xagaaga qasi kara waa noolahan yare ee qaniinyada kulul, kuna dul dega cuntadaada ama cabitaankaaga, dadka inta baddana way dhibsadaan.

Malaha waxa uu ka mid yahay noolayaasha laga haysto fikradaha khaldan, loona baahanyahay in wacyigalin laga sameeyo.

Cilmi-baarista cusub ayaa waxa ay ku doodaysaa in uusan ka faa'iido yarayn noolaha kale ee ay isku bahda yihiin ee shinnida.

Noocyada xoonka

Xoonku wuxuu leeyahay noocyo aad u badan, dalka UK oo kaliya waxaa la diiwaangaliyey wax ka badan 9,000 oo nooc oo xoon ah.

Waxa uu noolyahay koox koox, koox kastana waxa waxa ay leedahay shaqo u gaar ah, iyaga oo xitaa leh heykal hoggaameed oo ay boqorada hoggaamiso.

Inta badan xoonka waa mid u nool kali kali, kuwo ayaa aad u yaryar oo ay xitaa adagtahay in la arko.

Xoonka waxa uu dhistaa buul dhoobo ka samaysan oo ay ka qeybqaataan koox badan oo xoon ah.

Waxa uu awood u leeyahay in uu dhisto hoy adag oo muddo aad u dheer jiri kara, ayna adagtahay in uu u dumo si sahlan.

Xoonka labka ah isagu kama qeyb qaato wax shaqo ah, wuxuuna ka dhashaa ukunta boqorada ee shaqaalaha ma dhalaan xoonka labka ah.

Inkasta oo aysan samaynin wax malab ah, haddana waxa ay xagga waxtarka deegaanka kala mid yihiin shinnida.

Lahaanshaha sawirka Getty Images

Xoonka waxa u cunaa cayayaanka dhibaatada ku ah beeraha iyo deegaanka intiisa kale, waxaana lagu qiyaasay UK oo kaliya in sanad kasta uu xoonka cuno 14 milyan kiilo garaam oo xasharaad ah.

Sidoo kale xoonka wuxuu ka qeybqaataa taranka dhirta, wuxuuna ku degaa ubax unugyada dhediga wadda, isaga oo marka dambana ku dega ubaxa geedka labka ah, sidaasina waxaa ku dhasha taran geedaha dhexdooda ah iyo bacrimin dabiici ah.

Maadaama xoonka aad u jecelyahay waxyaabaha sokorta ku badantahay ama macaan, mashruuc cilmi baaris ah oo lagu magacaabo Big Wasp Survey ayaa dadka ugu baaqaya in ay ka qeybqaataan daraasadda si wax badan looga ogaado noolahan layaabka leh.

Waxaa iska kaashanaya jaamacadda London, tan Cloucentershire iyo barnaamijka Countryfile ee BBC-da, waxaana la doonayaa in la helo xog ku filan oo ku saabsan noolahan.

Guud ahaan cayayaanka ayaa maraya marxalad aad u adag xili lagu jiro dunida oo cimilada oo sii kululaanaysa iyo isticmaalka sunta cayayaanka oo laynaysa noole badan oo deegaanka faa'iido u leh.

Inkasta oo ay jiraan barnaamijyo badan oo lagu daryeelo cayayaanka kale sida shinnida iyo balanbaalista, haddana kuwa badan oo kale oo xoonka ka mid yahay ayaa aad loo dayacay.

Lahaanshaha sawirka Getty Images