Got a TV Licence?

You need one to watch live TV on any channel or device, and BBC programmes on iPlayer. It’s the law.

Find out more
I don’t have a TV Licence.

Muhtasari

  1. Mahakama yatoa sababu za kufutwa kwa uchaguzi wa Urais Kenya
  2. Majaji 2 wanaopinga uamuzi huo wazungumza
  3. Naibu jaji mkuu asema huenda uchaguzi ulidukuliwa
  4. IEBC iliharibu uchaguzi, hivyobasi inafaa kulaumiwa
  5. IEBC ilikiuka agizo la mahakama la kufungua sava za teknolojia yake
  6. Serikali ilitumia raslimali za serikali kufanya kampeni

Habari za moja kwa moja

time_stated_uk

Uchambuzi: Uamuzi wa Mahakama Kuu Kenya unaupa motisha upinzani

Wakati jaji Mkuu wa Mahakama Kuu ya Kenya David Maraga alipo batilisha matokeo ya uchaguzi wa Kenya alikuwa amesema kuwa alibaini "hitilafu na ukiukaji wa sheria " katika mchakato wa uchaguzi.

Uamuzi wa leo uliainisha madai yote hayo kwa kina. Mahakama imeishutumu Tume huru ya Uchaguzi na Mipaka nchini humo (IEBC) kwa kushindwa kufuata sheria katika utendaji wake.

Shutuma hiyo inakuja wakati IEBC ikikabiliwa na mzozo wa imani kwa raia.

Mahakama imeupatia upinzani silaha zaidi ya kushinikiza kufutwa kazi kwa maafisa wa tume ya IEBC na mageuzi katika mifumo uchaguzi kabla ya uchaguzi wa marudio.

Majaji wameafiki hoja ya upinzani kwamba kampuni iliyochapisha karatasi za kupigia kura, kwamba baadhi ya karatasi hizo hazikuwa na ishara za usalama.

Muungano wa upinzani Nasa wanataka IEBC kuitafuta kampuni nyingine ya kuchapisha karatasi za kupigia kura kwa ajili ya uchaguzi wa marudio.

Hii inamaanisha kwamba mwenyekiti wa tume ya uchaguzi IEBC Wafula Chebukati anakabiliwa na shinikizo kubwa ikubadili kikosi chake na kujiandaa kwa ajili ya uchaguzi, suala ambalo linaonekana haliwezekani.

Rais Uhuru Kenyatta na naibu wake Uhuru Ruto, ambao hawakuficha ukosoaji wao kwa majaji, walijibu pia. Rais alimtaja Jaji Maraga kama muhuni ''mkora'' na akatishia kukabiliana naye baada ya uchaguzi wa marudio.

Bwana Maraga alijibu tisho hilo kwa njia yaisiyo ya woga.

Alisema atatetea utawala wa kisheria licha ya "vitisho".

Wafuasi wa upinzani nchini Kenya
AFP
Wafuasi wa Muungano wa Upinzani nchini Kenya NASA

Wafuasi wa upinzani wakaribia lango la mahakama ya Juu

Wafuasi wa upinzani wakaribia lango la mahakama ya juu baada ya kuwashinda nguvu polisi
BBC
Wafuasi wa upinzani wakaribia lango la mahakama ya juu baada ya kuwashinda nguvu polisi
Maafisa wa Polisi wakijaribu kuweka usalama nje ya mahakama ya juu
BBC
Maafisa wa Polisi wakijaribu kuweka usalama nje ya mahakama ya juu
Wafuasi wa upinzani na maafisa wa polisi wakikabiliana katika barabara inayoelekea katika mahakama ya juu
b
Wafuasi wa upinzani na maafisa wa polisi wakikabiliana katika barabara inayoelekea katika mahakama ya juu

''IEBC inafaa kufanya maandalizi mapya''

Jaji mkuu nchini Kenya David Maraga amefanikisha uamuzi wa mahakama kuu kuhusu kufutiliwa mbali kwa matokeo ya urais.

''Mfumo wa uchaguzi nchini Kenya ulitengezwa kuwa rahisi na wenye uhakika''. ''Kati ya tarehe 8 na 11 mwezi Agosti uchaguzi uliofanywa haukuwa hivyo'' alisema.

''Kesi ya kupinga uchaguzi iliopo mbele yetu ilikuwa rahisi kuelewa''.

''Ni wazi kwamba IEBC haikuelewa. IEBC inafaa kurudi katika maandalizi yake'' , jaji Maraga aliongezea.

''Mahakama nyengine pia ingefanya uamuzi kama huu iwapo makosa yaliofanyika katika uchaguzi yatarejelewa'', aliongezea.

Jaji mkuu David Maraga
BBC
Jaji mkuu David Maraga

''Uchaguzi haukuwa na uwazi wala haukuhakikiwa''

Mahakama ya juu nchini Kenya imesema kuwa ilifutilia mbali uchaguzi wa urais nchini humo kwa sababu haukuwa na uwazi wala ithibati .

Mahakama hiyo imelaumu tume ya uchaguzi ya IEBC na mwenyekiti wake kwa kushindwa kupokea matokeo yote kabla ya kutangaza matokeo ya urais.

Pia imekosoa tume hiyo ya uchaguzi kwa kukaidi amri ya mahakama kufungua sava za kompyuta zake ili zichunguzwe hatua iliofanya mahakama hiyo kukubali madai ya upinzani kwamba mfumo wa kutangaza matokeo ulikuwa umeingiliwa na kutumiwa vibaya.

Naibu jaji mkuu bi Philomena Mwilu
BBC
Naibu jaji mkuu bi Philomena Mwilu

Nani atakayeendesha uchaguzi ujao wa Kenya?

Tuliripoti awali kwamba tutakua tukitafuta majibu wakati wa maelezo ya majaji wa Mahakama Kuu ya Kenya ya kwanini uchagzui wa mwezi uliopita ulibatilishwa.

Tunataka kujua hususan:

- Tutajua kwa uwazi makosa yoyote yanayodaiwa kufanyika katika uchaguzi ?

-uamuzi huu una maana gani kwa tume ya uchaguzi (IEBC)? Swali la kwanza limejibiwa

- Mahakama imeilaumu tume ya uchaguzi.

Naibu Jaji wa Mahakama Kuu Philomena Mwilu amesema kuwa mfumo wa kupiga kura awali ulidukuliwa, na kuingiliwa na kura, ama IEBC haikukiri kuwa "haikudhibit" kura.

Kwa hiyo hilo linaacha swali kubwa- ikiwa IEBCilishindwa kuendesha uchaguzi kwa mujibu wa katiba, ni nani atakayeendesha uchaguzi ujao?.

Tarehe iliyopendekezwa ya 17 Oktoba inaonekana kukaribia tena sana.

Tume ya uchaguzi ya Kenya IEBC imekosolewa
Getty Images
Tume ya uchaguzi imekuwa ikikosolewa vikali

Jaji Maraga afafanua demokrasia iliyozaliwa na kufa katika saa 24

Kenya ina "demokrasi iliyo kama mtoto aliyezaliwa na kufa baada ya saa 24'' , amesema Jaji wa Mahakama Kuu nchini Kenya David Maraga

Alikuwa akitoa ufafanuzi wa ni kwa nini Mahakama Kuu ilibatilisha uchaguzi wa mwezi uliopita.

Amesema kuwa uchaguzi haukubatilishwa kwasababu tu ulikuwa na hitilafu " Kama hiyo ingelikuwa ndio sababu basi haungefanyika uchaguzi katika nchi hii ," alisema na kuongeza kuwa badala yake amekuwa akiangalia ikiwa kasoro zilizokuwepo ziliathiri matokeo.

Jaji David Maraga
Getty Images
Jaji wa Mahakama Kuu ya Kenya David Maraga

Karatasi za kupigia kura za ziada hupelekwapi?

Mojawapo ya majibizano wakati wa kusikilizwa kwa kesi ya uchaguzi wa urais ni kwamba naibu jaji mkuu Philomena Mwilu aliwauliza mawakili wa IEBC ni nini kinafanyika kwa makatarasi ya yaliosalia ya kupigia kura yanayopatiwa wapiga kura ambao huumpigia kura rais pekee.

Walalamishi walikuwa wamedai kwamba kulikuwa na udangayifu uliofanyika. Bi Mwilu amelirudia swala hilo katika hukumu yake akisema swala la makaratasi ya ziada ya kupigia kura ya urais halikupata jibu la kuridhisha.

Naibu jaji mkuu Philomena Mwilu
NTV
Naibu jaji mkuu Philomena Mwilu

Nyuki wawavamia waandamanaji nje ya mahakama ya juu

Maafisa wa polisi na waandamanaji nje ya mahakama ya juu nchini Kenya awali waliripotiwa kuvamiwa na nyuki na kuwalazimu kutoroka eneo hilo.

Ripota mmoja alisema kuwa waandamanaji waliwachokoza nyuki hao.

Wafuasi wa upinzani nje ya mahakama ya juu

Maombi pia yalifanyika nje ya mahakama ya juu nchini Kenya

Wafuasi wa upinzani wakifanya maombi nje ya mahakama ya juu
BBC
Wafuasi wa upinzani wakifanya maombi nje ya mahakama ya juu
Usalama ulivyoimarishwa katika barabara inayoelekea katika mahakama ya juu
BBC
Usalama ulivyoimarishwa katika barabara inayoelekea katika mahakama ya juu

Jaji Mwilu: Kufeli kwa mtandao sio kufeli kwa teknolojia

Naibu jaji mkuu Philomena Mwilu amekosoa tume ya uchaguzi nchini Kenya IEBC kwa kufuatia kufeli kufuata sheria wakati wa utangazaji wa matokeo ya uchaguzi uliopita IEBC ilikuwa imesema kuwa kwamba matokeo kutoka takriban vituo 10,000 yatacheleweshwa kwa sababu yalitoka katika maeneo yasio na mtandao wa 3G na 4G.

Matokeo kjutoka baadhi ya vituo vya kupigia kura yalikuwa hayajatangazwa wakati rais Uhuru Kenyatta alipotangazwa mshindi wa uchaguzi huo, alisema jaji Mwilu.

Hatua hiyo iliulazimu upinzani kutaka kujua ni matokeo yepi yaliotumiwa na IEBC kumtangaza aliyeshinda uchaguzi huo.

Bi Mwilu amesema kuwa ''kufeli kwa mtandao sio sababu za kufeli kwa teknolojia'' .Aliongezea kwamba hatua ya IEBC kufuata sheria za uchaguzi ''ni dhihirisho tosha kwamba kulikuwa na ukiukaji wa sheria''

Jaji wa mahakama kuu Philomena Mwilu watatu kutoka kushoto
Getty Images
Jaji wa mahakama kuu Philomena Mwilu watatu kutoka kushoto

Jaji: Uchaguzi wa urais ulidukuliwa

Naibu wa jaji mkuu nchini Kenya Philomena Mwilu amesema kuwa kushindwa kwa tume ya uchaguzi nchini kufuata agizi la mahakama ni bayana kwamba madai ya upinzani kwamba uchaguzi huo ulidukuliwa huenda ni kweli.

hatua ya IEBC kukaidi maagizi muhimu inaiwacha mahakama ya juu kukubali madaia ya mlalamishi kwamba mfumo wa kiteknolojia wa IEBC uliingiliwa na data kuchakachuliwa.

Vilevile amesema kuwa maafisa wa IEBC kwa makusudi walichakachua data ama walikataa kukubali kwamba waliharibu utangazaji wa matokeo kupitia teknolojia, alisema Jaji Philomena Mwilu

Mahakama yatoa sababu za kufutwa kwa uchaguzi wa urais Kenya

Mahakama ya juu yatoa sababu za kufutwa kwa uchaguzi wa urais nchini Kenya huku majaji wa mahakama hiyo waliopinga mtokeo hayo pia wakipewa nafasi ya kueleza sababu zao

Mahakama ya juu nchini Kenya ikiendelea kutoa uamuzi wa sababu za kufutiliwa mbali kwa matokeo ya urais nchini Kenya
Getty Images
Mahakama ya juu nchini Kenya ikiendelea kutoa uamuzi wa sababu za kufutiliwa mbali kwa matokeo ya urais nchini Kenya