พบกระแสเหล็กหลอมความเร็วสูงใต้พิภพ ช่วยเพิ่มความเข้มให้สนามแม่เหล็กใกล้ขั้วโลกเหนือ

ภาพแสดงทิศทางการเคลื่อนไหวของกระแสเหล็กหลอมละลายที่แกนโลกด้านนอก Image copyright ESA
คำบรรยายภาพ ภาพแสดงทิศทางการเคลื่อนไหวของกระแสเหล็กหลอมละลายที่แกนโลกด้านนอก

ผลการสำรวจล่าสุดจากฝูงดาวเทียม "สวอร์ม" ขององค์การอวกาศยุโรป (ESA) พบกระแสเหล็กหลอมละลายที่เคลื่อนตัวด้วยความเร็วสูงบริเวณแกนโลกด้านนอก ซึ่งตรงกับจุดที่ลึกลงไปใต้ดินกว่า 3,000 กิโลเมตรใต้อลาสกาและไซบีเรีย โดยกระแสเหล็กหลอมละลายนี้ น่าจะเป็นตัวการที่ทำให้สนามแม่เหล็กโลกบางจุดใกล้ขั้วโลกเหนือมีความเข้มมากกว่าปกติ

การค้นพบดังกล่าว มาจากข้อมูลที่ตรวจวัดโดยฝูงดาวเทียมสวอร์ม ซึ่งโคจรสำรวจเกี่ยวกับสนามแม่เหล็กโลกอยู่ในอวกาศตั้งแต่ปี 2013 โดยพบว่ากระแสเหล็กหลอมละลายดังกล่าวเคลื่อนตัวไปทางทิศตะวันตกด้วยความเร็ว 50 กิโลเมตรต่อปี ซึ่งดร. คริส ฟินเลย์ หนึ่งในคณะวิจัยจากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีเดนมาร์กระบุว่า อัตราความเร็วดังกล่าวแม้จะฟังดูไม่มาก แต่สำหรับใต้พิภพที่มีความหนาแน่นของโลหะหลอมละลายสูง และต้องใช้พลังงานอย่างมากในการเคลื่อนตัวแต่ละครั้ง กระแสเหล็กหลอมละลายที่ไหลเวียนด้วยความเร็ว 50 กิโลเมตรต่อปีจัดว่าเร็วมาก

Image copyright ESA
คำบรรยายภาพ สนามแม่เหล็กโลกส่วนใหญ่เกิดจากการเคลื่อนตัวของเหล็กหลอมละลายที่แกนโลกด้านนอก และช่วยป้องกันสิ่งมีชีวิตจากรังสีอันตรายในอวกาศ

การค้นพบนี้จะมีการตีพิมพ์รายละเอียดในวารสาร Nature Geoscience โดยนักวิจัยเปรียบเทียบกระแสเหล็กหลอมละลายนี้คล้ายกับกระแสลมกรด (Jet stream) ในชั้นบรรยากาศของโลก ซึ่งเป็นแถบกระแสอากาศที่เครื่องบินใช้ร่อนเพื่อถึงจุดหมายปลายทางได้เร็วขึ้น แต่กระแสเหล็กหลอมละลายนี้มีขนาดใหญ่กว่า โดยประมาณว่ามีความกว้าง 420 กิโลเมตร และมีความยาวที่โอบรัดเส้นรอบวงของโลกทางตอนเหนือไว้ครึ่งหนึ่ง

ดร. ฟิล ลิเวอร์มอร์ ผู้ร่วมคณะวิจัยอีกผู้หนึ่งจากมหาวิทยาลัยลีดส์ของสหราชอาณาจักรระบุว่า กระแสเหล็กหลอมละลายความเร็วสูงนี้น่าจะมีบทบาทสำคัญต่อการทำให้เกิดสนามแม่เหล็กโลกมานานหลายร้อยล้านปีแล้ว และพฤติกรรมของมันยังมีความสำคัญต่อการรักษาสนามแม่เหล็กโลกเอาไว้ในสภาพเดิมอีกด้วย โดยก่อนหน้านี้ คณะวิจัยดังกล่าวได้แสดงความกังวลเนื่องจากสนามแม่เหล็กโลกเริ่มอ่อนแรงลงในระยะไม่กี่ร้อยปีที่ผ่านมา และอาจนำไปสู่การสลับขั้วแม่เหล็กโลก จากขั้วเหนือเป็นขั้วใต้ และขั้วใต้เป็นขั้วเหนือ ซึ่งเคยเกิดขึ้นมาแล้วหลายครั้งทุก ๆ ราว 200,000 - 300,000 ปี

ข่าวที่เกี่ยวข้อง