พบเมืองใหญ่ขยายตัวกระทบต่อวิวัฒนาการพืชและสัตว์นับพันชนิด

Image copyright Reuters

ผลการศึกษาล่าสุดพบว่า การขยายตัวของเมืองใหญ่ส่งผลกระทบต่อวิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิตทั้งพืชและสัตว์นับพันชนิดแล้วทั่วโลก ซึ่งในอนาคตปรากฏการณ์นี้จะย้อนมาส่งผลกระทบต่อสวัสดิภาพและการดำรงชีวิตอย่างยั่งยืนของมนุษย์เอง

รายงานฉบับหนึ่งในเอกสารประกอบการประชุมของสถาบันวิทยาศาสตร์แห่งชาติสหรัฐฯ ระบุว่า ผลการศึกษางานวิจัยเกี่ยวกับระบบนิเวศ 1,600 ชิ้นจากทั่วโลก พบสัญญาณที่บ่งบอกชัดเจนว่า สิ่งมีชีวิตหลายชนิดได้ปรับทิศทางของวิวัฒนาการเพื่อให้สามารถอยู่รอดได้ในสภาวะแวดล้อมของเมืองใหญ่ โดยมีทั้งการปรับตัวทางกายภาพ ชีวะเคมี พฤติกรรมและการเจริญพันธุ์ มากกว่าสิ่งมีชีวิตชนิดเดียวกันที่ไม่ได้อยู่ในสภาพแวดล้อมที่เกิดจากการพัฒนาเมืองของมนุษย์

ดร. มารินา อัลเบอร์ติ จากภาควิชาการวางแผนและออกแบบเมือง มหาวิทยาลัยวอชิงตัน ซึ่งเป็นผู้เขียนร่วมของรายงานฉบับดังกล่าวระบุว่า ทุกวันนี้ ประชากรโลกกว่าครึ่งหนึ่งอาศัยอยู่ในเมืองใหญ่ ซึ่งพื้นที่เมืองยังคงขยายตัวออกไปอย่างไม่หยุดยั้ง ทำให้กิจกรรมของมนุษย์ส่งผลกระทบอย่างถาวรต่อสิ่งมีชีวิตบนโลก

ตัวอย่างหนึ่งของวิวัฒนาการที่ได้รับผลกระทบจากการขยายตัวของเมือง ได้แก่เมล็ดของต้น Hawksbeard ซึ่งเป็นพืชในตระกูลเดียวกับดอกเดซี่ โดยจากการศึกษาของนักวิทยาศาสตร์ฝรั่งเศสพบว่า เมล็ดของพืชชนิดนี้ในเขตเมืองจะมีขนาดใหญ่ขึ้นกว่าพืชชนิดเดียวกันในป่า เนื่องจากเมล็ดที่มีน้ำหนักมาก จะถูกกระแสลมพัดพาไปไม่ได้ไกล และตกอยู่ในเขตใกล้ต้นกำเนิดของเมล็ดนั้นซึ่งมีพื้นดินอยู่ ตรงข้ามกับเมล็ดที่มีน้ำหนักเบาจะถูกลมหอบไปตกที่ไกล ซึ่งมักเป็นพื้นซีเมนต์หรือถนนลาดยางที่เมล็ดไม่สามารถงอกเจริญขึ้นได้

คำบรรยายภาพ การขยายตัวของเมืองใหญ่ส่งผลกระทบต่อวิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิตทั้งพืชและสัตว์นับพันชนิดแล้วทั่วโลก

รายงานฉบับดังกล่าวสนับสนุนมติที่นักวิทยาศาสตร์กำหนดให้โลกเข้าสู่ยุคทางธรณีวิทยายุคใหม่ คือยุค Anthropocene หรือยุคที่กิจกรรมของมนุษย์สร้างผลกระทบต่อโลกอย่างรุนแรงและถาวรไปทั่วทุกแห่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งกิจกรรมทางนิวเคลียร์ ซึ่งทำให้ยุคใหม่นี้เริ่มต้นขึ้นเมื่อปี 1950 เป็นต้นมา

ดร. อัลเบอร์ติยังกล่าวว่า ปรากฏการณ์ที่การขยายตัวของเมืองใหญ่ทำให้วิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิตเปลี่ยนแปลงไปนี้ จะส่งผลย้อนกลับมายังการดำรงชีวิตของมนุษย์ในที่สุด เนื่องจากเกิดความเปลี่ยนแปลงขึ้นหลายประการ ทั้งในด้านความหลากหลายทางชีวภาพ การหมุนเวียนของวงจรแร่ธาตุ การกระจายตัวของเมล็ดพืช และวงจรการรักษาน้ำสะอาด ซึ่งในที่สุดจะส่งผลกระทบต่อการผลิตอาหารและการควบคุมโรคติดต่อตามธรรมชาติ