รอบวังอังกฤษ: เฮนรีที่ 8 กษัตริย์นักรักแห่งราชวงศ์ทิวดอร์ (ตอนที่ 1)

ภาพวาดเสมือนจริงของกษัตริย์เฮนรี่ที่ 8 แห่งราชวงศ์ทิวดอร์ Image copyright Getty Images

เฮนรีที่ 8 คือ หนึ่งในกษัตริย์ที่ได้รับการกล่าวถึงมากที่สุดในประวัติศาสตร์ราชวงศ์อังกฤษ โดยเฉพาะชีวิตรักที่อึกทึกคึกโครม เมื่อ 500 ปีก่อน ผ่านการสมรสถึง 6 ครั้ง ซึ่งจบลงด้วยการ "หย่า ประหาร ตาย หย่า ประหาร รอด" รวมทั้งอาการ "ไม่ได้ดั่งใจ" ที่นำไปสู่การแยกตัวจากวาติกัน แล้วก่อตั้งคริสตจักรแห่งอังกฤษ (Church of England) และ สั่งประหารสมุหนายกที่เป็นพ่อสื่อหาราชินีให้ไม่งามตามพระราชประสงค์

ในปี 1509 เฮนรีที่ 8 แห่งราชวงศ์ทิวดอร์ ขึ้นครองราชย์ขณะมีพระชนมพรรษา 17 พรรษา ต่อจากพระราชบิดากษัตริย์เฮนรีที่ 7 นับเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์อังกฤษที่มีการเปลี่ยนผ่านอำนาจโดยไม่มีการนองเลือดตามความเห็นของ เดวิด สตาร์กี้ นักประวัติศาสตร์จากมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์

เฮนรีที่ 8 เป็นกษัตริย์หนุ่มรูปงามและปราดเปรื่องรอบด้าน ทั้งการรบ ศิลปะ ภาษา ดนตรีและกีฬา ความเป็นคนหนุ่มใจร้อน หุนหัน ทำให้พระองค์ทรงประกาศว่าจะเข้าพระราชพิธีอภิเษกสมรสกับแคทเธอรีนแห่งอารากอน หม้ายสาวของพระเชษฐาผู้เสด็จสวรรคตเจ็ดปีก่อนหน้านั้น ไม่กี่วันหลังพระราชพิธีศพของพระราชบิดาเสร็จสิ้น โดยอ้างว่าเป็นพระราชประสงค์ของพระราชบิดา การอภิเษกสมรสในครั้งนั้นได้รับการยินยอมจากพระสันตะปาปาแห่งกรุงโรม ท่ามกลางการคัดค้านจากนักบวชและข้าราชบริพารในอังกฤษเอง

Image copyright Getty Images
คำบรรยายภาพ ภาพวาดเสมือนจริงของกษัตริย์เฮนรีที่ 8 และพระราชินีแคทเธอรีนแห่งอารากอน พระชายาพระองค์แรก ถูกจัดแสดงคู่กันเป็นครั้งแรกในรอบเกือบ 500 ปี ที่หอศิลป์แห่งชาติเมื่อปี 2013

การอภิเษกสมรสครั้งนี้เป็นการเชื่อมต่างราชวงศ์เข้าด้วยกันเพื่อลดความตึงเครียดในการทำสงคราม แคทเธอรีนแห่งอารากอน เจ้าหญิงจากสเปน ผู้มีพระชนมายุมากกว่ากษัตริย์เฮนรีที่ 8 ถึงห้าพรรษา จึงได้รับแต่งตั้งให้เป็นพระราชินีของอังกฤษ พร้อมกันกับพระราชพิธีราชาภิเษกของกษัตริย์เฮนรีที่ 8 หลังพิธี ทั้งคู่ใช้เวลาเกือบเจ็ดปี จนในที่สุด พระราชินีแคทเธอรีนมีพระประสูติกาลพระราชธิดาเพียงพระองค์เดียว มีพระนามว่า เจ้าหญิงแมรี่

ราชวงศ์ทิวดอร์เป็นราชวงศ์ที่ได้รับการสถาปนาจากการรวมอาณาจักรอังกฤษและเวลส์เข้าด้วยกันอย่างเป็นปึกแผ่นผ่านการอภิเษกสมรสและการพิชิตดินแดน กษัตริย์เฮนรี่เข้าพระราชหฤทัยดีว่าการมีพระราชโอรสเป็นสิ่งที่สำคัญมากเนื่องจากอังกฤษไม่เคยมีพระราชินีมาก่อน ด้วยพระชนมพรรษา 42 พรรษา พระราชินีแคทเธอรีนผ่านการทรงพระครรภ์ทั้งหมดหกครั้ง ทรงตกพระโลหิตสามครั้งและทรงมีพระราชโอรสและพระราชธิดาที่สิ้นพระชนม์ไม่นานหลังประสูติถึงสองพระองค์ เป็นเหตุให้พระราชินีแคทเธอรีนไม่สามารถทรงพระครรภ์ได้อีก กษัตริย์เฮนรีที่ 8 จึงตัดสินใจหย่าขาดกับแคทเธอรีนแห่งอารากอน เพื่ออภิเษกสมรสใหม่กับแอนน์ โบลีน นางสนองพระโอษฐ์ในสมเด็จพระราชินีและสนมลับที่พระองค์ทรงตกหลุมรัก

ไร้ประโยชน์ ก็ไร้รัก

หลังจากที่พระราชินีแคทเธอรีนทรงทราบถึงพระราชประสงค์ของกษัตริย์เฮนรีเรื่องการหย่า พระองค์ทรงกริ้วมากจึงทรงร้องขอไปทางพระสันตะปาปาแห่งกรุงโรม เพราะเชื่อว่ากรณีของพระองค์จะได้รับการรับฟัง เนื่องจากพระราชภาติยะ (หลานชาย) ของพระองค์ พระเจ้าชาร์ลส์ที่ 5 เป็นจักรพรรดิแห่งจักรวรรดิโรมันศักดิ์สิทธิ์ในขณะนั้น การต่อสู้ครั้งนี้ไม่ได้เพียงเพื่อรักษาพระยศของพระองค์เอง แต่รวมถึงเจ้าหญิงแมรี่ด้วย

พระคาร์ดินัลโธมัส โวลซีย์ ผู้รับใช้วังทั้งทางฝ่ายศาสนาและทางการทูตตั้งแต่สมัยกษัตริย์เฮนรี่ที่ 7 พยายามขอการอนุมัติในการหย่าขาดและอภิเษกสมรสใหม่ผ่านทางพระสันตะปาปาแห่งกรุงโรมเป็นเวลาเกือบหกปี แต่ได้รับการปฏิเสธ กษัตริย์เฮนรีที่ 8 จึงตัดสินพระราชหฤทัยปลดพระคาร์ดินัลออกจากตำแหน่งพร้อมทั้งตั้งข้อหากบฏ และสั่งให้อาร์คบิชอปแห่งแคนเทอร์เบอรี่อนุมัติการหย่าขาดและจัดการอภิเษกสมรสครั้งใหม่กับแอนน์ โบลีนในระหว่างที่นางตั้งครรภ์ จากการหย่าขาดครั้งนั้นกษัตริย์เฮนรีได้พรากเจ้าหญิงแมรี่จากแคทเธอรีน ลดฐานะพระราชินีเป็นเจ้าหญิงหม้ายแห่งเวลส์ (Princess Dowager of Wales) และย้ายที่ประทับไปยังพระราชวังคิมบอลตันและเสด็จสวรรคตอย่างเดียวดายในปี 1536

Image copyright Hulton Archive/Getty Images
คำบรรยายภาพ พระคาร์ดินัลโธมัส โวลซีย์ มีบทบาทสำคัญในคริสตจักรโรมันคาทอลิกมาตั้งแต่รัชสมัยของกษัตริย์เฮนรีที่ 7

รักใหม่ ไม่ยืนยาว

แอนน์ โบลีน เป็นลูกสาวของข้าราชบริพารและนักการทูตจากนอร์ฟอร์คที่ใช้เวลาในวัยเด็กในยุโรป ด้วยความงามและมารยาทที่ถูกขัดเกลามาเป็นอย่างดี แอนน์ โบลีนจึงเป็นที่ต้องพระราชหฤทัยของกษัตริย์เฮนรีที่ 8 เป็นอย่างมาก ครอบครัวของแอนน์ โบลีนได้รับการปรนเปรอด้วยตำแหน่งทางการเมืองและของกำนัลมากมาย

หลังรับตำแหน่งพระราชินี แอนน์ โบลีน ทรงมีพระประสูติกาลพระราชธิดามีพระนามว่า เจ้าหญิงเอลิซาเบธ แต่ก็ยังไม่สามารถทำให้กษัตริย์เฮนรี่ที่ 8 มีพระราชโอรสตามที่ตั้งพระราชหฤทัยได้ ผนวกกับความเบื่อหน่ายและทรงตกหลุมรักนางสนองพระโอษฐ์ในพระราชินีฯ กษัตริย์เฮนรีทรงกล่าวหาว่าพระราชินีแอนน์ทรงสมคบชู้และเป็นกบฎ จึงสั่งประหารชีวิตโดยการตัดคอที่หอคอยแห่งกรุงลอนดอน

ภายใน 24 ชั่วโมงหลังการประหารชีวิตพระราชินีแอนน์ กษัตริย์เฮนรีได้เข้าพระราชพิธีอภิเษกสมรสกับเจน ซีมอร์ ผู้ซึ่งมีบุคลิกลักษณะแตกต่างกับแอนน์ โบลีนอย่างสิ้นเชิง เจนไม่ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นพระราชินีทันทีดังพระราชินีสองพระองค์ก่อน เป็นที่เชื่อกันว่ากษัตริย์เฮนรีต้องพระราชประสงค์ให้พระนางมีพระราชโอรสให้พระองค์ก่อน ในปี 1537 พระราชินีเจนทรงมีพระประสูติกาลพระราชโอรส คือ เจ้าชายเอ็ดเวิร์ด หลังจากพิธีศีลจุ่มของเจ้าชายน้อยเพียงสิบสองวัน พระราชินีเจนเสด็จสวรรคตจากการติดเชื้อจากการมีพระประสูติกาล

Image copyright Hulton Archive/Getty Images
คำบรรยายภาพ ภาพวาดพระชายา 3 พระองค์แรกจากทั้งหมด 6 พระองค์ของกษัตริย์เฮนรี่ที่ 8 (จากซ้ายไปขวา) - แคทเธอรีนแห่งอารากอน, แอนน์ โบลีน, และเจน ซีมอร์

กษัตริย์เฮนรีที่ 8 ทรงครองพระองค์เป็นโสดเป็นเวลาสองปีก่อนอภิเษกสมรสเป็นครั้งที่สี่กับ แอนน์แห่งคลีฟซ์ หลังการดูตัว เจรจา และลงนามที่คลีฟซ์ โดย โธมัส ครอมเวลล์ สมุหนายกของกษัตริย์เฮนรี ผู้เห็นว่าอังกฤษมีความจำเป็นที่จะต้องมีพระราชินี และมีพันธมิตรจากอาณาจักรที่ปฏิเสธอำนาจพระสันตะปาปาแห่งกรุงโรมเช่นเดียวกัน

หลังการเดินทางมาถึงอังกฤษของแอนน์แห่งคลีฟซ์เพื่อเข้าพิธีดูตัว กษัตริย์เฮนรีที่ 8 ทรงมีพระราชดำริว่าแอนน์ไม่งดงามตามที่โธมัส ครอมเวลล์ได้กล่าวไว้ และได้ทรงสั่งให้โธมัสหาทางยกเลิกการอภิเษกสมรสครั้งนี้ แต่การยกเลิกอาจทำให้ความสัมพันธ์ระหว่างอังกฤษและเยอรมนีแย่ลง พระองค์ทรงตัดสินพระราชหฤทัยเข้าพระราชพิธีอภิเษกสมรสกับแอนน์แห่งคลีฟซ์ในปี 1540

คืนแรกหลังการอภิเษกสมรส กษัตริย์เฮนรีทรงปฏิเสธที่จะเข้าห้องหอกับแอนน์แห่งคลีฟซ์ ทรงตรัสกับคนรับใช้ชายว่า แอนน์ไม่มีความงาม มีกลิ่นตัวที่ทำให้พระองค์ทรงไม่ปรารถนา และมีหน้าอกคล้อยยาน หกเดือนให้หลังพระองค์ทรงตัดสินพระราชหฤทัยหย่าขาด แอนน์แห่งคลีฟซ์ตอบตกลงในข้อเสนอที่พระองค์ทรงมอบให้ โดยที่แอนน์ยังสามารถพำนักในอังกฤษต่อไปในฐานะพระขนิษฐาในกษัตริย์เฮนรีที่ 8 ในขณะเดียวกันโธมัส ครอมเวลล์ถูกตั้งข้อกล่าวหาว่าเป็นกบฏ เนื่องจากดำเนินการเรื่องการอภิเษกสมรสครั้งที่สี่อย่างผิดพลาดและไม่ถูกพระราชหฤทัยของพระองค์

การอภิเษกสมรสครั้งนี้นับเป็นครั้งที่สั้นที่สุดของพระองค์ เนื่องจากความงามที่ไม่สามารถเทียบเท่ากับพระราชินีพระองค์ก่อน ๆ อีกทั้งความสนพระราชหฤทัยของพระราชินีแอนน์ที่ค่อนข้างน้อยในเรื่องศิลปะและวรรณคดี ทำให้พระองค์ไม่เป็นที่ยอมรับในพระราชวังอังกฤษ นอกจากนั้นกษัตริย์เฮนรีทรงกำลังตกหลุมรักอีกครั้งกับแคทเธอรีน ฮาวเวิร์ด นางสนองพระโอษฐ์สาวของพระราชินีแอนน์

Image copyright Getty Images
คำบรรยายภาพ หอคอยแห่งกรุงลอนดอนเป็นหนึ่งในสถานที่ท่องเที่ยวที่สำคัญของอังกฤษ ในอดีตเป็นสถานที่ประหารชีวิตนักโทษ

แคทเธอรีน ฮาวเวิร์ด ลูกพี่ลูกน้องของพระราชินีแอนน์ โบลีน ได้เข้าพิธีอภิเษกสมรสด้วยวัย 19 ปีในขณะที่กษัตริย์เฮนรีทรงมีพระชนมพรรษา 49 พรรษา วันเดียวกับที่โธมัส ครอมเวลล์ได้รับโทษประหารชีวิต ความงามและความเป็นเด็กสาวทำให้กษัตริย์ผู้เริ่มชราภาพกลับมามีชีวิตชีวาอีกครั้ง พระองค์ทรงกำนัลของขวัญให้มากมายและเรียกพระราชินีแคทเธอรีนว่า "กุหลาบไร้หนาม" สองปีให้หลังพระองค์ทรงทราบถึงการสมคบชู้ของพระชายาเด็ก การประพฤติตนที่ไม่เหมาะสมครั้งนี้ปรากฏในจดหมายรักที่ แคทเธอรีนทรงพระอักษรถึงชู้รักซึ่งเป็นหนึ่งในข้าราชบริพารหนุ่มของกษัตริย์เฮนรี หลังถูกจำคุกเป็นเวลาเกือบสามเดือน พระราชินีแคทเธอรีนจึงได้รับโทษประหารเช่นเดียวกับพระราชินีแอนน์ โบลีน

หนึ่งปีหลังจากนั้น กษัตริย์เฮนรีทรงอภิเษกสมรสเป็นครั้งที่หกและเป็นครั้งสุดท้ายกับแคทเธอรีน พารร์ หม้ายสาวข้าราชบริพารในวัง ครั้งนั้นมีผู้เข้าร่วมพิธีเป็นจำนวนเพียง 20 คน ในฐานะพระชายา พระราชินีแคทเธอรีนทรงทำหน้าที่ดูแลพระราชธิดาและพระราชโอรสทั้งสามโดยเฉพาะในเรื่องการศึกษา ความสนใจเรื่องการปฏิรูปศาสนาของพระราชินีแคทเธอรีนทำให้ข้าราชบริพารหัวเก่าไม่พอใจและมองพระองค์ว่าเป็นพวกนอกรีต อย่างไรก็ดีพระองค์ยังสามารถดำรงตำแหน่งพระราชินีเป็นเวลาสามปีครึ่งก่อนที่กษัตริย์เฮนรีที่ 8 จะเสด็จสวรรคตในปี 1547

หลังการแยกตัวออกจากศาสนจักรในกรุงโรม กษัตริย์เฮนรีที่ 8 ยังตั้งพระองค์เองเป็นผู้นำสูงสุดของคริสต์ศาสนาในอังกฤษผ่านการเห็นชอบจากทางรัฐสภา การเปลี่ยนแปลงครั้งนี้นับเป็นจุดเริ่มต้นของการปฏิรูปคริสต์ศาสนาครั้งใหญ่ในประวัติศาสตร์อังกฤษที่นำไปสู่การก่อตั้งคริสตจักรแห่งอังกฤษในที่สุด ด้วยเหตุนี้ทำให้หลักสูตรวิชาประวัติศาสตร์อังกฤษสอนให้นักเรียนทุกคนรู้จักกษัตริย์เฮนรีที่ 8 และการปฏิรูปคริสต์ศาสนาผ่านทางพระชายาโดยท่องจำว่า "หย่า ประหาร ตาย หย่า ประหาร รอด"

Image copyright AFP
คำบรรยายภาพ พระราชวังวินด์เซอร์เป็นทั้งที่ประทับและสถานที่รับรองพระราชอาคันตุกะของสมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2

นักประวัติศาสตร์อังกฤษเชื่อว่ากษัตริย์เฮนรีทรงรักพระราชินีเจน ซีมอร์เป็นอย่างมาก เนื่องจากพระองค์มีพระประสูติกาลพระราชโอรสได้ตามที่ทรงปรารถนา หลังการเสด็จสวรรคตพระบรมศพของพระราชินีเจนถูกฝังในโบสถ์เซนต์จอร์จ (St.George) ณ พระราชวังวินด์เซอร์ (Windsor Castle) ในมณฑลบักกิงแฮมเชียร์ ซึ่งเป็นที่เดียวกับที่ฝังพระบรมศพของกษัตริย์เฮนรีที่ 8

พระราชวังวินด์เซอร์เป็นปราสาทที่เก่าแก่ที่สุดในโลกที่ยังมีผู้อยู่อาศัย นอกจากนี้ยังเป็นเขตพระราชฐานของราชวงศ์อังกฤษมาเป็นเวลามากกว่าหนึ่งพันปีจนถึงปัจจุบัน พระราชวังแห่งนี้ถูกสร้างขึ้นในศตวรรษที่ 12 และได้รับการปรับปรุงเรื่อยมาจนเป็นพระราชวังในสมัยต้นราชวงศ์ทิวดอร์โดยมีการสร้าง State Apartments ขึ้น และมีการต่อเติมรั้วที่มีการสลักชื่อกษัตริย์เฮนรีที่ 8 ไว้ด้านล่าง พร้อมกับการสร้างระเบียงทางเดินไม้ตามแนวรั้วด้านนอกเพื่อที่พระองค์จะสามารถใช้ทอดพระเนตรการล่าสัตว์ด้านล่างได้อย่างสะดวก

Image copyright WPA Pool/Getty Images
คำบรรยายภาพ สาธารณชนมาเฝ้ารอรับเสด็จบริเวณหน้าโบสถ์เซนต์จอร์จที่พิธีพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์การ์เตอร์ประจำปี

สำหรับโบสถ์เซนต์จอร์จซึ่งอยู่ภายในอาณาบริเวณของพระราชวังเป็นสถานที่พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์การ์เตอร์ (The Order of the Garter) ที่เก่าแก่ที่สุดในโลก และยังเป็นอีกหนึ่งในสถาปัตยกรรมแบบกอธิคที่งดงามที่สุดในอังกฤษ

นอกจากการเป็นกษัตริย์นักรักและกษัตริย์ผู้มีบทบาทสำคัญต่อความเปลี่ยนแปลงมากมายในประวัติศาสตร์ร่วมสมัยของอังกฤษ ในปี 2015 กษัตริย์เฮนรีที่ 8 ได้รับการโหวตผ่านทางการสำรวจของสมาคมนักเขียนเรื่องประวัติศาสตร์ (Historical Writers Association) ว่าเป็นกษัตริย์ที่แย่ที่สุด และถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่าเป็นกษัตริย์ที่หมกมุ่น หลงใหลในตัวเอง เป็นเผด็จการ และเป็นฆาตกรฆ่าพระชายาของพระองค์เอง