ไขปริศนาน้ำนมตุ่นปากเป็ด เหตุใดจึงฆ่าเชื้อซูเปอร์บั๊กได้ ?

Platypus Image copyright Laura Romin & Larry Dalton

หลังจากที่มีการค้นพบเมื่อปี 2010 ว่าน้ำนมของตัวตุ่นปากเป็ดสามารถฆ่าเชื้อดื้อยารุนแรงหรือซูเปอร์บั๊กได้ ทำให้มีการศึกษาเจาะลึกกันต่อมาว่า อะไรคือสาเหตุที่ทำให้น้ำนมดังกล่าวมีศักยภาพเป็นยาปฏิชีวนะรุ่นใหม่ที่โลกกำลังต้องการอย่างยิ่ง ซึ่งขณะนี้เจ้าหน้าที่ขององค์การวิจัยทางวิทยาศาสตร์และอุตสาหกรรมแห่งเครือจักรภพ (CSIRO) ที่ออสเตรเลีย ได้พบคำตอบที่ว่านี้แล้ว

ผลการศึกษาที่ตีพิมพ์เผยแพร่ในวารสาร Structural Biology Communications ระบุว่าน้ำนมของตัวตุ่นปากเป็ดซึ่งเป็นสัตว์ประจำถิ่นทางตะวันออกของออสเตรเลีย และเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมเพียง 1 ใน 2 ชนิดของโลกที่ออกลูกเป็นไข่นั้น เป็นน้ำนมที่มีส่วนประกอบของโปรตีนโครงสร้างประหลาดผสมอยู่

Image copyright Getty Images
คำบรรยายภาพ ลูกตุ่นปากเป็ดดื่มน้ำนมแม่ที่ผิวหน้าท้องโดยไม่ดูดผ่านหัวนมเหมือนสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิดอื่น ๆ

โปรตีนที่ว่านี้มีลักษณะเป็นเกลียวยาวคล้ายผมที่ม้วนเป็นหลอด ทำให้นักวิจัยตั้งชื่อเล่นให้กับโปรตีนชนิดนี้ว่า "เชอร์ลีย์ เทมเพิล" ตามชื่อของดาราเด็กชาวอเมริกันผู้โด่งดังในยุคทศวรรษ 1930 ที่มีผมม้วนเป็นเกลียวเช่นกัน โปรตีนชนิดนี้ยังมีรูปแบบการพับตัวไม่เหมือนกับโครงสร้างโปรตีนกว่า 1 แสนชนิดที่นักวิทยาศาสตร์รู้จักกันอยู่ในปัจจุบันอีกด้วย

ดร. แจเน็ต นิวแมน ผู้นำคณะวิจัยของ CSIRO บอกว่า สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมทั่วไปนั้นให้นมลูกผ่านทางอวัยวะที่ปิดมิดชิดอย่างหัวนม ซึ่งเป็นผลจากวิวัฒนาการที่ช่วยป้องกันการติดเชื้อ แต่ตัวตุ่นปากเป็ดไม่มีหัวนม และใช้วิธีหลั่งน้ำนมออกมาไว้ให้ลูกดื่มกินที่ผิวหน้าท้องผ่านทางท่อเล็ก ๆ แทน ซึ่งเสี่ยงต่อการติดเชื้อร้ายในสิ่งแวดล้อมอย่างยิ่ง ดังนั้นน้ำนมของตุ่นปากเป็ดจึงต้องมีคุณสมบัติต้านทานเชื้อโรคได้อย่างสูง

Image copyright CSIRO
คำบรรยายภาพ โปรตีนที่มีโครงสร้างเป็นเกลียวในน้ำนมตุ่นปากเป็ดช่วยฆ่าเชื้อดื้อยารุนแรงหรือซูเปอร์บั๊กได้

"เราหวังว่าโครงสร้างของโปรตีนชนิดที่พบในน้ำนมของตุ่นปากเป็ดนี้ จะนำไปสู่การพัฒนายาปฏิชีวนะรุ่นใหม่ ซึ่งใช้กลไกที่แตกต่างออกไปในการต่อสู้กับเชื้อดื้อยารุนแรงที่ไม่อาจรักษาได้ด้วยยาปฏิชีวนะแบบดั้งเดิมแล้ว" ดร.นิวแมนกล่าว

ทั้งนี้ ตุ่นปากเป็ดเองก็เป็นสัตว์ที่มีความแปลกประหลาดอย่างยิ่ง โดยเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่ออกลูกเป็นไข่ ซึ่งจัดอยู่ในอันดับโมโนทรีมาตา (Monotremata ) ใช้ชีวิตอยู่ทั้งบนบกและในน้ำ ทั้งมีเดือยพิษอยู่ที่ฝ่าเท้าด้านหลัง ซึ่งไม่เป็นอันตรายมากนักแต่ทำให้สัตว์ผู้ล่ารู้สึกระคายเคืองเจ็บปวดจนไม่อยากกินมันได้

อ่านข่าวนี้เพิ่มเติม