วิกฤตคุกเนเธอร์แลนด์ขาดแคลนนักโทษ

ด้านในทางเดินของเรือนจำ
คำบรรยายภาพ จำนวนนักโทษในเรือนจำดัชต์มีต่ำมาก โดยลดลงจาก 14,468 คน เมื่อปี 2005 มาเหลือเพียง 8,245 คนเมื่อปีที่แล้ว

เนเธอร์แลนด์กำลังเดินสวนทางกับประเทศอื่น ๆ หลายแห่งทั่วโลก ที่มักประสบปัญหานักโทษล้นคุกจนต้องขยายพื้นที่เรือนจำครั้งแล้วครั้งเล่า แต่เมื่อไม่กี่ปีมานี้ เรือนจำในเนเธอร์แลนด์ถึง 19 แห่งต้องปิดตัวลง เพราะไม่มีนักโทษให้คุมขัง และยังมีเรือนจำอีกหลายแห่งที่จะต้องเลิกทำการไปในปีหน้าเนื่องจากเหตุผล เดียวกันด้วย

จำนวนนักโทษในเรือนจำดัชต์มีต่ำมาก โดยลดลงจาก 14,468 คน เมื่อปี 2005 มาเหลือเพียง 8,245 คนเมื่อปีที่แล้ว ซึ่งนับว่าลดลงถึงร้อยละ 43 ทำให้ปัจจุบันเนเธอร์แลนด์มีอัตราส่วนผู้ต้องขังต่อประชากรทั้งหมดเพียง 57: 100,000 ซึ่งนับว่าเป็นสัดส่วนที่ต่ำที่สุดในโลกประเทศหนึ่ง

คำบรรยายภาพ สาเหตุที่ทำให้ไม่ค่อยมีนักโทษถูกจำขังนั้นถูกมองว่าเป็นผลสำเร็จของ นโยบายที่มุ่งแก้ไขปัญหาของผู้กระทำผิดเป็นรายบุคคล มากกว่าจะมุ่งลงโทษแต่เพียงอย่างเดียว

สาเหตุที่ทำให้ไม่ค่อยมีนักโทษถูกจำขัง รวมทั้งอัตราการกระทำผิดซ้ำและกลับเข้ามารับโทษใหม่ก็ต่ำมากนั้น หลายฝ่ายมีความเห็นแตกต่างกันไป โดยฝ่ายงานด้านยุติธรรมและราชทัณฑ์ของเนเธอร์แลนด์มองว่าเป็นผลสำเร็จของ นโยบายที่มุ่งแก้ไขปัญหาของผู้กระทำผิดเป็นรายบุคคล มากกว่าจะมุ่งลงโทษแต่เพียงอย่างเดียว ซึ่งที่ผ่านมาผู้พิพากษาชาวดัชต์มักไม่ค่อยตัดสินลงโทษจำคุกหรือให้อาชญากร ถูกจำคุกไม่นาน แต่ใช้วิธีอื่นในการลงโทษแทน เช่น ให้ติดแท็กอิเล็กทรอนิกส์เพื่อจับตาดูความเคลื่อนไหว ให้ทำงานบริการสังคม และให้เข้ารับการบำบัดพฤติกรรมที่ทำให้เกิดการก่ออาชญากรรมขึ้น เช่น เข้ารับการบำบัดยาเสพติด เข้าหลักสูตรบริหารควบคุมอารมณ์โกรธเกรี้ยว หรือให้คำปรึกษาทางการเงินสำหรับผู้มีปัญหาหนี้สิน ซึ่งเชื่อว่าจะได้ผลในการปรับปรุงพฤติกรรมของนักโทษดีกว่าการคุมขัง

Image copyright AFP
คำบรรยายภาพ ผู้พิพากษาชาวดัชต์มักไม่ค่อยตัดสินลงโทษจำคุกหรือให้อาชญากร ถูกจำคุกไม่นาน แต่ใช้วิธีอื่นในการลงโทษแทน เช่น ให้ติดแท็กอิเล็กทรอนิกส์เพื่อจับตาดูความเคลื่อนไหว ให้ทำงานบริการสังคม

สำหรับนักโทษที่ต้องขังในเรือนจำเนเธอร์แลนด์นั้น ส่วนใหญ่เป็นบุคคลอันตรายที่จำเป็นต้องมีการควบคุม แต่ถึงอย่างนั้นก็ตาม เรือนจำดัชต์ยังให้นักโทษมีอิสระอย่างมาก โดยสามารถเดินไปไหนมาไหน เช่นไปเดินเล่นพักผ่อนในสวนที่กว้างขวางร่มรื่น ไปห้องสมุด โรงยิม หรือครัว โดยมีการให้ยืมมีดทำอาหารได้อีกด้วย ซึ่งทางเรือนจำเชื่อว่าแนวทางนี้จะลดความกดดันและช่วยให้นักโทษกลับตัวกลับ ใจ สามารถปรับตัวเข้ากับชีวิตในสังคมปกติหลังพ้นโทษได้ง่าย

แม้การที่คุกว่างนักโทษจะเป็นสัญญาณที่ดีว่ามีอาชญากรรมลดลง ซึ่งสถิติในเนเธอร์แลนด์ชี้ว่า อาชญากรรมทั่วประเทศลดลงถึงร้อยละ 25 ตลอด 8 ปีที่ผ่านมา อย่างไรก็ตาม นักกฎหมายและเจ้าหน้าที่งานยุติธรรมบางส่วนมองว่า การที่คุกว่างนั้นเป็นวิกฤตอย่างหนึ่ง ซึ่งเป็นผลมาจากการตัดลดงบประมาณและยุบสถานีตำรวจหลายแห่งทั่วประเทศ ทำให้มีการรับแจ้งความน้อยลง และเจ้าหน้าที่สามารถจับกุมผู้ก่ออาชญากรรมได้น้อยลง

นอกจากนี้ การที่คุกว่างนักโทษจนต้องปิดตัวลง ยังเป็นปัญหาด้านความมั่นคงในอาชีพการงานของเจ้าหน้าที่ราชทัณฑ์อีกด้วย โดยบรรดาผู้คุมของเรือนจำหลายแห่งต่างไม่พอใจ เพราะอาชีพของตนไร้อนาคตและอยู่บนความเสี่ยงที่จะถูกเลิกจ้างได้ตลอดเวลา อย่างไรก็ตาม มีการแก้ไขปัญหานี้ โดยคุกที่ปิดตัวแล้วบางแห่งถูกเปลี่ยนเป็นโรงแรม หรือศูนย์ฝึกอาชีพชั่วคราวของอดีตเจ้าหน้าที่เรือนจำ

ที่น่าสนใจยิ่งไปกว่านั้นก็คือ มีการนำเข้านักโทษจากนอร์เวย์และเบลเยียมมาคุมขังในเรือนจำดัชต์ที่ว่าง เปล่าแทน ทำให้ผู้คุมชาวดัชต์ยังคงมีงานทำต่อไป แต่ต้องปรับเปลี่ยนสไตล์การบริหารควบคุมเป็นแบบนอร์เวย์ ที่ยิ่งให้อิสระแก่นักโทษมากขึ้นไปอีก ด้านนักโทษจากนอร์เวย์เองหลายคน ก็เต็มใจมาอยู่คุกดัชต์ เพราะค่าครองชีพและราคาสินค้ายอดนิยมเช่นบุหรี่ถูกกว่า