"สถานทูตสหรัฐฯปลอม" ในกานา เปิดอยู่มานานเป็นสิบปีได้อย่างไร ?

"สถานทูตสหรัฐฯปลอม" (ซ้าย) กับ"สถานทูตสหรัฐฯจริง" (ขวา) ซึ่งตั้งอยู่คนละท้องที่ในเมืองหลวงกานา Image copyright US STATE DEPARTMENT
คำบรรยายภาพ "สถานทูตสหรัฐฯปลอม" (ซ้าย) กับ"สถานทูตสหรัฐฯจริง" (ขวา) ซึ่งตั้งอยู่คนละท้องที่ในเมืองหลวงกานา

ทั่วโลกต่างตกตะลึงกับรายงานข่าวเมื่อไม่นานมานี้ ที่เผยว่าแก๊งอาชญากรรมในกานาได้เปิด "สถานทูตสหรัฐฯปลอม" ขึ้นเพื่อขายวีซ่าสหรัฐฯ ให้กับชาวแอฟริกันตะวันตกหลายประเทศ โดยสถานทูตปลอมที่ว่านี้ เปิดดำเนินการมานานนับสิบปีแล้ว และมีคนจำนวนมากหลงเชื่อ ทั้งไม่เคยถูกเจ้าหน้าที่เข้าจัดการดำเนินคดีมาก่อนแต่อย่างใด ที่ยิ่งไปกว่านั้น ทางการสหรัฐฯเผยว่า ในกานายังมีสถานทูตเนเธอร์แลนด์ปลอมอีกแห่งหนึ่ง และมีสถานทูตสหรัฐฯปลอมแบบนี้อยู่ในตุรกีด้วย

กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ เผยว่า ทางการสหรัฐฯและกานาได้บุกเข้าทลายสถานทูตปลอมดังกล่าวในกรุงอัคครา เมืองหลวงของกานา เมื่อเดือนมิถุนายนที่ผ่านมา แต่ได้แถลงต่อสื่อมวลชนและปรากฏเป็นข่าวในสื่อสังคมออนไลน์เมื่อไม่กี่วันที่ผ่านมา โดยสามารถจับกุมสมาชิกแก๊งปลอมวีซ่าได้หลายราย แต่ก็ยังมีที่หลบหนีไปได้จำนวนมาก

เจ้าหน้าที่เผยว่า สถานทูตปลอมแห่งนี้ตั้งอยู่ในอาคารหลังเล็กที่มีสภาพเก่าซอมซ่อ แตกต่างจากสถานทูตสหรัฐฯจริงที่มีตัวอาคารใหญ่โตสีขาว ตั้งอยู่ในอีกย่านหนึ่งของกรุงอัคครา แต่คนที่มุ่งมาใช้บริการขอวีซ่าก็ยังหลงเชื่อว่าเป็นสถานทูตจริง เพราะมีเจ้าหน้าที่ชาวตะวันตกอยู่ ทั้งมีการประดับตกแต่งด้วยธงชาติสหรัฐฯและภาพเหมือนของประธานาธิบดีบารัค โอบามาอีกด้วย แต่ที่สำคัญกว่านั้น คนเหล่านี้ซึ่งมักมาจากชนบทในแถบแอฟริกาตะวันตก ไม่เคยแม้แต่จะไปสถานทูตแห่งใดแห่งหนึ่งมาก่อน จึงไม่รู้ว่าสถานทูตจริงนั้นควรจะมีสภาพเป็นเช่นไร

Image copyright Getty Images
คำบรรยายภาพ สถานทูตปลอมประดับตกแต่งด้วยธงชาติสหรัฐฯและภาพเหมือนของประธานาธิบดีบารัค โอบามา

สถานทูตปลอมเหล่านี้ยังมีกระบวนการต่าง ๆ ที่ทำให้ชาวบ้านเชื่อว่าเป็นสถานทูตจริง เช่น ไม่รับคนที่เดินเข้ามายื่นใบคำร้องขอวีซ่าโดยตรง แต่มีการนัดหมาย โดยแก๊งสถานทูตปลอมจะออกไปตระเวนโฆษณาบริการยื่นขอวีซ่าตามชนบทของกานาและไกลออกไปถึงโกตดิวัวร์และโตโก ทั้งจัดแจงบริการรับส่งและห้องพักในกรุงอัคคราให้แก่ผู้สนใจมายื่นขอวีซ่าที่ "สถานทูต" อีกด้วย

การออกวีซ่าแต่ละครั้งมีค่าใช้จ่ายราว 6,000 ดอลลาร์สหรัฐฯ โดยคนส่วนมากได้วีซ่าสหรัฐฯปลอมกลับบ้านไป แต่บางรายก็ได้ของจริง ซึ่งเป็นแบบฟอร์มวีซ่าเปล่าที่นำมากรอกข้อมูลเพิ่มเข้าไป โดยแบบฟอร์มวีซ่าเปล่านี้ได้มาจากเจ้าหน้าที่ทางการที่ทุจริตอีกต่อหนึ่ง การที่สถานทูตสหรัฐฯปลอมนี้ตั้งอยู่ได้มานานนับสิบปี ก็เพราะมีการจ่ายสินบนแก่เจ้าหน้าที่ทางการให้เอาหูไปนาเอาตาไปไร่อีกด้วย

ส่วนชาวกานาที่ต้องการวีซ่าเข้าสหรัฐฯนั้น แม้จะได้ทราบแล้วว่าบริการจากสถานทูตแห่งนี้เป็นของปลอม ก็อาจจะยังมีหลายคนที่ต้องการใช้บริการอยู่ดี เนื่องจากส่วนใหญ่ถูกปฏิเสธวีซ่าจากสถานทูตสหรัฐฯตัวจริง หรือหมดหวังที่จะขอวีซ่าด้วยช่องทางปกติ แต่ความหวังที่จะไปเริ่มชีวิตใหม่ที่มีโอกาสดีกว่าในอเมริกานั้นยังเป็นแรงผลักดันสำคัญที่ทำให้วงการปลอมหนังสือเดินทางและวีซ่า รวมทั้ง "สถานทูตปลอม" อยู่มาได้อย่างยาวนาน