ปูตินเยือนญี่ปุ่นเพื่อหารือเรื่องหมู่เกาะคูริลวันนี้

Image copyright EPA
คำบรรยายภาพ ญี่ปุ่นและรัสเซียยุติการสู้รบอย่างเป็นทางการและสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตตามแถลงการณ์ร่วมที่ออกในปี 1956

ประธานาธิบดี วลาดิเมียร์ ปูติน ของรัสเซีย เดินทางเยือนญี่ปุ่นในวันนี้ (15 ธ.ค.) เพื่อพบหารือกับนายชินโซ อาเบะ นายกรัฐมนตรีญี่ปุ่น เรื่องกรรมสิทธิ์เหนือหมู่เกาะคูริลซึ่งตกเป็นกรณีพิพาทระหว่างสองประเทศมาตั้งแต่สิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่สอง และเป็นอุปสรรคเดียวที่ยังขัดขวางไม่ให้รัสเซียลงนามในสนธิสัญญาสันติภาพระหว่างญี่ปุ่นและชาติสัมพันธมิตร

กรณีพิพาทดังกล่าวเกิดขึ้นเมื่อญี่ปุ่นประกาศยอมจำนนในสงครามโลกครั้งที่สองเมื่อปี 1945 แต่ก่อนที่จะมีการลงนามในสนธิสัญญาสันติภาพ สหภาพโซเวียตในขณะนั้นได้บุกยึดครองหมู่เกาะคูริลตอนใต้ ซึ่งญี่ปุ่นถือว่าเป็นดินแดนของตนทางตอนเหนือที่ตั้งอยู่ระหว่างเกาะฮอกไกโดและคาบสมุทรคัมชัตกาของรัสเซีย รวมทั้งขับไล่ชาวญี่ปุ่นหลายพันครอบครัวบนเกาะให้กลับไปยังแผ่นดินใหญ่ เหตุการณ์นี้ทำให้ญี่ปุ่นเรียกร้องหมู่เกาะคูริลคืนจากสหภาพโซเวียตและรัสเซียมาโดยตลอด และทำให้สหภาพโซเวียตไม่ยอมลงนามในสนธิสัญญาสันติภาพปี 1951 ระหว่างญี่ปุ่นและชาติสัมพันธมิตรจนถึงบัดนี้

คำบรรยายภาพ ข้อมูลของรัฐบาลรัสเซียระบุว่ามีผู้อาศัยอยู่บนเกาะราว 12,000 คน

แม้ในท้ายที่สุด ญี่ปุ่นและสหภาพโซเวียตจะมีการลงนามในแถลงการณ์ร่วมปี 1956 เพื่อยุติการสู้รบอย่างเป็นทางการและสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตระหว่างกันก็ตาม กรณีหมู่เกาะคูริลได้กลายเป็นรอยร้าวในความสัมพันธ์ของสองประเทศที่ยังคงค้างคาและทำให้เกิดความบาดหมางขึ้นเป็นระยะ ความพยายามเจรจากันหลายครั้งในรอบหลายสิบปีที่ผ่านมาไม่คืบหน้า โดยกลุ่มชาตินิยมขวาจัดของทั้งสองฝ่ายต่างไม่ประนีประนอม ทั้งเชื่อว่าเป็นการแย่งชิงผลประโยชน์ในเรื่องช่องทางการเดินเรือและความมั่นคงทางทะเล รวมทั้งทรัพยากรธรรมชาติอย่างแร่ธาตุหายากและปิโตรเลียมอีกด้วย

ในการพบหารือของผู้นำสองประเทศที่รีสอร์ตน้ำพุร้อนเมืองนางาโตะและที่กรุงโตเกียวในครั้งนี้ มีแนวโน้มว่าญี่ปุ่นจะมีท่าทีอ่อนลงและทบทวนจุดยืนของตนอีกครั้ง โดยอาจหันไปรื้อฟื้นและยอมรับข้อตกลงที่ระบุไว้ในแถลงการณ์ร่วมปี 1956 ที่รัสเซียจะส่งมอบเกาะเล็ก ๆ สองแห่งในหมู่เกาะคูริล คือเกาะชิโคตัน และฮาโบะไม คืนให้ญี่ปุ่น แต่ก็คาดว่าทั้งสองฝ่ายยังไม่น่าจะตกลงกันได้อย่างรวดเร็วภายในสัปดาห์นี้

Image copyright AFP
คำบรรยายภาพ นายกรัฐมนตรี ดมิทรี เมดเวเดฟ ของรัสเซีย เยือนหมู่เกาะคูริลเมื่อปี 2010

ด้านรัสเซียนั้นหวังจะดึงดูดการลงทุนจากญี่ปุ่นและสร้างความสัมพันธ์ทางการค้า เพื่อกระตุ้นภาวะเศรษฐกิจในประเทศที่ชะลอตัว แต่รัสเซียยังคงเผชิญการคว่ำบาตรจากญี่ปุ่นและชาติตะวันตกในกรณีของยูเครนและคาบสมุทรไครเมียอยู่ โดยญี่ปุ่นระบุว่า จะไม่ดำเนินความร่วมมือทางเศรษฐกิจใด ๆ กับรัสเซียที่ขัดต่อมาตรการคว่ำบาตรดังกล่าว