การตั้งครรภ์เปลี่ยนโครงสร้างการทำงานของสมอง

ผู้หญิงตั้งครรภ์ Image copyright Thinkstock

นักวิจัยเผยการตั้งครรภ์ส่งผลให้สมองเนื้อสีเทาในสมองของผู้หญิงลดลง ทำให้ความสามารถในการเข้าใจความรู้สึกคนอื่นลดลง แต่กลับช่วยให้ปรับตัวพร้อมทำหน้าที่แม่และสร้างสายใยผูกพันกับทารก

นักวิจัยชาวยุโรปศึกษาเรื่องนี้ด้วยการสแกนสมองของผู้หญิงซึ่งตั้งครรภ์เป็นครั้งแรกจำนวน 25 คน และพบการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างสมองดังกล่าวเกิดขึ้นเป็นเวลาอย่างน้อย 2 ปี หลังการคลอดบุตร โดยการเปลี่ยนแปลงมีลักษณะคล้ายกับที่เกิดในช่วงวัยรุ่น

อย่างไรก็ดี นักวิจัยไม่พบว่าการลดลงของสมองเนื้อสีเทาส่งผลต่อการสูญเสียความทรงจำของผู้หญิงในขณะตั้งครรภ์ เช่นที่ผู้หญิงหลายคนระบุว่ามักจะขี้หลงขี้ลืมและรู้สึกสะเทือนใจได้ง่ายในขณะตั้งครรภ์ อย่างไรก็ดี นักวิจัยระบุว่าการตั้งครรภ์เป็นช่วงที่ร่างกายมีปริมาณฮอร์โมนเพศหญิงเพิ่มสูงขึ้นอย่างมาก ซึ่งส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงทั้งทางร่างกายและกระบวนการทำงานของอวัยวะต่าง ๆ

Image copyright Thinkstock
คำบรรยายภาพ นักวิจัยเชื่อว่าการที่โครงสร้างสมองของแม่เปลี่ยนแปลงไปก็เพื่อเตรียมพร้อมสานสายใยผูกพันกับทารก

ในงานวิจัยซึ่งตีพิมพ์อยู่ในวารสาร Nature Neuroscience (ธรรมชาติ-ประสาทวิทยาศาสตร์) นักวิจัยจากมหาวิทยาลัย Universitat Autonoma de Barcelona และ Leiden University ได้สแกนสมองของผู้หญิงเป็นระยะ ๆ ตั้งแต่ก่อนตั้งครรภ์,ทันทีหลังจากการคลอดบุตร และสองปีหลังจากนั้น เพื่อศึกษาการเปลี่ยนแปลงของสมอง จากนั้นนำมาเปรียบเทียบกับผู้ชายที่เพิ่งมีลูกเป็นคนแรก จำนวน 19 คน ผู้ชายที่ไม่เคยมีลูกเลยอีก 17 คน และผู้หญิงอีก 20 คน ที่ไม่เคยคลอดบุตร

นักวิจัยพบว่าสมองส่วนเนื้อสีเทาในสมองของผู้หญิงที่เพิ่งมีลูกเป็นคนแรกนั้นลดลงอย่างเห็นได้ชัด โดยส่วนที่ลดลงไปนั้นอยู่ในสมองส่วนที่ทำหน้าที่เกี่ยวกับการมีปฏิสัมพันธ์ทางสังคม ซึ่งช่วยให้คนเรามีความสามารถในการคิดและเข้าใจความรู้สึกโดยมองจากมุมมองของผู้อื่น อย่างไรก็ดีการเปลี่ยนแปลงในจุดนี้กลับเป็นประโยชน์กับคนเป็นแม่ในหลายอย่าง เช่น ช่วยให้รับรู้ความต้องการของลูก ระแวดระวังภัย และมีความรู้สึกผูกพันกับทารก

Image copyright PA

สายใยผูกพันจากแม่สู่ลูก

นักวิจัยยังได้ทดลองให้ผู้หญิงได้ดูภาพทารกน้อยของตัวเอง และลูกของคนอื่น กับวิเคราะห์ภาพสแกนสมองของผู้หญิงไปพร้อมกัน นักวิจัยพบว่าสมองส่วนที่มีปฏิกิริยาตอบสนองในขณะที่ดูภาพลูกน้อยของตัวเองนั้น ตรงกันกับสมองส่วนเนื้อสีเทาที่มีขนาดลดลงหรือมีการเปลี่ยนแปลงในช่วงที่ตั้งครรภ์ แต่สมองส่วนนี้กลับไม่มีการเปลี่ยนแปลงใด ๆ เลยเมื่อดูรูปทารกที่เป็นลูกของคนอื่น

การศึกษาชิ้นนี้ยังพบด้วยว่าผู้หญิงที่ตั้งครรภ์ไม่ว่าจะตั้งครรภ์โดยธรรมชาติหรือผ่านกระบวนการผสมเทียมหลอดแก้ว ล้วนมีการเปลี่ยนแปลงของสมองเนื้อสีเทาไม่ต่างกัน ส่วนผู้ชายที่เพิ่งจะเป็นพ่อคนเป็นครั้งแรกนั้นไม่พบว่ามีการเปลี่ยนแปลงใด ๆ ในสมองเนื้อสีเทาทั้งก่อนและหลังจากที่คนรักตั้งครรภ์

ข่าวที่เกี่ยวข้อง