เผยวิวัฒนาการของกระดูกทำให้คนเราปวดข้อ

กระดูกของ "ลูซี่ Image copyright Science Photo Library
คำบรรยายภาพ ชิ้นส่วนโครงกระดูกของ "ลูซี่" บรรพบุรุษมนุษย์อายุ 3.2 ล้านปี

คณะนักวิจัยด้านแพทยศาสตร์ออร์โธปิดิกส์ของมหาวิทยาลัยอ็อกซ์ฟอร์ด เผยผลการศึกษาความเปลี่ยนแปลงของกระดูกมนุษย์ตั้งแต่ยุคดึกดำบรรพ์มาจนถึงยุคปัจจุบัน โดยพบว่าการที่คนเรามักมีปัญหาเกี่ยวกับข้อต่อ หรือมักปวดที่บริเวณหัวไหล่ สะโพก และข้อเข่ากันบ่อยครั้งนั้น เป็นผลพวงจากวิวัฒนาการของมนุษย์เอง โดยกระดูกได้เปลี่ยนรูปจากลักษณะที่เหมาะกับบรรพบุรุษซึ่งใช้สี่ขาเดิน มาเป็นลักษณะที่รองรับการเดินตัวตรงด้วยสองขา

ก่อนหน้านี้ คณะวิจัยดังกล่าวได้ใช้เครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ศึกษาตัวอย่างกระดูกสัตว์ 300 ชนิดพันธุ์ จากพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ธรรมชาติในกรุงลอนดอนและสถาบันสมิธโซเนียนในกรุงวอชิงตัน ซึ่งชิ้นส่วนกระดูกเหล่านี้มีความเก่าแก่อยู่ในช่วงตั้งแต่ 400 ล้านปีก่อนมาจนถึงปัจจุบัน

นักวิจัยได้เปรียบเทียบถึงความเปลี่ยนแปลงของกระดูกแต่ละชิ้นตลอดสายวิวัฒนาการในระยะเวลาหลายร้อยล้านปีที่ผ่านมา และพบว่ากระดูกมนุษย์เองก็เกิดความเปลี่ยนแปลงในลักษณะที่คล้ายคลึงกัน ซึ่งความเปลี่ยนแปลงของกระดูกส่งผลให้หลายคนมีปัญหาปวดข้อต่อหรือเป็นโรคข้ออักเสบที่พบได้แพร่หลายในคนจำนวนมากทั่วโลก และมักมีอาการใกล้เคียงกันด้วย เช่น ปวดไหล่เมื่อเอื้อมหยิบของเหนือศีรษะ ปวดที่ข้อเข่าด้านหน้าและสะโพก

คำบรรยายภาพ กระดูกต้นขามีลักษณะเปลี่ยนแปลงไปอย่างมากจากแบบของบรรพบุรุษมนุษย์ (ซ้าย) มาเป็นแบบของมนุษย์ยุคใหม่ (ขวา)

ดร. พอล มังค์ หัวหน้าทีมวิจัย ได้ยกตัวอย่างถึงความเปลี่ยนแปลงของกระดูกต้นขามนุษย์ในช่วงหลายล้านปีที่ผ่านมาว่า ส่วนที่เรียกว่า "คอกระดูก" หนาตัวใหญ่ขึ้นอย่างเห็นได้ชัด ซึ่งเป็นผลมาจากวิวัฒนาการที่มนุษย์ยุคใหม่เหยียดตัวขึ้นตั้งตรงและเดินสองขา กระดูกส่วนนี้จึงต้องมีวิวัฒนาการเพื่อให้รับน้ำหนักของร่างกายท่อนบนให้ได้มากขึ้น แต่อย่างไรก็ตาม ยิ่งกระดูกหนาตัวขึ้นเท่าใด โอกาสที่จะเป็นโรคข้ออักเสบยิ่งมีมากขึ้นเท่านั้น

อีกตัวอย่างหนึ่งคือการที่ช่องว่างในกระดูกหัวไหล่ของคนเรามีวิวัฒนาการตีบแคบลง จนทำให้เส้นเอ็นและเส้นเลือดที่อยู่ในช่องว่างดังกล่าวถูกกดทับ โดยเฉพาะในเวลายกแขนเอื้อมหยิบของในที่สูง ซึ่งมีแนวโน้มว่าวิวัฒนาการของกระดูกมนุษย์ในลักษณะนี้จะดำเนินต่อไปเรื่อย ๆ ในอีกราว 4,000 ปีข้างหน้า ซึ่งจะทำให้มีผู้ป่วยโรคข้ออักเสบเพิ่มมากขึ้นอีก

อย่างไรก็ตาม คณะผู้วิจัยชี้ว่าการทำกายภาพบำบัด และการรักษาท่าทางในอิริยาบถต่าง ๆ ให้ถูกต้อง จะช่วยแก้ไขปัญหานี้ไปได้มาก และในอนาคตจะสามารถออกแบบชิ้นส่วนกระดูกหรือข้อเทียมที่สอดรับกับร่างกายของมนุษย์ปัจจุบันได้ดีขึ้น