หนังสือที่ฮิตเลอร์เขียนขายดี ชี้ว่าคนเยอรมันหวนหาอุดมการณ์นาซีจริงหรือไม่ ?

Mein Kampf ฉบับพิมพ์ครั้งแรก Image copyright Getty Images
คำบรรยายภาพ Mein Kampf ฉบับพิมพ์ครั้งแรก ซึ่งเรียกร้องให้คนเยอรมันล้างแค้นต่อความพ่ายแพ้ในสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง

เมื่อปีที่แล้ว บรรดาสื่อระดับโลกต่างประโคมข่าวว่าหนังสือ Mein Kampf หรือ "การต่อสู้ของข้าพเจ้า" ซึ่งเขียนโดยจอมเผด็จการอดอล์ฟ ฮิตเลอร์ ได้กลายเป็นหนังสือขายดีในเยอรมนีไปเสียแล้ว โดยขึ้นแท่นอันดับหนึ่งหนังสือขายดีประเภทสารคดีประจำเดือนเมษายนของหนังสือพิมพ์ Der Spiegel เหตุนี้ชวนให้คนทั่วไปตั้งคำถามว่า อุดมการณ์นาซีและการโฆษณาชวนเชื่อของฮิตเลอร์ กำลังหวนคืนสู่เยอรมนีอีกครั้งจริงหรือไม่ ?

เดเมียน แม็คกินเนสส์ ผู้สื่อข่าวบีบีซีประจำกรุงเบอร์ลินบอกว่า การที่หนังสือขายดีติดอันดับนั้นไม่ได้มีความหมายอะไรมากนัก เพราะหนึ่งในสี่ของยอดขายหนังสือที่เยอรมนี มักเกิดขึ้นในช่วงใกล้เทศกาลคริสต์มาส ส่วนเวลาอื่น ๆ ของปี ยอดขายหนังสือแต่ละเล่มไม่ได้มากมายอะไรนัก ทำให้หนังสือบางเล่มสามารถขึ้นสู่อันดับต้น ๆ ได้ แม้ที่จริงจะขายได้เป็นจำนวนไม่มากเท่าไหร่

ไมน์ คัมพฟ์ (Mein Kampf) หรือ "การต่อสู้ของข้าพเจ้า" เป็นหนังสือที่ใช้กันในวงวิชาการ โดยมีราคาสูงถึง 58 ยูโร (2,100 บาท) ผู้ซื้อส่วนใหญ่คือห้องสมุดต่าง ๆ โรงเรียน และนักวิชาการด้านประวัติศาสตร์

"นี่เป็นกรณีพิเศษมาก เทียบกับหนังสืออื่น ๆ ไม่ได้เลย" โทมัส โคช ผู้แทนจากสมาคมผู้จัดพิมพ์และผู้จำหน่ายหนังสือเยอรมันกล่าว "เป็นครั้งแรกของการพิมพ์ฉบับที่มีเชิงอรรถประกอบเพื่ออธิบายเนื้อหา ผมเลยพอเข้าใจว่าทำไมยอดขายจึงค่อนข้างสูงอย่างนั้น"

Image copyright AFP
คำบรรยายภาพ Mein Kampf ฉบับไม่มีเชิงอรรถประกอบของ IfZ

หนังสือเล่มนี้พิมพ์ซ้ำในภาษาเยอรมันเป็นครั้งแรก โดยทำยอดขายได้ส่วนใหญ่ในช่วงไตรมาสแรกของปี 2559 ก่อนที่ยอดขายจะลดลงเรื่อย ๆ หลังเดือนเมษายน ซึ่งอาจสะท้อนได้ว่าตลาดอิ่มตัวแล้ว อย่างไรก็ตาม ยอดขาย 85,000 เล่ม สำหรับหนังสือประเภทสารคดีในภาษาเยอรมันนับว่าไม่เลวนัก แต่ตัวเลขนี้ก็ยังไม่อาจจะทำให้เรียกได้ว่าเป็นหนังสือขายดีหรือหนังสือยอดนิยมอย่างแท้จริง

ทั้งนี้ หนังสือประเภทสารคดีที่ขายดีที่สุดในปัจจุบันคือ The Hidden Life of Trees ซึ่งมีเนื้อหาเกี่ยวกับระบบนิเวศของป่า โดยขณะนี้ขายได้ถึงครึ่งล้านเล่มแล้ว ส่วนหนังสือยอดนิยมในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา เป็นหนังสืออธิบายการทำงานของระบบทางเดินอาหารในมนุษย์ที่เขียนได้อย่างสนุกสนานแหวกแนวโดยนักศึกษาแพทย์สาววัยยี่สิบกว่าปี ซึ่งก็มียอดขายเกินหนึ่งล้านเล่มเช่นกัน ส่วนหนังสือสารคดียอดขายสูงสุดตลอดกาลของเยอรมนีในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา ซึ่งเขียนโดยดาวตลกฮาเพอ แคร์เคอลิง (Hape Kerkeling) ก็ขายได้ถึงห้าล้านเล่ม แต่ "การต่อสู้ของข้าพเจ้า" นั้นได้อยู่เพียงอันดับที่ 79 ของหนังสือขายดีประเภทสารคดีในเว็บไซต์แอมะซอนของเยอรมนี แพ้หนังสือคู่มือการเขียนรหัสเว็บไปนิดเดียว และแพ้หนังสือคู่มือสอนวิธีเพิ่มผู้ติดตามทวิตเตอร์ไปอย่างชนิดไม่เห็นฝุ่น

กระนั้นก็ยังเข้าใจได้ว่า ปรากฏการณ์ดังกล่าวสร้างความประหลาดใจให้บรรดาสำนักพิมพ์ต่าง ๆ ไม่น้อย โดยเฉพาะอย่างยิ่ง IfZ ซึ่งเป็นผู้จัดพิมพ์หนังสือเล่มนี้ไม่ใช่สำนักพิมพ์ทั่วไป แต่เป็นสถาบันวิจัยไม่แสวงผลกำไร และไม่คาดคิดว่าจะขายหนังสือวิชาการหนัก ๆ ได้เป็นจำนวนมากถึงขนาดนี้

ทางสถาบันเชื่อว่า หนังสือ "การต่อสู้ของข้าพเจ้า" ฉบับพิมพ์โดยมีเชิงอรรถอธิบายประกอบนี้ จะช่วยไขความกระจ่างและสร้างความเข้าใจต่อมรดกทางอุดมการณ์ของฮิตเลอร์ มากกว่าจะไปเสริมพลังให้อุดมการณ์ดังกล่าวฟื้นกลับมาอีก

Image copyright AFP
คำบรรยายภาพ ผู้อำนวยการ lfZ กล่าวว่า การจัดพิมพ์หนังสือโดยให้มีเชิงอรรถทางวิชาการประกอบ ไม่ได้เป็นการช่วยส่งเสริมพวกนีโอนาซีแต่อย่างใด

"ที่กลัวกันว่าการจัดพิมพ์หนังสือนี้ จะไปส่งเสริมอุดมการณ์ของฮิตเลอร์หรือทำให้สังคมยอมรับ จนพวกนาซีใหม่มีที่ยืนสำหรับการโฆษณาชวนเชื่ออีกครั้งนั้น ไม่มีมูลความจริงใด ๆ ทั้งสิ้น" อันเดรียส เวียร์ชิง ผู้อำนวยการของ IfZ กล่าว

"ตรงกันข้ามเลย การอภิปรายถกเถียงกันในเรื่องโลกทัศน์และวิธีการโฆษณาชวนเชื่อของฮิตเลอร์ กลับจะให้โอกาสเราได้พิจารณาถึงเหตุและผลของอุดมการณ์ในระบอบเผด็จการเบ็ดเสร็จด้วยซ้ำ "