รัฐสภายุโรปเตรียมลงมติ ตัดสินหุ่นยนต์มีสถานะเป็นบุคคลได้หรือไม่

หุ่นยนต์, รัฐสภายุโรป, สถานะ, ปัญญาประดิษฐ์, บุคคลอิเล็กทรอนิกส์, ร่างกฎหมาย Image copyright Thinkstock
คำบรรยายภาพ รายงานของสหภาพยุโรประบุว่า การปฏิวัติอุตสาหกรรมครั้งใหม่ด้วยหุ่นยนต์จะส่งผลกระทบต่อสังคมมนุษย์ในทุกด้าน

สมาชิกรัฐสภายุโรปกำลังเตรียมลงมติผ่านร่างกฎหมายฉบับแรกที่ว่าด้วยการควบคุมหุ่นยนต์และปัญญาประดิษฐ์ (เอไอ) โดยร่างกฎหมายดังกล่าวระบุถึงสถานะของหุ่นยนต์ว่าอาจเป็นบุคคลอิเล็กทรอนิกส์ตามกฎหมายได้ ทั้งกำหนดมาตรการควบคุมหุ่นยนต์ไม่ให้ทำอันตรายต่อมนุษย์หลายข้อ ซึ่งรวมถึงให้ผู้ผลิตติดตั้งปุ่มทำลายหุ่นยนต์เอาไว้ด้วย

รายงานประกอบการเสนอร่างกฎหมายดังกล่าวระบุว่า เป็นที่แน่นอนว่าโลกกำลังเข้าสู่ยุคอุตสาหกรรมใหม่ผ่านการปฏิวัติด้วยหุ่นยนต์และเอไอ ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อชีวิตและสังคมมนุษย์ในทุกด้าน ทั้งมีความเป็นไปได้ว่า ในอีกไม่กี่ทศวรรษข้างหน้าหุ่นยนต์และเอไอจะสามารถพัฒนาขีดความสามารถทางปัญญาจนล้ำหน้ามนุษย์ จึงจำเป็นต้องมีชุดมาตรการทางกฎหมายรองรับภาวการณ์ดังกล่าว เพื่อป้องกันไม่ให้หุ่นยนต์เป็นอันตรายต่อมนุษย์ทั้งทางร่างกายและจิตใจ รวมทั้งรับประกันว่ามนุษย์จะยังสามารถควบคุมสิ่งที่ตนเองประดิษฐ์ขึ้นมา โดยไม่เป็นอันตรายต่อความอยู่รอดของเผ่าพันธุ์ และการดำเนินชีวิตในโลกยุคใหม่

บทบัญญัติที่เป็นใจความหลักในร่างกฎหมายนี้ระบุไว้ว่า หุ่นยนต์และปัญญาประดิษฐ์จะต้องไม่ทำอันตรายต่อมนุษย์ หรือปล่อยให้มนุษย์ตกอยู่ในอันตราย หุ่นยนต์จะต้องเชื่อฟังคำสั่งจากมนุษย์ทุกประการ เว้นแต่คำสั่งนั้นขัดต่อสวัสดิภาพของมนุษย์เอง อย่างไรก็ตาม หุ่นยนต์สามารถป้องกันตัวเองได้ แต่การป้องกันนั้นต้องไม่ขัดต่อสวัสดิภาพหรือคำสั่งของมนุษย์ โดยผู้ผลิตต้องติดตั้งปุ่มทำลายหุ่นยนต์เตรียมเอาไว้ด้วย เพื่อรับประกันความปลอดภัยดังกล่าว

Image copyright AFP
คำบรรยายภาพ หุ่นยนต์ในอนาคตจะมีสถานะทางกฎหมายเป็นบุคคลอิเล็กทรอนิกส์ได้หรือไม่ ?

หุ่นยนต์อาจมีสถานะทางกฎหมายเป็นบุคคลอิเล็กทรอนิกส์ได้ ในกรณีที่จำเป็นต่อการทำงานเท่านั้น และเพื่อเยียวยาผลกระทบที่หุ่นยนต์จะมีต่อการจ้างงานของมนุษย์ ประเทศสมาชิกของอียูอาจพิจารณาออกนโยบายรับประกันรายได้พื้นฐานแก่ประชาชนโดยถ้วนหน้ามาทดแทนได้

ทั้งนี้ ร่างกฎหมายดังกล่าวยังระบุด้วยว่า การวิจัยหุ่นยนต์หรือเอไอจะต้องเคารพต่อสิทธิขั้นพื้นฐานของมนุษย์ และทำไปเพื่อประโยชน์ของมวลมนุษย์ โดยผู้วิจัยต้องลงทะเบียนขออนุญาตต่อหน่วยงานใหม่ของสหภาพยุโรปที่จะตั้งขึ้นเพื่อการนี้โดยเฉพาะ และในกรณีที่เกิดความเสียหายขึ้น ผู้ผลิตหุ่นยนต์จะต้องมอบรหัสต้นฉบับหรือซอร์สโค้ดแก่เจ้าหน้าที่เพื่อสอบสวนด้วย

หากร่างกฎหมายนี้ผ่านความเห็นชอบของรัฐสภายุโรป รัฐบาลของชาติสมาชิกอียูแต่ละชาติจะนำร่างกฎหมายนี้ไปพิจารณาและเสนอแก้ไข ก่อนที่จะออกมาเป็นกฎหมายบังคับใช้ทั่วสหภาพยุโรปในที่สุด