พบคลื่นยักษ์ในชั้นบรรยากาศของดาวศุกร์ คาดใหญ่ที่สุดในระบบสุริยะ

ดาวศุกร์, ระบบสุริยะ, คู่เฝดที่ชั่วร้าย, ยานสำรวจ, อะคะสึกิ, AKATSUKI PROBE, JAXA, องค์การสำรวจอวกาศญี่ปุ่น, คลื่นยักษ์ Image copyright PLANET-C
คำบรรยายภาพ คาดว่าคลื่นยักษ์ในชั้นบรรยากาศของดาวศุกร์ เกิดจากกระแสอากาศด้านล่างไหลผ่านภูมิประเทศที่เป็นหุบเขา

ยานสำรวจอวกาศอะคะสึกิของญี่ปุ่น เผยผลการสังเกตการณ์แถบสว่างขนาดใหญ่ ซึ่งมีรูปโค้งคล้ายคันธนูบนชั้นบรรยากาศของดาวศุกร์ และพบว่าเป็น "คลื่นยักษ์" ของกระแสอากาศที่ไหลผ่านหุบเขาด้านล่าง ซึ่งอาจมีขนาดใหญ่ที่สุดในระบบสุริยะ

การค้นพบดังกล่าว ตีพิมพ์เผยแพร่ในวารสาร Nature Geoscience โดยแถบคลื่นในชั้นบรรยากาศดังกล่าวมีความยาวถึง 10,000 กิโลเมตร เกือบเท่ากับระยะทางจากขั้วเหนือของดาวศุกร์ไปจรดกับขั้วใต้ โดยแถบคลื่นนี้เกิดประจำอยู่ในตำแหน่งเดิมบริเวณเหนือกลุ่มเมฆด้านบนของดาวและกระแสคลื่นยังดูเคลื่อนตัวเร็ว ทั้งที่ตามปกติชั้นบรรยากาศที่หนาแน่นของดาวศุกร์ซึ่งเมฆเคลื่อนตัวด้วยความเร็ว 100 เมตรต่อวินาที ไม่น่าจะทำให้เกิดปรากฏการณ์เช่นนี้ขึ้นได้

มาโคโตะ ทากูจิ นักวิจัยจากมหาวิทยาลัยริคเคียวในกรุงโตเกียว และอัตสึชิ ยามาซากิ จากองค์การสำรวจอวกาศญี่ปุ่น (JAXA) เผยว่า แถบคลื่นยักษ์ดังกล่าวเกิดอยู่เหนือบริเวณหุบเขาที่มีชื่อว่า อะโฟรไดที เทอรา ทั้งยังเป็นบริเวณที่มีอุณหภูมิสูงกว่าโดยรอบอีกด้วย ทีมวิจัยเสนอว่าปรากฏการณ์นี้เป็นผลของคลื่นจากแรงโน้มถ่วง (Gravity wave) ซึ่งดันให้ของไหลสูงขึ้นเป็นสันคลื่นในจุดหนึ่งได้ เช่นเดียวกับการเกิดแนวคลื่นที่ผิวน้ำ เมื่อน้ำไหลผ่านเหนือก้อนหินในลำธาร

Image copyright AKIHIRO IKESHITA
คำบรรยายภาพ ยานสำรวจอะคะสึกิออกเดินทางจากโลกเมื่อกลางปี 2553 และมาถึงวงโคจรของดาวศุกร์เมื่อปลายปี 2558

ดร.โคลิน วิลสัน จากมหาวิทยาลัยอ็อกซ์ฟอร์ดของสหราชอาณาจักร ให้ความเห็นต่อการค้นพบดังกล่าวว่า เป็นสิ่งที่น่าสนใจอย่างมาก เพราะปรากฏการณ์แบบนี้จะไม่เกิดขึ้นบนดาวดวงอื่น เช่น ดาวพฤหัสบดี เพราะการหมุนรอบตัวเองอย่างรวดเร็วทำให้ชั้นบรรยากาศของดาวพฤหัสบดีแตกตัวออกเป็นแถบเข็มขัด ต่างจากการหมุนรอบตัวเองที่เชื่องช้าของดาวศุกร์ซึ่งทำให้เกิดแถบคลื่นยักษ์ในชั้นบรรยากาศดังกล่าวได้

ทั้งนี้ ดาวศุกร์ได้ชื่อว่าเป็น "คู่แฝดที่ชั่วร้าย" ของโลก เนื่องจากตั้งอยู่ใกล้กันและมีขนาดใกล้เคียงกัน แต่ดาวศุกร์มีอุณหภูมิพื้นผิวสูงถึง 467 องศาเซลเซียส ซึ่งสามารถหลอมตะกั่วได้ ทั้งยังมีความดันบรรยากาศสูงกว่าโลกถึง 93 เท่า ที่ผ่านมาสหภาพโซเวียตเคยส่งยานสำรวจไปลงจอดที่พื้นผิวดาวศุกร์แล้วหลายครั้ง แต่ยานสำรวจสามารถทำงานได้ในช่วงเวลาเพียงสั้น ๆ ราวหนึ่งชั่วโมง ก่อนจะถูกบรรยากาศที่รุนแรงของดาวศุกร์ทำลาย ส่วนยานสำรวจอะคะสึกินั้นสังเกตการณ์ด้วยการโคจรรอบดาวศุกร์