มะเขือเทศ คือ ผลไม้ยอดนิยมของโลก

Image copyright iStock

หลายคนไม่คิดว่ามะเขือเทศเป็นผลไม้ และไม่คิดว่าเป็นผลไม้ที่มีปริมาณการผลิตมากที่สุดในโลก ดร.ไมเคิล มอสลีย์ อธิบายเหตุผลทางวิทยาศาสตร์ที่อยู่เบื้องหลังความนิยมรับประทานมะเขือเทศ

คนส่วนมาก มักจะคิดว่ามะเขือเทศเป็นผัก แต่ในเชิงเทคนิคแล้ว จัดว่าเป็นผลไม้เนื่องจากมีเมล็ด จึงทำให้ถูกจำแนกในเชิงพฤษศาสตร์ให้อยู่ระดับเดียวกับเบอร์รี่

บางคนเชื่อว่ามะม่วงเป็นผลไม้ยอดนิยมของโลก ด้วยเหตุผลที่ว่ามีผู้บริโภคในหลายประเทศมากกว่าผลไม้ชนิดอื่น ตั้งแต่ทวีปเอเชียไปจนถึงอเมริกา ทั้งในลักษณะของหวาน แปรรูปด้วยวิธีกวน ไอศครีม และแม้กระทั่งซีเรียล ซึ่งมะม่วงได้รับความนิยมมากในอินเดียและจีน ด้วยปริมาณการผลิตกว่า 43 ล้านตันต่อปี แต่หากจะวัดกันที่ผลผลิตทั่วโลกแล้ว ก็ยังถือว่าตามหลังแอปเปิ้ล และกล้วยอยู่มาก ซึ่งผลผลิตกล้วยต่อปี อยู่ที่กว่า 100 ล้านตัน โดยมีอินเดียเป็นผู้ผลิตอันดับหนึ่ง

สหราชอาณาจักร มีตัวเลขการบริโภคกล้วยหอมพันธุ์คาเวนดิช กว่า 5 พันล้านผลต่อปี ซึ่งกล้วยพันธุ์นี้ถูกพัฒนาขึ้น และปลูกเป็นครั้งแรกในสหราชอาณาจักร โดยโจเซฟ แพ็คส์ตั้น หัวหน้าคนสวนของคฤหาสน์แชทส์เวิร์ธ ในเขตพีค ซึ่งเขาตั้งชื่อให้ว่า มูซา คาเวนดิชอี (Musa cavendishii) ตามชื่อครอบครัวคาเวนดิช ซึ่งเป็นนายจ้าง จวบจนทุกวันนี้ กล้วยหอมพันธุ์คาเวนดิช ก็ยังถูกปลูกอยู่ในเรือนกระจกปรับอุณหภูมิของคฤหาสน์ และทั้งเจ้าของรวมถึงแขกผู้มาเยือน ก็ได้รับประทานกล้วยจากที่นี่

สวยงาม แต่มีพิษ

อย่างไรก็ตาม ผลไม้ที่เราอาจคิดไม่ถึงอย่าง มะเขือเทศ ทำให้ผลไม้ชนิดอื่น ดูด้อยไปอย่างชัดเจน

มะเขือเทศ เป็นผลไม้ที่ได้รับความนิยมมาก ไม่ว่าจะเป็นแบบดิบ ปรุงสุก ทำเป็นซอส หรือคั้นน้ำ โดยปัจจุบัน มีผลผลิตมะเขือเทศออกสู่ตลาดถึง 170 ล้านตันต่อปี ซึ่งนับว่าสูงกว่ากล้วยมาก

มะเขือเทศถูกนำเข้าไปยังยุโรปโดยชาวสเปนที่นำพันธุ์พืชกลับมาจากทวีปอเมริกา โดยชาวแอซเท็คจะเรียกว่า โทมาทิล (tomatl) ซึ่งทำให้เกิดคำว่า โทมาท (tomate) ในภาษาสเปน และต่อมาพัฒนาเป็นคำว่า โทมาโท (tomato) ในภาษาอังกฤษ


ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับมะเขือเทศ

•มีมากกว่า 20,000 สายพันธุ์

•เทศกาลลาโทมาตินา จัดขึ้นเป็นประจำทุกปีในเมืองบูโลญ โดยมีมะเขือเทศอย่างน้อย 40,000 ลูกถูกนำมาขว้างปาใส่กันโดยผู้ร่วมงาน

•กินเนส เวิล์ด เรคคอร์ด บันทึกสถิติมะเขือเทศลูกใหญ่ที่สุดในโลกเมื่อวันที่ 30 สิงหาคม 2016 ว่ามีน้ำหนัก 3.96 กิโลกรัม

La Tomatina festival Image copyright iStock

ในช่วงแรก ๆ ในสหราชอาณาจักร มีกระแสต่อต้านการบริโภคมะเขือเทศพอสมควร โดยคนแรกที่ปลูกเป็นแพทย์สมัยศตวรรษที่ 16 ชื่อจอห์น เจอร์ราด ซึ่งเขียนในหนังสือชื่อ เจอร์ราดส์ เฮอร์บัล (Gerard's Herbal) ของเขา เรียกมะเขือเทศว่าเป็นผลไม้ที่สวยแต่มีพิษ

มาทุกวันนี้ มะเขือเทศถูกมองว่าเป็นอาหารเพื่อสุขภาพ เพราะให้พลังงานต่ำ และมีวิตามิน ซี โพแทสเซียม โฟเลท และ วิตามิน เค สูง รวมถึงมีสารต้านอนุมูลอิสระที่มีประสิทธิภาพอย่าง ไลโคปีน ซึ่งถูกเชื่อมโยงเข้ากับประโยชน์กับสุขภาพหลายอย่าง รวมถึง ลดความเสี่ยงการเกิดโรคหัวใจและมะเร็งบางชนิด นอกจากนี้ ยังมีหลักฐานในบางผลการศึกษาว่า การรับประทานมะเขือเทศในรูปแบบเปียกซึ่งมีไลโคปีนสูง อาจช่วยป้องกันผิวหนังจากการถูกแดดเผาได้ด้วย

Tomatoes on the vine Image copyright iStock

รสธรรมชาติและมีเนื้อมีหนัง

มะเขือเทศ ถือเป็นอาหารที่มีรสอูมามิ ซึ่งเป็นคำในภาษาญี่ปุ่น แปลว่า "รสชาติที่อร่อยน่ารับประทาน" โดยเป็นหนึ่งใน 5 รสชาติที่ลิ้นของมนุษย์สามารถสัมผัสได้ เช่นเดียวกับรสขม เปรี้ยว หวาน และเค็ม

รสอูมามิ อาจหาคำอธิบายได้ยาก แต่ผู้ที่ได้สัมผัสก็จะรับรู้ได้ ซึ่งปกติแล้วจะเป็นรสที่พบได้ในอาหารประเภทเนื้อสัตว์มากกว่าผลไม้ และหากเราผสมรสอูมามิลงไปในซุป ก็จะทำให้มีรสชาติเข้มขึ้น ซึ่งรสนี้ สามารถพบได้ในอาหารหลายชนิด รวมถึงน้ำนมแม่ แต่ผลไม้ที่มีรสอูมามิมากที่สุดก็คือมะเขือเทศ

กลูตาเมต เป็นกรดอะมิโนชนิดหนึ่ง ซึ่งเป็นหน่วยในโครงสร้างโปรตีนที่จำเป็นต่อการทำงานของเซลล์ในร่างกายมนุษย์ เมื่อเรารับประทานอาหารที่มีกลูตาเมต ก็จะเกิดปฏิกิริยาที่ปุ่มรับรสที่ลิ้น ซึ่งส่งสัญญาณไปยังสมอง ที่รับรู้รสชาติ "อูมามิ" ดังนั้นเวลาเรารับประทานอาหารที่มีกลูตาเมต เช่น ซอสมะเขือเทศที่อยู่บนหน้าพิซซ่า ลิ้นก็จะส่งสัญญาณให้รับประทานอาหารชนิดนี้ เนื่องจากมีกลูตาเมตสูง เพื่อช่วยให้ร่างกายแข็งแรงนั่นเอง

อ่านข่าวนี้เพิ่มเติม

รอบรั้วบีบีซี