จะเกิดอะไรขึ้นในเกาหลีใต้ หลังศาลรับรองมติถอดถอน ปธน.

ประธานาธิบดีปัก กึน เฮ Image copyright Reuters

จาก ม้าตัวละ 35 ล้านบาท ให้ลูกสาวเพื่อนสนิท สู่การถอดถอน ปธน. และ การดำเนินคดีทายาท ซัมซุง เกาหลีใต้จะเดินหน้าต่ออย่างไร หลังศาลรัฐธรรมนูญมีคำตัดสินยืนตามมติรัฐสภา ให้ถอดถอน น.ส.ปัก กึน เฮ จากตำแหน่งประธานาธิบดี

สิ่งที่เพิ่งเกิดขึ้น

ศาลรัฐธรรมนูญเกาหลีใต้ เห็นพ้องกับมติถอดถอนประธานาธิบดีที่รัฐสภาลงคะแนนเมื่อเดือนธันวาคมปีที่ผ่านมา โดยระบุว่าสิ่งที่อดีตประธานาธิบดีปัก กึน เฮ ทำ คือการ "ทรยศความไว้วางใจของประชาชน" และ "ละเมิดกฎหมายอย่างร้ายแรง ซึ่งเป็นสิ่งที่ยอมรับไม่ได้"

Image copyright Reuters
คำบรรยายภาพ มติเอกฉันท์ของศาลรัฐธรรมนูญ อาจช่วยลดความไม่สงบในสังคมได้

โดยเธอเป็นประธานาธิบดีเกาหลีใต้คนแรก ที่ถูกปลดออก และอาจต้องเผชิญกับการดำเนินคดีอาญา

การกระทำที่ว่า หมายถึงข้อกล่าวหาที่เธอสมรู้ร่วมคิดกับเพื่อนสนิท ที่ชื่อ ชเว ซุน ซิล กดดันให้บริษัทหลายแห่งของเกาหลีใต้ ใช้เงินแลกกับการปฏิบัติที่เอื้อประโยชน์จากรัฐบาล รวมถึงอนุญาตให้ นางชเว ซึ่งไม่มีตำแหน่งทางราชการ เข้าถึงเอกสารราชการได้เป็นกรณีพิเศษ ถึงขนาดให้ปรับแก้สุนทรพจน์ของประธานาธิบดีด้วย

รักษาการผู้นำประเทศ และผู้นำคนต่อไป

น.ส.ปัก กึน เฮ ถูกระงับสิทธิการใช้อำนาจตามตำแหน่งประธานาธิบดี มาตั้งแต่เดือนธันวาคมปีที่แล้ว หลังการลงมติถอดถอนของรัฐสภา ซึ่งการที่ศาลรัฐธรรมนูญตัดสินรับรองมติดังกล่าวในวันนี้ (10 มี.ค.) ทำให้เกาหลีใต้ต้องจัดการเลือกตั้งขึ้นภายใน 60 วัน ซึ่งขณะนี้ มีว่าที่ผู้สมัครรับเลือกตั้งหลายคนรออยู่แล้ว

ประธานาธิบดีคนใหม่ จะต้องเข้ามารับหน้าที่บริหารประเทศซึ่งประชาชนสูญเสียความไว้ใจในรัฐบาล โดยจะต้องหาทางป้องกัน ไม่ได้เกิดกรณีการใช้อำนาจโดยมิชอบขึ้นอีก

Image copyright AFP
คำบรรยายภาพ นายฮวาง เคียว-อันห์ ทำหน้าที่รักษาการแทนประธานาธิบดีในช่วง 3 เดือนที่ผ่านมา

นอกจากนี้ นักวิเคราะห์การเมืองของเกาหลีใต้หลายคนตั้งคำถามว่า กลุ่มการเมืองอนุรักษ์นิยมของ น.ส.ปัก จะสามารถกลับมาสร้างความเชื่อถือได้ในระยะเวลาอันสั้น เพื่อลงสมัครแข่งขันกับพรรคเดโมแครดได้หรือไม่ โดยนายฮวาง เคียว-อันห์ รักษาการประธานาธิบดีคนปัจจุบัน ถูกมองว่าไม่น่าจะขึ้นมาเป็นผู้สมัครได้ เนื่องจากเขาใกล้ชิดกับรัฐบาลของ น.ส.ปัก มากเกินไป

หนึ่งในตัวเต็งที่เป็นไปได้ในการเลือกตั้งประธานาธิบดีคนต่อไป คือ มูน แจ อิน อดีตหัวหน้าพรรคเดโมแครต ฝ่ายค้าน โดยแม้ว่าเขาจะพ่ายแพ้การเลือกตั้งให้กับ น.ส.ปัก เมื่อปี 2012 แต่ก็เริ่มกลับมาได้รับความนิยมมากขึ้นเรื่อย ๆ ในช่วงที่มีกรณีอื้อฉาว ซึ่งนำไปสู่การถอดถอนประธานาธิบดี

ประธานาธิบดีจะถูกดำเนินคดีได้หรือไม่

ขณะนี้ มีความเป็นไปได้สูงที่ น.ส.ปัก จะถูกดำเนินคดี เนื่องจากการพ้นจากตำแหน่ง จะทำให้เธอสูญเสียสิทธิความคุ้มกันพิเศษไปด้วย และถ้ามีการสั่งฟ้องร้องดำเนินคดี อาญา ก็น่าจะเป็นกรณีที่เชี่อมโยงกับหนึ่งในความสัมพันธ์ที่อื้อฉาว

Image copyright EPA
คำบรรยายภาพ นางชเว ซุน ซิล ยืนยันว่าไม่ได้กระทำความผิด

ด้านนางชเว เพื่อนสนิทของ น.ส.ปัก ขณะนี้กำลังต่อสู้คดีคอร์รัปชัน เช่นเดียวกับทายาทและผู้บริหารซัมซุง ซึ่งถูกกล่าวหาว่าใช้มูลนิธิของนางชเว เป็นช่องทางส่งเงินเพื่อแลกกับผลประโยชน์จากรัฐบาล แต่ทุกคนที่เกี่ยวข้องยังคงให้การปฏิเสธข้อกล่าวหาอยู่

ผลกระทบต่อเศรษฐกิจเกาหลีใต้

กรณีที่เกิดขึ้น โดยเฉพาะการที่ผู้บริหารของซัมซุง และกองทุนบำเหน็จบำนาญแห่งชาติ เข้าไปมีส่วนเกี่ยวข้องในข้อหาคอร์รัปชันที่มีตัวเลขเงินสินบนจำนวนมหาศาล ได้สร้างความสั่นคลอนให้กับวงการธุรกิจเกาหลีใต้อย่างมาก เช่น ซัมซุงเพียงบริษัทเดียว ก็ถูกกล่าวหาว่าติดสินบนเป็นเงินถึง 41 พันล้านวอน (1.26 พันล้านบาท) ให้กับมูลนิธิไม่หวังผลกำไรของนางชเว

ผู้บริหารของธุรกิจครอบครัวขนาดมหึมาอื่น ๆ หรือ ที่เรียกรวมว่า "กลุ่มแชโบล" ซึ่งบริจาคเงินให้กับมูลนิธิอื่น ๆ ของนางชอย ก็ถูกสอบปากคำ แต่ ยังไม่ถูกตั้งข้อหา

ส่วนอีกประเด็นที่สร้างความตกใจให้กับชาวเกาหลีใต้ ยังรวมถึงรายละเอียดเกี่ยวกับการที่ซัมซุง จ่ายเงิน 1 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (35.3 ล้านบาท) เพื่อซื้อม้า 1 ตัวให้กับลูกสาวของนางชเวด้วย

Image copyright AFP
คำบรรยายภาพ บ.ซัมซุง ถูกกล่าวหาว่าติดสินบน 1.26 พันล้านบาท ให้กับมูลนิธิไม่หวังผลกำไรของนางชเว

อย่างไรก็ตาม บริษัทที่เข้ามาเกี่ยวข้องกับกรณีอื้อฉาวนี้ เป็นธุรกิจขนาดใหญ่ระดับโลก และยังไม่มีสัญญาณว่า ลูกค้าในเกาหลีใต้หรือลูกค้าในประเทศอื่น ๆ จะเลิกซื้อสินค้า โดยในสัปดาห์นี้ซัมซุง เพิ่งออกมายืนยันว่า ทางบริษัทยังคงรักษายอดจำหน่ายโทรศัพท์สมาร์ทโฟนในปี 2016 ไว้ได้เป็นที่หนึ่งของโลก ซึ่งถือว่าเป็นผลงานที่ดี สำหรับปีที่เต็มไปด้วยปัญหาการเรียกคืนโทรศัพท์รุ่นใหม่ หลังจากแบตเตอรี่ทำให้เกิดไฟไหม้

ในความเป็นจริงแล้ว ความเสี่ยงต่อเศรษฐกิจของเกาหลีใต้ น่าจะอยู่ที่มาตรการซึ่งรัฐบาลจีนใช้ตอบโต้ข้อตกลงอนุญาตให้สหรัฐฯ เข้าไปติดตั้งระบบป้องกันขีปนาวุธในเกาหลีใต้มากกว่า ซึ่งเท่าที่ผ่านมา มีการสั่งปิดธุรกิจของเกาหลีใต้ที่อยู่ในจีน และการกีดกันนักท่องเที่ยวชาวจีนไม่ให้เดินทางไปเกาหลีใต้แล้ว

ผลกระทบต่อความสัมพันธ์ระหว่างประเทศอื่น ๆ

แม้ว่าจะมีปัญหารุนแรงในทางการเมือง แต่เกาหลีใต้ยังคงเป็นประชาธิปไตยที่มีเสถียรภาพและเป็นแรงขับเคลื่อนทางเศรษฐกิจที่สำคัญอยู่ จึงยังไม่มีแนวโน้มที่จะเกิดการเปลี่ยนแปลงในแง่ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศอื่น ๆ โดยการประท้วงให้ถอดถอนประธานาธิบดีที่เป็นไปอย่างสันติ และความแข็งแกร่งของกระบวนการทางกฎหมายที่ออกมา ถือว่าเป็นประโยชน์กับประเทศ

ในแง่ความสัมพันธกับสหรัฐฯ แม้โครงการติดตั้งระบบป้องกันขีปนาวุธของสหรัฐฯ ในเกาหลีใต้ เพื่อต่อต้านการโจมตีจากเกาหลีเหนือ จะไม่ได้รับผลกระทบ แต่ประธานาธิบดีคนใหม่ของเกาหลีใต้ จำเป็นจะต้องสร้างความสัมพันธ์อันดีกับรัฐบาลประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ให้ได้โดยเร็ว เพื่อเป็นเครื่องยืนยันการสนับสนุนด้านกลาโหมที่จำเป็นจากสหรัฐฯ ต่อไปในอนาคต โดยโฆษกของสหรัฐฯ กล่าวกับสำนักข่าวรอยเตอร์ ถึงเหตุการณ์ทางการเมืองของเกาหลีใต้ว่า "นี่เป็นประเด็นภายในประเทศ" และสหรัฐฯจะยังคงเป็น "พันธมิตร เพื่อน และหุ้นส่วน ที่ใกล้ชิด" ของเกาหลีใต้

Image copyright Reuters
คำบรรยายภาพ การทดสอบขีปนาวุธของเกาหลีเหนือ ยังคงทำให้เกิดความสั่นคลอนในภูมิภาคอย่างต่อเนื่อง

ส่วนความสัมพันธ์กับญี่ปุ่น ซึ่งเมื่อไม่นานมานี้ เพิ่งสั่งเรียกตัวเอกอัครราชทูตประจำเกาหลีใต้กลับประเทศชั่วคราว จากกรณีขัดแย้งเกี่ยวกับการใช้ทาสทางเพศในสมัยสงคราม กล่าวว่า "จำเป็นต้องส่งเสริมความร่วมมือ" กับรัฐบาลใหม่ของเกาหลีใต้ "ในหลายด้าน"

ด้านสื่อทางการของเกาหลีเหนือ ซึ่งปกติแล้วจะรายงานข่าวต่างประเทศล่าช้า กลับมีปฏิกิริยาออกมาอย่างรวดเร็ว ต่อการที่ประธานาธิบดีเกาหลีใต้ถูกถอดถอนว่า น.ส.ปัก "เป็นอาชญากรธรรมดา" ซึ่งเท่าที่ผ่านมา เกาหลีเหนือมักจะโจมตีเธอด้วยการเสียดสี และบ่อยครั้งจะดูถูกว่าเป็นผู้หญิง การใช้ถ้อยคำในลักษณะนี้จะยังคงมีอยู่ต่อไป แต่ผู้นำคนใหม่ของเกาหลีใต้ อาจมีโอกาสช่วยฟื้นการเจรจาในระดับสากล เพื่อหาทางรับมือกับความแรงของเกาหลีเหนือได้

ข่าวที่เกี่ยวข้อง