ชาวสก็อตอยากลงประชามติอีกรอบไหม?

ชายสก็อตโบกธงรณรงค์การลงประชามติ Image copyright PA

ทันทีที่นางนิโคลา สเตอร์เจียน นายกรัฐมนตรีสกอตแลนด์ ประกาศว่าจะจัดให้มีการทำประชามติรอบที่ 2 ก็มีคำถามสำคัญสองคำถามเกิดขึ้น คือผู้มีสิทธิออกเสียงชาวสก็อต ต้องการลงประชามติอีกครั้ง เพื่อตัดสินใจเรื่องการแยกตัวเป็นเอกราชจากสหราชอาณาจักรหรือไม่? และหากการลงคะแนนจะเกิดขึ้นในเร็ว ๆ นี้ พวกเขาจะเลือกอย่างไร?

ในช่วงหลายเดือนที่ผ่านมา มีการสำรวจจากหลากสำนักที่ถามประชาชนว่า สกอตแลนด์ควรจัดทำประชามติรอบ 2 เพื่อตัดสินใจเรื่องเอกราช ภายใน 2 ปีนี้หรือไม่ ปรากฏว่าทั้งหมดได้คำตอบเดียวกัน คือราว ครึ่งหนึ่งของผู้ตอบแบบสำรวจไม่เห็นด้วย ขณะที่ประมาณ 1 ใน 3 หรือ 2 ใน 5 บอกว่าเห็นด้วย

ตัวอย่างที่เห็นเมื่อเร็วๆ นี้ คือผลสำรวจที่จัดทำโดยบีเอ็มจี รีเสิร์ช ซึ่งตีพิมพ์ในหนังสือพิมพ์ เดอะ เฮอรัลด์ เมื่อวันจันทร์ (13 มี.ค.) พบว่ามีประชาชน 39% ที่เชื่อว่าการลงประชามติ ควรจัดขึ้นก่อนหน้าสหราชอาณาจักรจะบรรลุการเจรจาเบร็กสิต ขณะที่ 49% ไม่เห็นด้วย โดยความเห็นของผู้ตอบแบบสำรวจ มีแนวโน้มจะขึ้นอยู่กับมุมมองเกี่ยวกับประโยชน์ของการแยกตัวเป็นอันดับแรก

Image copyright AFP

ประมาณ 4 ใน 5 ของผู้ที่ต้องการให้สกอตแลนด์ ยังคงอยู่เป็นส่วนหนึ่งของสหราชอาณาจักร ไม่เห็นด้วยกับการทำประชามติรอบ 2 ภายใน 2 ปีหน้า ขณะที่ประมาณ 2 ใน 3 ของผู้ที่สนับสนุนเอกราช อยากจะให้ลงประชามติเร็ว ๆ

เหตุผลหลักที่ทำให้การสำรวจได้ข้อสรุปว่า คนส่วนมากยังไม่ต้องการให้มีการทำประชามติรอบ 2 ในเร็ว ๆ นี้ เป็นเพราะผู้สนับสนุนประชามติบางกลุ่มยังขาดความกระตือรือร้น ซึ่งนั่นก็ไม่ได้หมายความว่าผู้มีสิทธิลงคะแนนส่วนใหญ่จะไม่อยากเห็นการลงประชามติเกิดในเวลาอีกยาวนาน

การสำรวจความคิดเห็นโดยพาแนลเบส ที่ทำให้กับหนังสือพิมพ์ เดอะ ซันเดย์ ไทมส์ พบว่า ประชาชนครึ่งหนึ่งคิดว่าควรจะจัดประชามติขึ้นระหว่างที่มีการเจรจาเบร็กสิต (เช่นเดียวกับที่นายกรัฐมนตรีสกอตแลนด์ กำลังคิดอยู่) หรือไม่ก็ควรจัดหลังจากที่การเจรจาเสร็จสิ้นแล้ว (ซึ่งจะช้ากว่ากรอบเวลาที่นางสเตอร์เจียน เสนอเล็กน้อย) ซึ่งก็เป็นการถ่วงดุลกับคนอีกกลุ่มที่คิดว่าสกอตแลนด์ ยังไม่ควรทำประชามติแยกตัวในอีกไม่กี่ปีข้างหน้านี้

เดิมพันสูง

ผลสำรวจของพาแนลเบสชี้ว่า ในสกอตแลนด์มีความเห็นต่างกันราวครึ่งต่อครึ่งในเรื่องทำประชามติรอบ 2 โดยทั้งสองฝ่ายต่างมีข้อมูลจากผลสำรวจมาสนับสนุนจุดยืนของตน

ในการทำประชามติเกี่ยวกับเอกราชรอบแรก เมื่อเดือนกันยายน 2014 มีชาวสก็อต 55% ลงคะแนนว่าอยากอยู่เป็นส่วนหนึ่งของสหราชอาณาจักรต่อไป ขณะที่ อีก 45% สนับสนุนเอกราช แต่หากมีการจัดทำประชามติครั้งที่ 2 ก็ยังมีข้อสงสัยอยู่ว่าพวกเขาจะเลือกอย่างไรกัน

นับตั้งแต่ช่วงกลางเดือนมกราคม ซึ่งเป็นช่วงที่นางเทเรซา เมย์ นายกรัฐมนตรีอังกฤษ เปิดเผยท่าทีที่ชัดเจนเรื่องการเจรจาเบร็กสิตกับสหภาพยุโรปที่กำลังจะเกิดขึ้นในเวลาอันใกล้นี้ ได้มีการทำโพลแล้ว 5 ครั้ง

และหากไม่นับผู้ที่บอกว่า "ยังไม่รู้" ว่าจะตัดสินใจอย่างไร ผลสำรวจเหล่านี้ชี้ว่า โดยเฉลี่ยมีคนประมาณ 48% ที่จะตอบว่า 'Yes' กับการแยกตัวเป็นเอกราช ขณะที่อีก 52% จะตอบ 'No'

แม้สองฝ่ายดูจะมีเสียงสนับสนุนคู่คี่สูสีกันมากกว่าเมื่อ 2 ปีที่แล้ว แต่ถึงอย่างนั้นนางสเตอร์เจียน ก็กำลังวางเดิมพันสูงที่เรียกร้องให้ทำประชามติอีกรอบเพื่อตัดสินใจเรื่องเอกราช เพราะยังไม่มีความชัดเจนว่าจะชนะ และในขณะเดียวกันนายกรัฐมนตรีเมย์ ก็ยังวางใจไม่ได้ว่านายกรัฐมนตรีสกอตแลนด์จะแพ้ตามโพล

ที่แน่ ๆ หากสกอตแลนด์จะจัดให้มีการลงประชามติอีกครั้งเร็ว ๆ นี้ ก็คาดว่าจะได้เห็นการต่อสู้ห้ำหั่นทางการเมืองที่ดุเดือดอย่างแน่นอน