ถูกไล่ช่วงเมนส์มา

keyframe

ท่ามกลางความงดงามตามธรรมชาติในหุบเขาหิมาลัยของเนปาล ผู้หญิงหลายคนที่นั่นกลับมีชีวิตที่หดหู่ น.ส. อิสวารี โจชิ วัย 18 ปี ต้องปฏิบัติตามธรรมเนียมของหมู่บ้านทามิเล็ก ทางตะวันตกของประเทศ ที่จะต้องออกไปอยู่ในเพิงหรือกระท่อมที่หมู่บ้านจัดไว้ให้สำหรับผู้หญิงอยู่ในช่วงมีประจำเดือน ประเพณีนี้เรียกว่า "โชวปาดี" ตามความเชื่อที่ว่า หญิงที่มีประจำเดือนสกปรก

โจชิเล่าว่า "ครั้งแรกที่ฉันต้องไปอยู่ในเพิง ฉันเพิ่งอายุ 15 ปี ตอนนั้นต้องอยู่นานถึง 9 วัน"

หมู่บ้านแห่งนี้มีคนอาศัยอยู่ราว 100 ครอบครัว ตั้งอยู่ท่ามกลางทิวทัศน์ที่สวยงาม มีเทือกเขาหิมาลัยโอบล้อมและแม่น้ำสองสายไหลผ่าน ในฤดูหนาวที่หนาวเหน็บ ผู้หญิงคนไหนในหมู่บ้านมีประจำเดือน ก็ต้องละความอบอุ่นในบ้านของตน ไปอยู่ในเพิงจนกว่าประจำเดือนจะหมด เพิงที่ว่ามีขนาดเล็ก บางครั้งมีกำแพงกั้นให้ความอบอุ่นอยู่บ้าง แต่ไม่มีอุปกรณ์สำหรับหุงหาอาหารใด ๆ

ระหว่างที่มีประจำเดือน พวกเธอไม่สามารถใช้น้ำของหมู่บ้านได้ เพราะถือว่าสกปรก ตามประเพณีแล้ว ในระหว่างที่มีประจำเดือน พวกเธอต้องไม่แตะผักสด วัว และผู้ชาย นิมาลา เพื่อนของโจชิ บอกว่า "พวกผู้ใหญ่ในหมู่บ้านเตือนพวกเรา ไม่ให้แตะต้องตัววัว ไม่เช่นนั้น วัวตัวนั้นจะไม่มีน้ำนมให้รีด"

ผู้หญิงที่มีประจำเดือนจะใช้ห้องน้ำในหมู่บ้านไม่ได้ เพราะถือว่าเป็นการใช้น้ำสะอาดร่วมกับผู้อื่น พวกเธอต้องเดินออกไปที่ท้องทุ่งห่างไกลจากตัวหมู่บ้านเท่านั้น พอหลังจากประจำเดือนหมดลง พวกเธอจะต้องเดินเท้าอีกราว 1 ชั่วโมง เพื่ออาบน้ำในแม่น้ำและทำให้ตัวเองบริสุทธิ์อีกครั้งด้วยการอาบปัสสาวะวัว หลังจากนั้น พวกเธอจึงจะสามารถกลับมาใช้ชีวิตตามปกติได้

เลือดจากประจำเดือนเป็นพิษ

ผู้ชายในหมู่บ้านทามิเล็กเห็นด้วยกับประเพณี "โชวปาดี" สำหรับผู้อาวุโสอย่าง ชันคา โจชิ วัย 74 ปี เชื่อว่าผู้หญิงในช่วงประจำเดือน ไม่บริสุทธิ์และอาจนำโรคร้ายมาสู่หมู่บ้าน เขาคิดว่าเลือดจากประจำเดือนมีพิษ เขาเล่าว่า "ผมเคยล้มป่วยลง เพราะถูกต้องตัวภรรยาระหว่างที่เธอมีประจำเดือน"

คนหนุ่มอย่างยักยาคิดว่าหมู่บ้านควรจะคงประเพณี "โชวปาดี" ต่อไป ไม่ใช่เพราะโรคร้าย แต่เพราะเลือดจากประจำเดือนสกปรก เขาบอกบีบีซีว่า "มันเกี่ยวกับการทำให้หมู่บ้านสะอาด สิ่งแวดล้อมดี เพื่อสุขอนามัยของคนในครอบครัว ผมคิดว่า "โชวปาดี" เป็นประเพณีที่ดีและควรสืบสานต่อไป"

การเปลี่ยนแปลง

ช่วง 9 ปีที่ผ่านมา มีผู้หญิงเสียชีวิตในเพิงหรือกระท่อมแบบนี้สิบคนแล้ว เมื่อปลายปีที่แล้ว หญิงสาวอายุเพียง 15 ปี เป็นรายล่าสุดที่เสียชีวิตลงในกระท่อมระหว่างที่เธอมีประจำเดือน และตั้งแต่ปี 2005 ศาลฏีกาเนปาลตัดสินให้ การปฏิบัติตามประเพณี "โชวปาดี" ผิดกฎหมาย แต่หมู่บ้านที่ห่างไกลตัวเมืองใหญ่ ยังปฏิเสธที่จะปฏิบัติตาม พีมา ลักฮิ นักสังคมสงเคราะห์บอกว่า ความเปลี่ยนแปลงจึงเกิดขึ้นอย่างช้า ๆ เท่านั้น

ผู้หญิงในกรุงกาฐมาณฑุ เมืองหลวงของเนปาลไม่เห็นด้วยกับโชวปาดี น.ส.ดิฟยา ชเร็ตฐา วัยยี่สิบต้น ๆ บอกบีบีซีว่า

"ฉันว่าประเพณีนี้ไร้สาระ สมัยเด็ก ฉันช่วยทางบ้านเตรียมข้าวของสำหรับประกอบพิธีต่าง ๆ แต่พอประจำเดือนมา คนในบ้านบอก ฉันไม่บริสุทธิ์เสียแล้ว และต้องทำความสะอาดทุกสิ่งที่ฉันแตะต้องทั้งหมด เรื่องเล็ก ๆ น้อย ๆ แบบนี้แหละที่ทำให้ฉันเสียใจ ทำไมเพียงเพราะเมนส์มา ฉันต้องถูกตราหน้าว่าสกปรกด้วย"

พีมา ลักฮิ คิดว่าแม้คนในเมืองจะเปลี่ยนทัศนคติต่อผู้หญิงช่วงมีประจำเดือนอยู่บ้าง แต่คนที่สูงวัยก็ยังไม่ปรับไปเสียทีเดียว เธอหวังว่าความเปลี่ยนแปลงจะเกิดขึ้นโดยเร็ว