ชาวเน็ตวิจารณ์ภาพส่งเสริม ‘ความเป็นญี่ปุ่น’ แต่ใช้นางแบบชาวจีน

โปสเตอร์ส่งเสริมความภาคภูมิใจในความเป็นชาวญี่ปุ่น Image copyright OTHER

โปสเตอร์ส่งเสริมความภาคภูมิใจในความเป็นชาวญี่ปุ่น กลายเป็นต้นตอของความสับสนในช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมา เพราะใช้ภาพนางแบบชาวจีน

โปสเตอร์โฆษณาที่ติดอยู่โดยรอบเมืองเกียวโต ได้รับเสียงตอบรับอย่างอบอุ่นจากประชาชนบางส่วน แต่สร้างความกังวลให้กับอีกฝ่ายที่เป็นห่วงเรื่องกระแสชาตินิยมขวาจัดกำลังกลับมาเฟื่องฟูอีกครั้ง นอกจากนี้ โปสเตอร์ดังกล่าวยังทำให้เกิดเสียงวิจารณ์หนาหู เพราะนางแบบที่อยู่ในภาพโฆษณาเป็นชาวจีน

เนื้อหาของภาพโฆษณา

ชาวเมืองเกียวโตระบุว่า เริ่มสังเกตเห็นโปสเตอร์ติดอยู่ตามจุดต่างๆ รอบเมืองในเดือนนี้ โดยเป็นภาพของหญิงสาวกำลังยิ้มอยู่หน้าธงชาติญี่ปุ่น และมีตัวหนังสือเขียนเป็นภาษาญี่ปุ่นว่า 'ฉันดีใจที่เกิดเป็นคนญี่ปุ่น ร่วมกันชูธงอาทิตย์อุทัยอย่างเต็มภาคภูมิในหัวใจของคุณ'

สาเหตุที่ภาพนี้สร้างความไม่พอใจ

หากมองโดยผิวเผินแล้ว โปสเตอร์นี้ดูเหมือนจะทำขึ้นเพื่อส่งเสริมความรักชาติแบบที่ไม่เป็นพิษเป็นภัยแต่อย่างใด เช่นที่มีผู้โพสต์ความเห็นผ่านทวิตเตอร์ว่า 'ผิดอะไรที่ภูมิใจในชาติของตัวเอง และแสดงออกในประเทศของตัวเอง?'

แต่ก็มีคนบางกลุ่มที่มองว่าเป็นโปสเตอร์ส่งเสริมลัทธิชาตินิยมซึ่งน่าเป็นห่วง เนื่องจากช่วงหลายปีที่ผ่านมา กลุ่มอนุรักษ์นิยมขวาจัดกำลังออกมามีบทบาทและส่งเสียงแสดงความเห็นชัดเจนขึ้น โดยเรียกร้องให้ญี่ปุ่นถอยห่างจากแนวทางยึดมั่นในสันติหลังสงคราม และปรับมุมมองที่มีต่อประวัติศาสตร์ญี่ปุ่นยุคสงครามโลกเสียใหม่

เว็บไซต์ข่าวโซระนิวส์ 24 รายงานว่า มีผู้ใช้ทวิตเตอร์ชาวญี่ปุ่นหลายรายเรียกข้อความในโปสเตอร์ดังกล่าวว่า 'น่ากลัว' และ 'น่าสลดใจ'

Image copyright Getty Images
คำบรรยายภาพ โบราณสถานในเมืองเกียวโต มีส่วนสำคัญในการช่วยดึงดูดนักท่องเที่ยวจากทั่วโลก

ส่วนการที่โปสเตอร์ดังกล่าวถูกนำไปติดในเมืองเกียวโต ซึ่งเป็นแหล่งท่องเที่ยวสำคัญก็ถูกยกขึ้นมาถกเถียงด้วย โดยผู้ใช้ทวิตเตอร์รายหนึ่งโพสต์ว่า ผู้ที่แสดงความเห็นในเชิงปกป้องภาพนี้ ออกจะเมินเฉยไม่ใส่ใจต่อความรู้สึกของพลเมืองญี่ปุ่นที่มีเชื้อสายต่างชาติอยู่

ส่วนอีกรายหนึ่งแสดงความเห็นว่า เมื่อเห็นโปสเตอร์นี้แล้ว นักท่องเที่ยวต่างชาติอาจรู้สึกว่าตนไม่เป็นที่ต้อนรับได้ โดยระบุในโพสต์ว่า 'เป็นโปสเตอร์ซึ่งสื่อข้อความที่น่าขุ่นเคือง'

ใครอยู่เบื้องหลังโปสเตอร์นี้?

ตอนแรกไม่มีใครทราบที่มาของภาพโฆษณานี้ เนื่องจากไม่ได้ระบุรายละเอียดของผู้จัดพิมพ์เอาไว้ แต่เมื่อต้นสัปดาห์ที่ผ่านมา เว็บไซต์ฮัฟฟิงตันโพสต์เจแปน รายงานว่า เป็นของจินจะ ฮอนโจ ซึ่งเป็นสมาคมศาลเจ้าชินโตของญี่ปุ่น

ศาสนาชินโตถือเป็นส่วนสำคัญของเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมของญี่ปุ่น ซึ่งได้รับการฟื้นฟูขึ้นใหม่ในช่วงหลายทศวรรษที่ผ่านมาโดยผูกติดอยู่กับขบวนการชาตินิยม โฆษกของสมาคมฯ กล่าวถึงโปสเตอร์นี้ว่า 'ทำขึ้นเพื่อส่งเสริมให้ประชาชนร่วมกันประดับธงชาติในวันหยุดราชการ เพื่อให้สาธารณชนเกิดความตระหนัก ถึงความสำคัญของวันหยุดเหล่านั้น'

Image copyright Getty Images
คำบรรยายภาพ ศาสนาชินโต เป็นศูนย์กลางของเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมของญี่ปุ่น

โปสเตอร์ดังกล่าว ถูกจัดพิมพ์ขึ้นเป็นครั้งแรกเมื่อปี 2011 จำนวน 60,000 แผ่น และแจกจ่ายให้กับศาลเจ้าทั่วประเทศ

สาเหตุที่โปสเตอร์นี้กลายเป็นข่าวขึ้นมาอีกครั้ง

เหตุผลก็คือ มีผู้ไปพบว่านางแบบที่อยู่ในภาพนี้ไม่ได้เป็นชาวญี่ปุ่น แต่เป็นชาวจีน โดยเป็นภาพที่ดัดแปลงมาจากแฟ้มภาพของเว็บไซต์เก็ตตี้ อิมเมจ ที่ถูกอัพโหลดจากกรุงปักกิ่งและมีแท็กคำว่า 'เชื้อชาติจีน'

เรื่องนี้ถือเป็นประเด็นสำคัญ เนื่องจากจีนมีปฏิกิริยาต่อต้านกระแสชาตินิยมที่กำลังมาแรงขึ้นในญี่ปุ่น รวมทั้งต่อต้านการแก้ไขประวัติศาสตร์และรัฐธรรมนูญอันเป็นผลสืบเนื่องมาจากสงครามโลกครั้งที่สองของญี่ปุ่นด้วย หลังจากจีนต้องเผชิญกับความทุกข์ยากภายใต้การยึดครองของญี่ปุ่นในสมัยสงครามมานาน

ประเด็นนี้ทำให้เกิดแฮชแท็ก #YourPatriotismWasMadeInChina ซึ่งมีความหมายว่า "ความรักชาติของคุณผลิตขึ้นในประเทศจีน" โดยมีผู้นำแฮชแท็กนี้ไปใช้แพร่หลายในญี่ปุ่น

ชาวญี่ปุ่นรายหนึ่งกล่าวว่า เรื่องนี้ทำให้นึกถึงคำขวัญ Make America Great Again (ทำให้อเมริกายิ่งใหญ่อีกครั้ง) ที่ติดอยู่บนหมวกของประธานาธิบดีทรัมป์ซึ่งผลิตในประเทศจีน เพราะดูเหมือนว่าจีนกำลังสนับสนุนความรักชาติในทุกรูปแบบทั่วโลก

Image copyright AFP
คำบรรยายภาพ โปสเตอร์มีความเป็นญี่ปุ่นมากพอ ๆ กับที่หมวกของทรัมป์มีความเป็นอเมริกันหรือไม่?

ด้านชาวญี่ปุ่นอีกรายกล่าวว่า 'มันทำให้ต้องคิดจริง ๆ ว่าความหมายของการเป็นชาวญี่ปุ่นคืออะไร'

จากการสอบถามไปยังบริษัทบลูยีนส์ อิมเมจ ในกรุงปักกิ่ง ซึ่งเป็นเจ้าของภาพนางแบบในโปสเตอร์ ถึงการนำภาพนี้มาใช้ บีบีซีได้คำตอบว่า 'เราไม่มีความเห็น เพราะนี่เป็นเรื่องอ่อนไหวมาก' แต่ได้รับคำยืนยันว่า นางแบบคนดังกล่าวเป็นชาวจีนจริง และภาพนี้ถ่ายไว้เมื่อปี 2009

ด้านจินจะ ฮอนโจ กล่าวกับฮัฟฟิงตันโพสต์เจแปน ว่า 'นี่ไม่ใช่ปัญหา' เพราะโปสเตอร์ดังกล่าว 'ไม่ได้ระบุเจาะจงว่า ผู้ที่อยู่ในภาพเป็นชาวญี่ปุ่น'

การค้นพบข้อเท็จจริงดังกล่าว มีเสียงตอบรับหลากหลายในญี่ปุ่นและจีน ทั้งผู้ที่ไม่อยากเชื่อว่าจะเป็นไปได้ และผู้ที่มองเป็นเรื่องตลก โดยในเว็บไมโครบล็อกซีนา เว่ยป๋อ ของจีน มีผู้ใช้รายหนึ่งโพสต์ข้อความติดตลกว่า 'แน่นอน เรื่องนี้พิสูจน์ให้เห็นว่า ที่จริงแล้วชาวญี่ปุ่นก็คือชาวจีน ? '

อ่านข่าวนี้เพิ่มเติม