ยานจูโนเผยภาพกลุ่มพายุหมุนยักษ์บนดาวพฤหัสฯ

กลุ่มเมฆที่ขั้วใต้ของดาวพฤหัสบดีแตกต่างไปจากที่พบบนดาวเสาร์ Image copyright NASA/JPL-CALTECH/SWRI/MSSS/BA.HALL/G.ROBLES
คำบรรยายภาพ กลุ่มเมฆที่ขั้วใต้ของดาวพฤหัสบดีแตกต่างไปจากที่พบบนดาวเสาร์

ยานสำรวจจูโนขององค์การนาซา ซึ่งอยู่ระหว่างปฏิบัติภารกิจสำรวจดาวพฤหัสบดี เผยภาพที่น่าตื่นตาตื่นใจบริเวณขั้วเหนือและขั้วใต้ของดาว โดยพบว่ามีกลุ่มพายุหมุนที่พายุแต่ละลูกมีขนาดใหญ่โตเท่ากับโลก รวมกลุ่มพัดหมุนอยู่ชิดกันหนาแน่น ซึ่งปรากฏการณ์นี้เปลี่ยนความรู้ความเข้าใจที่นักดาราศาสตร์เคยมีต่อดาวพฤหัสบดีไปอย่างสิ้นเชิง

มีการเผยแพร่ผลสำรวจดังกล่าวในวารสาร Science หลังจากยานสำรวจจูโนไปถึงดาวพฤหัสบดีเมื่อกลางปีที่แล้ว และได้โคจรผ่านหน้าดาวพฤหัสบดีอย่างใกล้ชิดหนึ่งครั้งในทุกรอบ 53 วัน

กลุ่มพายุหมุนขนาดยักษ์บนดาวพฤหัสบดีได้รับการสังเกตและบันทึกภาพอย่างใกล้ชิดที่สุดเท่าที่เคยมีมา โดยเฉพาะอย่างยิ่งที่ขั้วเหนือ เนื่องจากยานจูโนโคจรเข้าใกล้บริเวณดังกล่าวเป็นครั้งแรก แต่นักวิทยาศาสตร์ยังไม่ทราบได้ว่า กลุ่มพายุหมุนเหล่านี้เคลื่อนไหวและคงตัวอยู่ได้นานเพียงใด หรืออาจจะสลายตัวไปก่อนเมื่อเทียบกับอายุของพายุหมุนตรงจุดสีแดงยักษ์ส่วนกลางของดาว ซึ่งคงอยู่มานานหลายร้อยปีแล้ว

นอกจากนี้ เครื่องวัดรังสีในช่วงคลื่นไมโครเวฟ (MWR) ของยานจูโนยังพบว่า ใต้กลุ่มเมฆชั้นบรรยากาศของดาว มีแถบก๊าซแอมโมเนียขนาดใหญ่พาดอยู่โดยรอบเส้นศูนย์สูตร และมีความหนาที่วัดจากชั้นบรรยากาศด้านบนลงไปได้ลึกถึง 350 กิโลเมตร ซึ่งถือได้ว่าเป็นระบบหมุนเวียนอากาศหลักของดาวพฤหัสบดี

Image copyright NASA/SWRI/MSSS/G.EICHSTÄDT/S.DORAN
คำบรรยายภาพ จุดสีขาวในภาพคือกลุ่มเมฆน้ำแข็งความกว้างราว 50 กิโลเมตร

ดร. สกอตต์ โบลตัน ผู้นำคณะสำรวจดาวพฤหัสบดีด้วยยานจูโน ซึ่งสังกัดสถาบันวิจัยภูมิภาคตะวันตกเฉียงใต้ในรัฐเท็กซัสของสหรัฐฯ บอกว่าการค้นพบแถบก๊าซแอมโมเนียดังกล่าว ชี้ว่าดาวพฤหัสบดียังมีองค์ประกอบภายในที่ไม่สู้ผสมกลมกลืนกันดีนัก ซึ่งขัดกับความเชื่อที่มีมาก่อนหน้านี้ของนักวิทยาศาสตร์

ยานสำรวจจูโนยังพบว่า สนามแม่เหล็กของดาวพฤหัสบดีมีพลังรุนแรงกว่าที่เคยเข้าใจกันมาถึงสองเท่า โดยมีความแข็งแกร่งสูงกว่าพลังของสนามแม่เหล็กโลก 10 เท่า อย่างไรก็ตาม คาดว่าแหล่งกำเนิดสนามแม่เหล็กของดาวพฤหัสบดีน่าจะอยู่ใกล้พื้นผิวดาวมากกว่าจะอยู่ลึกลงไปข้างใต้ โดยอาจแฝงอยู่ในโมเลกุลของก๊าซไฮโดรเจนที่แสดงคุณสมบัติคล้ายโลหะเมื่ออยู่ใต้แรงกดดันมหาศาล (metallic hydrogen) ก็เป็นได้

Image copyright NASA/SWRI/MSSS/GERALD EICHSTÄDT/SEÁN DORAN
คำบรรยายภาพ กลุ่มพายุหมุนที่พายุแต่ละลูกมีขนาดใหญ่โตเท่ากับโลก รวมกลุ่มชิดกันอยู่หนาแน่น

ข้อมูลการตรวจวัดแรงโน้มถ่วงของดาวพฤหัสบดีโดยยานจูโน ยังบ่งชี้ถึงความแปลกประหลาดในส่วนแกนกลางของดาว ซึ่งก่อนหน้านี้นักวิทยาศาสตร์คาดว่าดาวพฤหัสบดีมีแกนกลางที่เป็นของแข็งขนาดเล็กหรือไม่มีอยู่เลย แต่ข้อมูลล่าสุดชี้ถึงความเป็นไปได้ว่าดาวพฤหัสบดีมีแกนกลางแข็งขนาดใหญ่ซึ่งบางส่วนสลายตัวอยู่ตลอดเวลา

ทั้งนี้ ดาวพฤหัสบดีมีองค์ประกอบเป็นก๊าซไฮโดรเจนและก๊าซฮีเลียมเป็นส่วนมาก มีขนาดใหญ่กว่าโลก 300 เท่า โดยระยะเวลา 1 วันของดาว เท่ากับเวลาราว 10 ชั่วโมงบนโลก บริเวณที่มองเห็นเป็นแถบขวางตรงส่วนกลางของดาวคือกระแสลมรุนแรงที่พัดจากทิศตะวันออกไปทางทิศตะวันตก และจุดสีแดงใหญ่บนดาวคือพายุหมุนขนาดยักษ์ที่กว้างกว่าโลกสองเท่า

ข่าวที่เกี่ยวข้อง