4 สัญญาณอันตราย: พันธมิตรร่วมระหว่างคอนเซอร์เวทีฟกับดียูพี

Image copyright PA

เพียง 12 ชั่วโมง หลังจากที่นางเทเรซา เมย์ หัวหน้าพรรคคอนเซอร์เวทีฟประกาศจะจัดตั้งรัฐบาลเสียงข้างน้อยร่วมกับกับพรรคเดโมแครติก ยูเนียนนิสต์ (ดียูพี) จากไอร์แลนด์เหนือ มีผู้ร่วมลงนามทางออนไลน์ต่อต้านความสัมพันธ์ระหว่างสองพรรคนี้เกือบสามแสนคน บีบีซีไทยมองสัญญาณอันตรายจากการเป็นพันธมิตรกันครั้งนี้

1. ข้อตกลงกู้ดฟรายเดย์อาจมีปัญหา

การที่รัฐบาลอังกฤษทำหน้าที่เป็นตัวกลางไกล่เกลี่ยเจรจาสันติภาพในไอร์แลนด์เหนือมาตลอด แต่ต้องหันไปพึ่งพรรคดียูพี ซึ่งเป็นหนึ่งในขั้วความขัดแย้งที่นั่นทำให้พรรคชินน์เฟน พรรคการเมืองอีกพรรคในไอร์แลนด์เหนือและในสาธารณรัฐไอร์แลนด์ ไม่พอใจ และข้อตกลงสันติภาพที่ใช้เวลานับสิบๆ ปี ในการเจรจาอาจสั่นคลอนได้

Image copyright PA
คำบรรยายภาพ ความเสียหายจากแรงระเบิดที่โรงแรมแห่งหนึ่งในเมืองไบรตันเมื่อปี 1984 กลุ่มไออาร์เอพยายามลอบสังหารนายกรัฐมนตรีอังกฤษในขณะนั้น

เมื่อปี 1998 รัฐบาลอังกฤษประสบความสำเร็จในการเจรจาสันติภาพระหว่างพรรคดียูพี กลุ่มคริสต์โปรแตสแตนท์ และพรรคชินน์เฟนที่เป็นพันธมิตรทางการเมืองสำคัญของกองทัพกู้ชาติไอร์แลนด์ (ไออาร์เอ) ที่ต้องการปลดแอกไอร์แลนด์เหนือออกจากสหราชอาณาจักร จนนำไปสู่ข้อตกลงกู้ดฟรายเดย์ หรือการปกครองแบบแบ่งสรรอำนาจ ถือเป็นความสำเร็จในการเจรจาสันติภาพครั้งสำคัญจากเหตุขัดแย้งที่ยืดเยื้อที่สุดครั้งหนึ่ง แต่เมื่อวันศุกร์ (9 มิ.ย.) นายกฯ เมย์ประกาศจัดตั้งรัฐบาลเสียงข้างน้อยโดยได้รับการสนับสนุนจากพรรคดียูพี ทำให้พรรคชินน์เฟนรู้สึกว่าตนกำลังตกเป็นฝ่ายเสียเปรียบ เพราะคนกลางที่ทำหน้าที่ไกล่เกลี่ยหันมาจับมือกับฝ่ายตรงข้ามซึ่งคือพรรคดียูพีนั่นเอง

Image copyright EPA
คำบรรยายภาพ นายกฯ เมย์เจอกับนางอาร์ลีนโดยบังเอิญขณะรณรงค์หาเสียงเลือกตั้งในไอร์แลนด์เหนือ

เพียงไม่กี่ชั่วโมงหลังจากที่นายกฯ เมย์ประกาศหน้าทำเนียบรัฐบาล บ้านหมายเลข 10 ถนนดาวน์นิ่งว่าจะจัดตั้งรัฐบาลเสียงข้างน้อยโดยจะได้รับการสนับสนุนจากพรรคดียูพี พรรคชินน์เฟนออกแถลงการณ์ว่าพรรคต้องการกลับเข้าไปมีบทบาทในลักษณะแบ่งสรรอำนาจในการปกครองไอร์แลนด์เหนืออีกครั้ง หลังจากที่เมื่อต้นปีนี้ พรรคชินน์เฟนถอนตัวออกจากการปกครองแบบแบ่งสรรอำนาจ เพราะไม่พอใจนางอาร์ลีน ฟอสเตอร์ หัวหน้าพรรคดียูพีและมุขมนตรีไอร์แลนด์เหนือ เพื่อประท้วงนโยบายอื้อฉาวเรื่องค่าชดเชยการใช้พลังงานหมุนเวียน และเป็นเหตุให้นายมาร์ติน แม็กกินเนส ลาออกจากตำแหน่งรองมุขมนตรี นายแม็กกินเนสเคยเป็นผู้บัญชาการไออาร์เอ และเป็นหัวหอกสำคัญในการเจรจาและสร้างสันติภาพที่นั่น

คำบรรยายภาพ ลอร์ดเมอร์ฟีเป็นห่วงว่าข้อตกลงกู้ดฟรายเดย์อาจล่มได้

ลอร์ด เมอร์ฟี อดีตรัฐมนตรีแห่งเวลส์และไอร์แลนด์เหนือให้สัมภาษณ์บีบีซีว่า เขาเป็นห่วงว่าพันธมิตรระหว่างคอนเซอร์เวทีฟกับดียูพีอาจบั่นทอนความพยายามร่วม 20 ปีในการเจรจาและสร้างสันติภาพในไอร์แลนด์เหนือ และ 'ข้อตกลงกู้ดฟรายเดย์อาจล่มได้' ส่วนนายปีเตอร์ เฮนน์ อดีตรัฐมนตรีไอร์แลนด์เหนือจากพรรคเลเบอร์บอกบีบีซีในทางเดียวกันว่าความสัมพันธ์ระหว่างสองพรรคนี้ ทำให้ดูเหมือนว่ากรรมการที่เป็นผู้เจรจาไกล่เกลี่ยระหว่างสองฝ่ายกำลังทำตัว 'ไม่เป็นกลาง' และความไม่เป็นกลางนี้เองที่อาจทำลายความมั่นใจของหลายฝ่ายในไอร์แลนด์เหนือว่า ข้อตกลงที่มีระหว่างรัฐบาลอังกฤษกับพรรคดียูพีจะไม่เป็นธรรมต่อฝ่ายอื่น ๆ

2. เบร็กซิทอาจไม่ใช่เบร็กซิทอย่างที่นายกฯ เมย์เคยโฆษณาไว้

แม้พรรคดียูพีจะรณรงค์หาเสียงเพื่อให้สหราชอาณาจักรถอนตัวออกจากสหภาพยุโรป (เบร็กซิท) เมื่อปีที่แล้ว และน่าจะมีนโยบายเรื่องเบร็กซิทไปในทางเดียวกับพรรคคอนเซอร์เวทีฟที่นายกฯ เมย์เคยประกาศไว้ว่า จะออกมาแบบฮาร์ดเบร็กซิท (สหราชอาณาจักรถอนตัวจากเป็นสมาชิกตลาดร่วมยุโรป บัญญัติกฎหมายของตน และควบคุมดูแลคนเข้าเมืองโดยที่สหภาพยุโรป (อียู) แทรกแซงไม่ได้) แต่พรรคดียูพีไม่ต้องการให้มีกำแพงกั้นพรมแดนร่วม 499 กิโลเมตรระหว่างไอร์แลนด์เหนือกับสาธารณรัฐไอร์แลนด์ ทั้งยังต้องการให้เปิดเสรีด้านการค้า และให้ประชาชนระหว่างสองประเทศเข้าออกได้โดยเสรี

คำบรรยายภาพ พรมแดนระหว่างสาธารณรัฐไอร์แลนด์กับไอร์แลนด์เหนือ

ดร.เบนจามิน มาร์ติลล์ จากสถาบันยุโรปแห่งยูนิเวอร์ซิตีคอลเลจลอนดอนบอกบีบีซีไทยว่า ความคิดเรื่องฮาร์ดเบร็กซิทของนายกฯ เมย์อาจจะไม่ประสบความสำเร็จ คำคมกรณีเบร็กซิทที่นายกฯ เมย์เคยให้ไว้ในช่วงหาเสียงว่า no deal is better than a bad deal (ไม่มีข้อตกลงเลยยังดีกว่าข้อตกลงกับอียูส่งผลเสียต่อประเทศ) ซึ่งเป็นคำกล่าวที่ตีความได้ว่าเธอต้องการจำกัดจำนวนคนเข้าออกระหว่างอียูและสหราชอาณาจักร และถ้าอียูไม่ยอมในประเด็นนี้ เธอพร้อมจะคว่ำโต๊ะเจรจาและออกจากตลาดร่วมยุโรป หรืออีกนัยหนึ่งคือฮาร์ดเบร็กซิทนั่นเอง แต่การที่พรรคดียูพีต้องการให้พรมแดนระหว่างสาธารณรัฐไอร์แลนด์และไอร์แลนด์เหนือเป็นแบบเดิม ดร.มาติลล์สรุปว่า คงยากที่จะจำกัดจำนวนคนอียูที่เข้ามาในสหราชอาณาจักรอย่างเป็นรูปธรรมได้

Image copyright Benjamin Martill
คำบรรยายภาพ ดร. มาร์ติลล์เห็นว่าฮาร์ดเบร็กซิทอาจไม่เป็นไปตามที่นายกฯ เมย์เคยลั่นวาจาไว้

บีบีซีไทยสำรวจความคิดเห็นประชาชนที่เคยลงประชามติเห็นด้วยเรื่องเบร็กซิท และพบว่าหลายคนไม่พอใจกับความสัมพันธ์หนนี้ สามีภรรยาคู่หนึ่งซึ่งเห็นด้วยเรื่องเบร็กซิทและลงคะแนนให้พรรคเลเบอร์บอกบีบีซีไทยว่า รู้สึกเหมือนโดนนายกฯ เมย์หักหลัง เพราะสิ่งที่พวกเขาต้องการคือฮาร์ดเบร็กซิท การที่นายกฯ เมย์ไปจับมือกับพรรคดียูพีหนนี้ ทำให้พวกเขาเกรงว่าเรื่องที่พวกเขาต้องการให้เกิดขึ้นตอนที่ไปลงประชามติเบร็กซิทเมื่อปีที่แล้ว จะไม่เกิดขึ้น ส่วนอีกคนที่เห็นด้วยกับเบร็กซิท แต่สนับสนุนพรรคยูคิปที่ชูนโยบายฮาร์ดเบร็กซิทมาโดยตลอดบอกบีบีซีไทยว่า รู้สึกแค้นใจ เพราะนายกฯ เมย์ทรยศคนทั้งประเทศ หันไปจับมือกับพรรคที่ไม่ต้องการปิดพรมแดนระหว่างไอร์แลนด์เหนือกับไอร์แลนด์ซึ่งยังเป็นสมาชิกอียู เขาบอกอีกด้วยว่า 'ท้ายที่สุดคนอียูก็จะทะลักเข้าสหราชอาณาจักรเหมือนเดิม' เกือบทุกคนที่บีบีซีไทยพูดคุยด้วยต้องการให้นายกฯ เมย์ลาออกจากการเป็นหัวหน้าพรรคคอนเซอร์เวทีฟและก้าวลงจากตำแหน่งนายกรัฐมนตรี

3. แนวความคิดทางสังคมที่แตกต่าง

พรรคดียูพีมีแนวคิดค่อนข้างสุดโต่ง ไม่ยอมรับว่าการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศเป็นปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นจริง และรณรงค์ต่อต้านการทำแท้ง อีกทั้งทางพรรคยังต่อต้านการแต่งงานของคนเพศเดียวกัน ซึ่งถือว่าขัดต่อหลักสิทธิมนุษยชนในอังกฤษ เวลส์ และสกอตแลนด์

เลือกตั้งอังกฤษ Image copyright Getty Images

ทันทีที่นายกฯ เมย์ประกาศว่าได้รับการสนับสนุนในการจัดตั้งรัฐบาลจากพรรคดียูพี มีประชาชนจำนวนมากออกไปประท้วงที่บ้านหมายเลข 10 ถนนดาวนิ่งเกือบจะทันที หลายฝ่ายเป็นห่วงว่าการจับมือระหว่างพรรคคอนเซอร์เวทีฟกับพรรคดียูพีจะไม่ราบรื่น

ลูกชายของนายเอียน เพสลีย์ ผู้ก่อตั้งพรรคดียูพี เคยกล่าวไว้ว่า เขารู้สึกรังเกียจชายรักเพศเดียวกันและหญิงรักเพศเดียวกันอย่างมาก

ศ. ดร. ทิม ฟอร์ไซท์ จากวิทยาลัยเศรษฐศาสตร์และรัฐศาสตร์แห่งลอนดอน บอกบีบีซีไทยว่าคนบางกลุ่มในไอร์แลนด์เหนือมีแนวคิดทางสังคมต่างจากคนในอังกฤษ แม้การแต่งงานระหว่างคนเพศเดียวกันเป็นเรื่องถูกต้องตามกฎหมายแล้วก็ตาม ยังมีคนไอริชที่ไม่เห็นด้วย ศ. ฟอร์ไซท์ยกตัวอย่างให้ฟังว่า เมื่อปี 2014 ร้านเค้กร้านหนึ่งปฏิเสธที่จะทำเค้กแต่งงานให้กับคู่สมรสที่เป็นชายทั้งคู่ เจ้าของร้านอ้างว่าเป็นเพราะขัดต่อหลักความเชื่อของตน เป็นเหตุต้องฟ้องร้องกันในชั้นศาลว่าขัดหลักต่อสิทธิมนุษยชนหรือไม่ คดีนี้ใช้เวลาถึง 2 ปีกว่าศาลจะตัดสินว่าเจ้าของร้านมีความผิด เพราะแสดงออกถึงการรังเกียจคนรักเพศเดียวกัน ศ. ฟอร์ไซท์บอกต่อว่าจุดยืนทางสังคมของพรรคดียูพีต่างจากวิถีชีวิตของคนอังกฤษที่มีแนวคิดเสรี

เลือกตั้งอังกฤษ Image copyright Tim Forsyth

แต่ดร. เบนจามิน มาร์ติลล์ ให้สัมภาษณ์บีบีซีไทยว่า ความสัมพันธ์ระหว่างพรรคคอนเซอร์เวทีฟและดียูพีหนนี้เป็นปัญหาด้านการประชาสัมพันธ์ของพรรคคอนเซอร์เวทีฟเองมากกว่าที่จะมีนัยสำคัญในเชิงแนวคิดเสรีนิยมจริง ๆ พรรคคอนเซอร์เวทีฟคงจะต้องออกมาอธิบายให้คนอังกฤษเข้าใจว่า จุดยืนเดิมทางสังคมเช่น การแต่งงานระหว่างคนเพศเดียวกัน หรือความคิดเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และแนวคิดเสรีนิยมอื่น ๆ ของทางพรรคยังคงเดิม

4. ไม่ใช่รัฐบาลผสม แต่ข้อตกลงซีแอนด์เอสอาจทำให้รัฐบาลขาดความมั่นคง

ความร่วมมือระหว่างพรรคคอนเซอร์เวทีฟและพรรคดียูพีหนนี้ อยู่ภายใต้ข้อตกลง Confidence and Supply (ซีแอนด์เอส) ซึ่งเป็นข้อตกลงความร่วมมือระหว่างพรรคในการจัดตั้งรัฐบาลอย่างหลวม ๆ ว่าพรรคร่วมรัฐบาลจะยกมือลงมติไว้วางใจและเห็นชอบนโยบายอื่น ๆ

ตามหลักการ พรรคดียูพีจะยกมือสนับสนุนพรรคคอนเซอร์เวทีฟเรื่องงบประมาณและนโยบายอื่น ๆ ที่มีการยกร่างในสภาผู้แทนราษฎร ความร่วมมือแบบนี้ต่างจากการจัดตั้งรัฐบาลผสมร่วมกัน ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อปี 2010 ระหว่างพรรคคอนเซอร์เวทีฟนำโดยนายเดวิด คาเมรอน กับพรรคลิเบอรัลเดโมแครต (ลิบเด็ม) นำโดยนายนิก เคล็กก์

คำบรรยายภาพ นายออสบอร์นเชื่อว่ามีลูกพรรคคอนเซอร์เวทีฟพยายามชิงตำแหน่งหัวหน้าพรรคจากนายกฯ เมย์

นายจอร์จ ออสบอร์น อดีตรัฐมนตรีคลังจากพรรคคอนเซอร์เวทีฟ และเป็นผู้มีประสบการณ์อยู่วงในในการเจรจาจัดตั้งรัฐบาลผสมในยุคนั้น อธิบายในรายการแอนดรูว์ มาร์ของบีบีซีถึง ความแตกต่างว่าความสัมพันธ์จากการตั้งรัฐบาลผสมจะยืดยาวและหนักแน่นกว่า แต่การตั้งรัฐบาลเสียงข้างน้อยและได้รับแรงสนับสนุนจากพรรคเล็กภายใต้ข้อตกลงซีแอนด์เอสนั้น ขาดความมั่นคง เพราะทุกรายการที่รัฐบาลต้องการยกร่างนำเข้าสภาผู้แทนราษฎรก่อนลงมติ รัฐบาลจะต้องไปตกลงอย่างละเอียดกับพรรคเล็กเช่นพรรคดียูพี รวมถึงงบประมาณที่จะต้องใช้ในแต่ละนโยบายเลยทีเดียว 'ทำให้พรรคดียูพีที่แม้จะมีเพียงสิบเสียงในสภาฯ กลายเป็นพรรคที่มีอำนาจสูงมากยิ่งกว่าในสมัยที่พรรคลิบเด็มเป็นรัฐบาลผสมกับพรรคคอนเซอร์เวทีฟเสียอีก' นายออสบอร์นกล่าว

คำบรรยายภาพ ลอร์ดปีเตอร์ เฮนน์ชี้ว่าพรรคดียูพีเป็นพรรคที่ต่อรองเก่งมาก

ลอร์ดปีเตอร์ เฮนน์ เสริมด้วยว่าข้อตกลงซีแอนด์เอสจะทำให้เกิดการเจรจานอกรอบ ระหว่างพรรคคอนเซอร์เวทีฟและพรรคดียูพี และยิ่งจะทำให้ดูขาดความโปร่งใส เขาเสริมว่าจากประสบการณ์การทำงานในไอร์แลนด์เหนือของเขา พรรคดียูพีเป็นพรรคที่ต่อรองเก่งมาก และประชาชนจะไม่สามารถมั่นใจในรัฐบาลนายกฯ เมย์ได้เลยว่าจะรักษาผลประโยชน์ของอังกฤษ เวลส์ และสกอตแลนด์ได้จริง

ข่าวที่เกี่ยวข้อง