วิกฤตกาตาร์ : อัลจาซีราจะอยู่รอดหรือไม่?

สัญลักษณ์อัลจาซีรา Image copyright Reuters

บทบาทของสื่อแห่งนี้ที่เปิดให้มีการถกเถียงทางการเมือง และที่ชัดเจนที่สุด คือการรายงานสิ่งที่เกิดขึ้นในช่วงที่เกิดเหตุการณ์ลุกฮือ ต่อต้านรัฐบาลในตะวันออกลางหรือ "อาหรับสปริง" สร้างความไม่พอใจให้หลายชาติอาหรับ

ตั้งแต่ปลายเดือนพฤษภาคมปีนี้ เว็บไซต์ของอัลจาซีราถูกปิดกั้นในซาอุดีอาระเบีย สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ อียิปต์ และบาห์เรน 4 ชาติหลัก ที่ตัดสัมพันธ์กับกาตาร์ โดยซาอุฯ ได้ปิดสำนักงานอัลจาซีราในประเทศ และเพิกถอนใบอนุญาตออกอากาศ โดยให้เหตุผลว่าอัลจาซีราส่งเสริม "แผนการ" ของกลุ่มก่อการร้าย สนับสนุนกลุ่มนักรบฮูธีที่ซาอุฯ กำลังช่วยเหลือเยเมนปราบปราม และยังกล่าวหาอัลจาซีราว่าพยายาม "สร้างความ แตกแยกในหมู่ชนชั้นของซาอุฯ"

Image copyright AFP
คำบรรยายภาพ การรายงานข่าวในช่วงอาหรับสปริงทำให้อัลจาซีราถูกกล่าวหาว่าสนับสนุนกลุ่มภารดรภาพมุสลิม

แต่อัลจาซีรายืนกรานว่า "ไม่ได้ถือข้างสนับสนุนแนวคิด กลุ่มหรือรัฐบาลใด"

ผู้สื่อข่าวภาษาอาหรับของบีบีซี ได้รับการบอกกล่าวจากแหล่งข่าวก่อนหน้านี้ว่าอัลจาซีราอาจไม่ถึงขั้นจะต้องถูกสั่งปิด แต่กาตาร์คงจะถูกกดดัน ให้ปฏิรูปสื่อ และอัลจาซีราคงจะต้องปรับนโยบายด้านบรรณาธิการ อย่างไรก็ดี สุลต่าน โซอูด อัล คัสเซมี นักวิเคราะห์ชาวสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ เห็นว่าชาติอาหรับคงต้องการให้กาตาร์ปิดสำนักข่าวแห่งนี้โดยสิ้นเชิง ก่อนที่จะมีการเจรจาต่อรองใด ๆ เกิดขึ้น เพราะหลายปีมานี้ อัลจาซีราเป็นต้นเหตุที่ทำให้เกิดการโต้เถียงของชาติในอ่าวเปอร์เชียและอียิปต์ ตั้งแต่ก่อนที่อัลจาซีราจะมีบทบาทนำเสนอข่าวในช่วงอาหรับสปริง

สุลต่านโซอูด อัล คาสเซมี ชี้ว่า ในปี 2002 ซาอุฯ ไม่พอใจการรายงานข่าวของอัลจาซีราเกี่ยวกับบทบาทของซาอุฯ ในการเจรจาสันติภาพอิสราเอล-ปาเลสไตน์ โดยในครั้งนั้นได้เรียกตัวทูตซาอุฯ ประจำกาตาร์กลับประเทศ ก่อนจะเริ่มส่งทูตกลับไปประจำการอีกครั้งในปี 2008

Image copyright AFP
คำบรรยายภาพ ผู้สื่อข่าวอัลจาซีราเคยถูกตัดสินว่ามีความผิดฐานเผยแพร่ข่าวลวงในอียิปต์เมื่อปี 2015

และในปี 2014 กาตาร์เคยรับปากแล้วว่าจะ "ไม่แทรกแซง" เรื่องการเมืองของประเทศเพื่อนบ้านในอ่าวเปอร์เชีย เพื่อแก้ไขความขัดแย้งทางการทูตที่ทำให้ซาอุฯ สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์และบาห์เรน เรียกตัวทูตกลับประเทศ

ผู้สื่อข่าวบีบีซีรายงานว่า หากอัลจาซีราต้องปิดตัวลงก็จะส่งผลกระทบใหญ่หลวงต่อความพยายามของกาตาร์ที่ต้องการใช้สื่อนำความเปลี่ยนแปลง มาสู่โลกอาหรับ รวมทั้งยังจะส่งผลต่อพนักงานของอัลจาซีรากว่า 3 พันคนทั่วโลก

ด้านนายไจลส์ เทรนเดิล รักษาการผู้อำนวยการบริหารของอัลจาซีรา ยอมรับว่าวิกฤตที่เกิดขึ้นเป็นความท้าทายใหม่และสถานการณ์ใหม่ที่ต้องเผชิญ แต่อัลจาซีราจะยังคงเป็นผู้บุกเบิกการนำเสนอข่าวอย่างเป็นมืออาชีพ เป็นกลาง บนพื้นฐานของความจริงอยู่ต่อไป

Image copyright AFP
คำบรรยายภาพ การนำเสนอวิดีโอของนายโอซามา บิน ลาเดน หลังเหตุการณ์ 9/11 ทำให้อัลจาซีราเป็นที่รู้จักทั่วโลก

ด้าน ดร.เอช เอ เฮลล์เยอร์ แห่งองค์กรคลังสมองแอตแลนติก เคาน์ซิล มองว่ากาตาร์ไม่มีช่องทางเลี่ยงมากนักในการเจรจาต่อรองกับซาอุฯ โดยองค์กรสื่อหลายแห่งของกาตาร์รวมทั้งอัลจาซีราจะต้องได้รับผลพวงไปด้วย ด้านนายเดวิด โรเบิร์ตส์ ผู้เชี่ยวชาญเรื่องกาตาร์แห่งคิงส์คอลเลจ เห็นตรงกันว่าอัลจาซีราน่าจะอยู่ใน "บัญชี" ที่ชาติในอ่าวเปอร์เชียและอียิปต์กำหนดเป็นเงื่อนไขต่อรอง ซึ่งไม่แน่ว่ากาตาร์จะยอมทำตามคำขอ

ผู้เชี่ยวชาญเรื่องกาตาร์ยังบอกด้วยว่า ที่ผ่านมาสถานีโทรทัศน์อัลจาซีราที่ออกอากาศเป็นภาษาอาหรับได้ปรับเปลี่ยนการรายงานข่าวโดยเลิก "ไล่ล่า"ซาอุฯ มาเกือบสิบปี แต่ยังจับตาอียิปต์ไม่ปล่อย

Image copyright AFP
คำบรรยายภาพ อียิปต์กล่าวหาอัลจาซีราว่าเอนเอียงเข้าข้างฝ่ายที่ต้องการโค่นล้มอดีตประธานาธิบดีโมฮัมเหม็ด มอร์ซี

กำเนิดอัลจาซีรา

สถานีโทรทัศน์ภาษาอาหรับแห่งนี้เปิดตัวเมื่อปี 1996 โดยเจ้าผู้ปกครองกาตาร์ประกาศจะให้สื่อแห่งนี้ "นำเสนอข่าวสารตามความเป็นจริงที่ได้เห็น" ไม่นานหลังเปิดตัว อัลจาซีรามีผู้รับชมหลายสิบล้านคน จากการนำเสนอข่าวและวิพากษ์วิจารณ์บรรดาผู้นำชาติอาหรับ

การนำเสนอวิดีโอภาพนายโอซามา บิน ลาเดน หลังเกิดเหตุ 9/11 ทำให้อัลจาซีรา เป็นที่รู้จักไปทั่วโลก

ในปี 2006 อัลจาซีรา เปิดช่องข่าวภาษาอังกฤษ ซึ่งคว้ารางวัลการนำเสนอข่าวหลายรางวัล และแพร่ภาพไปยังกว่า 100 ประเทศทั่วโลก

อัลจาซีราลงทุนไม่น้อยเพื่อเปิดสถานีอัลจาซีรา อเมริกา ในปี 2013 แต่ต้องปิดตัวไปในปี 2016

การนำเสนอข่าวในช่วงอาหรับสปริงทำให้อัลจาซีราเสียผู้ชมในอียิปต์ไปจำนวนมาก และถูกกล่าวหาว่าเป็นกระบอกเสียงของกลุ่มภารดรภาพมุสลิม ซึ่งอัลจาซีราปฏิเสธ

ข่าวที่เกี่ยวข้อง