สรุปผลรางวัลโนเบลทั้ง 6 สาขาประจำปี 2017

เหรียญโนเบล Image copyright Getty Images

คณะกรรมการพิจารณามอบรางวัลโนเบลประกาศผลการตัดสินรางวัลโนเบลประจำปีนี้ครบทั้ง 6 สาขาแล้วในช่วง 2 สัปดาห์ที่ผ่านมา

โดยมีนักวิทยาศาสตร์ นักเศรษฐศาสตร์ และนักเขียน ผู้มีผลงานอันที่เป็นประจักษ์ได้รับรางวัลทั้งสิ้น 11 คนใน 5 สาขา และมีอีก 1 องค์กรที่ได้รับรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพ ดังนี้

รางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์

รางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ประจำปีนี้ ตกเป็นของนักวิทยาศาสตร์ชาวอเมริกัน 3 คน ได้แก่ นายไรเนอร์ ไวส์ นายแบร์รี บาริช และนายคิป ธอร์น ซึ่งต่างก็เป็นผู้มีส่วนสำคัญในการก่อตั้งและดำเนินงานหอสังเกตการณ์คลื่นความโน้มถ่วงไลโก (LIGO) ในสหรัฐฯ เป็นผู้บุกเบิกสร้างองค์ความรู้และเทคโนโลยีที่นำไปสู่การตรวจจับคลื่นความโน้มถ่วง (Gravitational wave) ได้สำเร็จ

นับเป็นการพิสูจน์ว่าคลื่นดังกล่าวมีอยู่จริงตามการทำนายด้วยหลักทฤษฎีสัมพัทธภาพทั่วไปของอัลเบิร์ต ไอน์สไตน์

Image copyright PA
คำบรรยายภาพ (จากซ้ายไปขวา) ไรเนอร์ ไวส์, แบร์รี บาริช และคิป ธอร์น

นายไวส์เป็นผู้คิดค้นเทคนิคพื้นฐานที่ใช้ในการตรวจจับคลื่นความโน้มถ่วง ส่วนนายธอร์นนั้นมีผลงานทางทฤษฎีที่ช่วยส่งเสริมความสำเร็จในการตรวจจับคลื่นความโน้มถ่วง และนายบาริชซึ่งเป็นผู้อำนวยการคนที่ 2 ของหอสังเกตการณ์ไลโก มีผลงานในการเลือกใช้และพัฒนาเทคโนโลยีของอุปกรณ์ตรวจจับคลื่นความโน้มถ่วง

Image copyright IGO/CALTECH/MIT/SONOMA STATE
คำบรรยายภาพ (ภาพจากฝีมือศิลปิน) หลุมดำที่กำลังจะชนและรวมตัวกัน ซึ่งเหตุการณ์นี้เป็นแหล่งกำเนิดของคลื่นความโน้มถ่วงที่ LIGO ตรวจจับได้เป็นครั้งที่ 3

รางวัลโนเบลสาขาการแพทย์

นักวิทยาศาสตร์ชาวอเมริกัน 3 คน ได้แก่ นายเจฟฟรี ฮอลล์ นายไมเคิล ยัง และนายไมเคิล รอสแบช ได้รับรางวัลโนเบลสาขาสรีรวิทยา หรือการแพทย์ ประจำปีนี้ร่วมกัน จากผลงานการค้นพบกลไกของนาฬิการ่างกายในระดับโมเลกุล

Image copyright PA
คำบรรยายภาพ (จากซ้ายไปขวา) นายเจฟฟรี ฮอลล์ นายไมเคิล รอสแบช และนายไมเคิล ยัง

นักวิทยาศาสตร์ทั้ง 3 คน ศึกษากระบวนการทำงานของนาฬิการ่างกายที่มีอยู่ทั่วไปในสัตว์ต่าง ๆ รวมทั้งมนุษย์ โดยใช้การวิเคราะห์ระดับพันธุกรรมในแมลงวันผลไม้ ทำให้สามารถระบุตัวยีนและสารเคมีในเซลล์ที่ร่วมกันควบคุมกลไกของนาฬิการ่างกายได้ ซึ่งก่อนหน้านี้เป็นปริศนามานานว่าร่างกายของมนุษย์และสัตว์รับรู้เวลากลางวันกลางคืน รวมทั้งเปลี่ยนแปลงการทำงานตอบสนองต่อเวลาในแต่ละช่วงได้อย่างไร

Image copyright Getty Images
คำบรรยายภาพ นาฬิการ่างกาย (Circadian rhythm) เป็นกลไกควบคุมวงจรการทำงานของร่างกายสิ่งมีชีวิต ทั้งพืช สัตว์ หรือแม้กระทั่งเชื้อรา ให้ทำงานโดยสอดคล้องกับแต่ละช่วงเวลาของวัน

รางวัลโนเบลสาขาเคมี

นายฌาก ยูโบเชต์ นายโจอาคิม แฟรงก์ และนายริชาร์ด เฮนเดอร์สัน คว้ารางวัลโนเบลสาขาเคมีไปครองในปีหน้า จากผลงานที่พวกเขาได้ร่วมกันพัฒนาเทคนิคที่เรียกว่า กล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอนแบบแช่แข็ง (cryo-electron microscopy) ที่ช่วยให้นักวิทยาศาสตร์สามารถจับภาพในขณะที่โมเลกุลของสิ่งมีชีวิตกำลังเกาะกลุ่มกัน และสร้างภาพกระบวนการทางเคมีอันซับซ้อนขึ้นมาได้

ศ.โจอาคิม แฟรงก์ นักวิทยาศาสตร์ชาวเยอรมัน ถือเป็นผู้วางรากฐานของเทคนิคนี้มาตั้งแต่ช่วงปี 1975-1986 โดยเขาเป็นผู้พัฒนาเทคนิคในการประมวลผลภาพ 2 มิติที่ได้จากการถ่ายด้วยกล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอน ที่ไม่มีความคมชัด ให้เป็นภาพ 3 มิติที่คมชัดได้

Image copyright PURDUE UNI
คำบรรยายภาพ กล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอนแบบแช่แข็งถูกใช้ในการสร้างภาพโครงสร้างของไวรัสซิกา

ขณะที่ ศ.ฌาก ยูโบเชต์ นักวิทยาศาสตร์ชาวสวิส เป็นผู้พัฒนาเทคนิคการแช่แข็งโดยการลดอุณหภูมิลงอย่างรวดเร็ว ทำให้น้ำที่อยู่รอบ ๆ ตัวอย่างทางชีวภาพเย็นลงอย่างรวดเร็วจนแข็งตัว ทำให้โมเลกุลยังคงสภาพธรรมชาติของมันไว้ได้

ส่วน ศ.ริชาร์ด เฮนเดอร์สัน นักวิทยาศาสตร์ชาวสกอต เป็นผู้นำเสนอโครงสร้างโมเลกุลของแบคทีเรียที่มีความละเอียดในระดับอะตอม

ปัจจุบัน นักวิทยาศาสตร์นำเทคนิคนี้ไปใช้ในการสร้างภาพสามมิติของโครงสร้างชีวโมเลกุล ตั้งแต่การสร้างภาพโปรตีนของแบคทีเรียที่ทำให้ดื้อยาปฏิชีวนะ ไปจนถึงการสร้างภาพเชื้อไวรัสซิกา โดยภายในเวลาเพียงไม่กี่เดือนก็สามารถพัฒนาภาพสามมิติของเชื้อไวรัสนี้โดยมีความละเอียดในระดับอะตอมออกมาได้ ทำให้เริ่มค้นคว้าหายาที่ใช้ในการรักษาโรคนี้ได้

รางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรม

นายคาซึโอะ อิชิงุโระ นักเขียนสัญชาติอังกฤษ เชื้อสายญี่ปุ่น คว้ารางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรมประจำปีนี้ เจ้าของนิยายที่โด่งดังเรื่อง "The Remains of the Day" (ตรงกับงานแปลไทยในชื่อ "เถ้าถ่านแห่งวารวัน") และ "Never Let Me Go" (ตรงกับงานแปลไทยในชื่อ "แผลลึก หัวใจสลาย")

Image copyright EPA/FABER AND FABER
คำบรรยายภาพ คาสึโอะ อิชิงุโระ กล่าวว่า เขาได้ "ดำเนินรอยตามนักเขียนที่ยิ่งใหญ่หลายคน"

เขาเกิดในเมืองนางาซากิ ประเทศญี่ปุ่น ในปี 1954 และย้ายมาอยู่ประเทศอังกฤษพร้อมกับครอบครัว ในช่วงที่พ่อของเขาได้งานเป็นนักสมุทรศาสตร์ในเมืองเซอร์รีย์ จบการศึกษาภาษาอังกฤษและปรัชญาที่มหาวิทยาลัยเคนท์ และจบการศึกษาในระดับปริญญาโทด้านการเขียนเชิงสร้างสรรค์จากมหาวิทยาลัยอีสต์แองเกลีย

A Pale View of Hills วิทยานิพนธ์ของเขา กลายเป็นนิยายเล่มแรกซึ่งตีพิมพ์ในปี 1982 และถูกกล่าวถึงอย่างมาก นอกจานี้ยังเคยคว้ารางวัลบุ๊กเกอร์ในปี 1989 จากนิยายเรื่อง The Remains of the Day

นายอิชิงุโระ เขียนหนังสือมาแล้ว 8 เล่ม ซึ่งได้รับการแปลเป็นภาษาต่าง ๆ มากกว่า 40 ภาษา

รางวัลโนเบลสาขาสันติภาพ

รางวัลโนเบลสาขาสันติภาพปีนี้ตกเป็นของกลุ่มรณรงค์ระหว่างประเทศเพื่อทำลายอาวุธนิวเคลียร์ หรือ ไอแคน (International Campaign to Abolish Nuclear Weapons--Ican)

Image copyright Getty Images
คำบรรยายภาพ นักเคลื่อนไหวกลุ่มไอแคน สวมหน้ากากประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ และนายคิม จอง อึน ผู้นำสูงสุดของเกาหลีเหนือ ระหว่างการทำกิจกรรมต่อต้านอาวุธนิวเคลียร์ที่หน้าสถานทูตเกาหลีเหนือในกรุงเบอร์ลินของเยอรมนีเมื่อวันที่ 13 ก.ย. ที่ผ่านมา

นางเบริต รีส-แอนเดอร์เซน ประธานคณะกรรมการมอบรางวัลโนเบล กล่าวว่า คณะกรรมการตัดสินใจมอบรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพให้แก่กลุ่มไอแคน เพราะความพยายามของกลุ่มที่ผลักดันให้เกิดสนธิสัญญาห้ามอาวุธนิวเคลียร์ได้สำเร็จ

รางวัลโนเบลสาขาเศรษฐศาสตร์

ศ.ริชาร์ด เทเลอร์ จากมหาวิทยาลัยชิคาโกของสหรัฐฯ คว้ารางวัลโนเบลจาก "ทฤษฎีผลักดัน" (Nudge Theory)อันโด่งดัง ซึ่งแนวคิดนี้เป็นส่วนหนึ่งของสาขาวิชาเศรษฐศาสตร์เชิงพฤติกรรม (Behavioral Economics)

ศ. เทเลอร์เสนอว่า วิธีหนึ่งที่จะช่วยให้คนเราตัดสินใจได้อย่างมีเหตุมีผลมากขึ้น แทนที่จะตัดสินใจแบบแย่ ๆ ตามอารมณ์โดยไม่คิดไตร่ตรอง ก็คือการออกแบบสถานการณ์หรือทางเลือกที่จะผลักดันให้คนเราเลือกสิ่งที่ดีที่สุดเองโดยอัตโนมัติ

Image copyright Getty Images
คำบรรยายภาพ ริชาร์ด เทเลอร์ เจ้าของรางวัลโนเบลสาขาเศรษฐศาสตร์ประจำปีนี้

ทั้งนี้ รางวัลโนเบลก่อตั้งขึ้นโดยนายอัลเฟรด โนเบล ผู้เป็นทั้งนักเคมี นักประดิษฐ์ วิศวกร นักเขียน และผู้ใฝ่สันติ เริ่มมีการมอบรางวัลครั้งแรกมาตั้งแต่ปี 1901 พิธีมอบรางวัลโนเบลจะจัดขึ้นในวันที่ 10 ธันวาคม ซึ่งเป็นวันคล้ายวันเกิดของนายอัลเฟรด โนเบล

พิธีมอบรางวัลโนเบลสาขาการแพทย์, ฟิสิกส์, เคมี, วรรณกรรม และเศรษฐศาสตร์ จะจัดขึ้นที่กรุงสตอกโฮล์ม ประเทศสวีเดน ส่วนพิธีมอบรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพจะจัดขึ้นที่กรุงออสโล ประเทศนอร์เวย์ ผู้ชนะในแต่ละสาขาจะได้รับเงินรางวัล 9 ล้านโครนสวีเดน หรือประมาณ 37 ล้านบาท

อ่านข่าวนี้เพิ่มเติม