7 เรื่องที่คุณอาจไม่รู้เกี่ยวกับเครือจักรภพ

The Queen in India in 1997 Image copyright PA

ขณะนี้ถึง 20 เม.ย. ผู้นำของรัฐในเครือจักรภพ (Commonwealth) มาร่วมประชุมกันที่กรุงลอนดอนของอังกฤษ โดยไม่กี่วัน ก่อนหน้านี้ มหกรรมการแข่งขันกีฬา Commonwealth Games เพิ่งจบลงในออสเตรเลีย

บีบีซีรวบรวมข้อเท็จจริง 7 ประการที่คุณอาจยังไม่ทราบเกี่ยวกับกลุ่มประเทศเหล่านี้

1. เป็นกลุ่มประเทศที่มีประชากรเกือบ 1 ใน 3 ของประชากรโลก

ประชากรราว 2,400 ล้านคน จากประชากรทั้งโลก 7,400 ล้านคน เป็นผู้ที่อาศัยในรัฐเครือจักรภพซึ่งประกอบไปด้วย 53 ประเทศ และส่วนใหญ่เป็นผู้ที่มีอายุต่ำกว่า 30 ปี

อินเดียเป็นประเทศในเครือจักรภพที่มีประชากรมากที่สุด หรือราวครึ่งหนึ่งของประชากรทั้งหมดในกลุ่มประเทศนี้ อย่างไรก็ตาม ชาติสมาชิก 31 ประเทศมีประชากรเพียงประเทศละ 1.5 ล้านคน หรือน้อยกว่านั้น

2. สมาชิกบางประเทศไม่เคยเป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิอังกฤษ

โมซัมบิกและรวันดาเข้าร่วมเป็นสมาชิกเครือจักรภพในปี 1995 และ 2009 ตามลำดับ โดยที่ทั้งสองประเทศไม่เคยตกเป็นอาณานิคมของอังกฤษหรือมีความเกี่ยวข้องทางรัฐธรรมนูญ

Image copyright Reuters
คำบรรยายภาพ รวันดา เคยเป็นอาณานิคมของเยอรมนีและเบลเยียม

ที่ผ่านมา เครือจักรภพได้เคยสูญเสียชาติสมาชิกไป โดย นายโรเบิร์ต มูกาเบ อดีตประธานาธิบดีซิมบับเวได้นำประเทศถอนตัวออกจากกลุ่มเมื่อปี 2003 หลังจากซิมบับเวถูกระงับสมาชิกภาพในเครือจักรภพ ท่ามกลางข่าวไม่ชอบมาพากลในการเลือกตั้งของประเทศ

ส่วนสมาชิกภาพของปากีสถานก็ถูกระงับชั่วคราวหลังจากทหารก่อการรัฐประหารเมื่อปี 1999 ก่อนที่จะถูกรับกลับเข้ากลุ่มอีกครั้งในอีก 4 ปีครึ่งต่อมา ขณะที่ประเทศแอฟริกาใต้ถอนตัวจากการเป็นสมาชิกในปี 1961 เพราะถูกสมาชิกเครือจักรภพวิจารณ์นโยบายการแบ่งแยกสีผิว ก่อนที่จะกลับเข้าเป็นสมาชิกอีกครั้งในปี 1994

ส่วนประเทศล่าสุดที่แยกตัวออกจากเครือจักรภพคือประเทศมัลดีฟส์ เมื่อปี 2016

3. มีชาติสมาชิกเพียง 16 ประเทศที่มีสมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่สองเป็นองค์ประมุข

รัฐในเครือจักรภพส่วนใหญ่ปกครองด้วยระบอบสาธารณรัฐ และอีก 6 ประเทศ ได้แก่ เลโซโท, สวาซิแลนด์, บรูไน, มาเลเซีย, ซามัว และตองกา มีกษัตริย์เป็นประมุขของตนเอง

4. ประเทศในเครือจักรภพครอบคลุมพื้นที่กว้างใหญ่มาก

หากเอาอาณาเขตของชาติสมาชิกทั้งหมดมารวมกันก็จะกินเนื้อที่กว้างใหญ่ไพศาล คิดเป็น 1 ใน 4 ของผืนดินในโลก

Image copyright Reuters
คำบรรยายภาพ แคนาดา เป็นประเทศที่มีดินแดนกว้างใหญ่ที่สุดในกลุ่ม

ประเทศที่มีเนื้อที่กว้างใหญ่ที่สุดในกลุ่มคือ แคนาดา ซึ่งเป็นประเทศขนาดใหญ่อันดับที่ 2 ของโลก ส่วนอินเดียและออสเตรเลียก็กว้างใหญ่ไม่แพ้กัน แต่ก็ยังมีอีกหลายประเทศในเครือจักรภพที่มีขนาดเล็ก เช่น นาอูรู, ตูวาลู และวานูอาตู ในมหาสมุทรแปซิฟิก ตลอดจน โดมินิกา รวมทั้ง แอนติกาและบาร์บูดา ในทะเลแคริบเบียน

Image copyright Getty Images
คำบรรยายภาพ นาอูรู เป็นประเทศขนาดเล็กและมีประชากรน้อยที่สุดในกลุ่มเครือจักรภพ

5. เคยเปลี่ยนชื่อมาแล้ว

เครือจักรภพในปัจจุบัน (Commonwealth) ก่อตั้งขึ้นในปี 1949 หลังจากได้มีการตัดคำว่า "British" ออกไป จากเดิมที่เคยใช้ชื่อว่า เครือจักรภพอังกฤษ (British Commonwealth) รวมทั้งยกเลิกการให้คำสัตย์ปฏิญาณจะจงรักภักดีต่อสถาบันกษัตริย์อังกฤษออกจากระเบียบข้อบังคับของกลุ่ม

จนถึงบัดนี้ เครือจักรภพมีประมุขเพียง 2 พระองค์ คือ สมเด็จพระเจ้าจอร์จที่หก และสมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่สองแห่งสหราชอาณาจักร แม้ตำแหน่งนี้จะไม่ได้สืบทอดทางสายเลือดโดยอัตโนมัติ แต่ก็คาดหมายอย่างกว้างขวางว่าองค์รัชทายาทของราชวงศ์อังกฤษคือเจ้าชายแห่งเวลส์ จะทรงรับสืบทอดตำแหน่งนี้เมื่อเสด็จขึ้นครองราชย์

Image copyright EPA
คำบรรยายภาพ เจ้าฟ้าชายชาร์ลส์ กับชายชนพื้นเมืองในออสเตรเลีย

ชาติสมาชิกผู้ก่อตั้งกลุ่มเครือจักรภพประกอบไปด้วย ออสเตรเลีย, แคนาดา, อินเดีย, นิวซีแลนด์, ปากีสถาน, แอฟริกาใต้, ศรีลังกา และสหราชอาณาจักร ซึ่งตั้งกลุ่มที่มีการติดต่อเชื่อมโยงกันอย่างเสรี (Free Association) ของประเทศที่เป็นเอกราช

ชาติสมาชิกไม่มีข้อผูกพันทางกฎหมายใด ๆ ระหว่างกัน มีเพียงกฎบัตรเครือจักรภพ 16 ข้อที่ชาติสมาชิกได้ลงนามไว้ในเมื่อปี 2012 ว่าจะยึดถือปฏิบัติตาม อาทิ หลักประชาธิปไตย, ความเสมอภาคระหว่างเพศ, การพัฒนาที่ยั่งยืน รวมทั้งสันติภาพและความมั่นคงระหว่างประเทศ

Image copyright Getty Images
คำบรรยายภาพ บรรดาผู้นำรัฐในเครือจักรภพได้เคยพบปะกันในการประชุมที่กรุงลอนดอนเมื่อปี 1969

ที่ผ่านมา เครือจักรภพตกเป็นเป้าวิจารณ์ว่าเป็นกลุ่มประเทศที่รวมตัวกันหลังยุคอาณานิคม และมีอิทธิพลเพียงเล็กน้อยเท่านั้น เมื่อปี 2013 แกมเบียประกาศถอนตัวออกไปพร้อมกับเรียกกลุ่มนี้ว่า "สถาบันจักรวรรดินิยมแบบใหม่"

แต่ฝ่ายสนับสนุนบอกว่า ประโยชน์จากการรวมกลุ่มเช่นนี้ รวมถึงการสนับสนุนและร่วมมือด้านการพัฒนาที่ตั้งอยู่บนเป้าหมายระหว่างประเทศ

6 สหราชอาณาจักรยังเป็นชาติสมาชิกเครือจักรภพที่มีเศรษฐกิจขนาดใหญ่ที่สุด...แต่

อินเดียอาจได้ครองตำแหน่งนี้อย่างรวดเร็วภายในปีนี้

ตัวเลขผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (จีดีพี) ของชาติสมาชิกทั้ง 53 ประเทศรวมกันอยู่ที่ 10 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ซึ่งเกือบมีขนาดใหญ่เท่าจีน ซึ่งมีตัวเลขจีดีพีอยู่ที่ 11 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐฯ และยังห่างไกลจากสหรัฐฯ ที่มีจีดีพีที่ 19 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐฯ

7. เครือจักรภพ ไม่ได้มีแค่กลุ่มเดียว

นอกจากเครือจักรภพของอังกฤษแล้ว ยังมีการรวมกลุ่มในลักษณะคล้ายกัน เช่น องค์การระหว่างประเทศของประเทศที่ใช้ภาษาฝรั่งเศส (International Organization of La Francophonie) และกลุ่มเครือรัฐเอกราช (Commonwealth of Independent States) ซึ่งก่อตั้งขึ้นโดยประเทศที่เคยเป็นส่วนหนึ่งของอดีตสหภาพโซเวียต เมื่อปี 1991

Image copyright EPA
คำบรรยายภาพ สมาชิกกลุ่มเครือรัฐเอกราชเพิ่งพบปะกันในการประชุมเมื่อไม่นานมานี้ ที่กรุงมินสค์ ประเทศเบลารุส

อ่านข่าวนี้เพิ่มเติม